بې پولې ډاکتران: د هرات په نننۍ زلزله کې دوه کسان مړه او تر ۱۰۰ ډیر ټپيان شوي

د دوی په خبره په دغه افغان کډوالو کې یو شمېر په خپله خوښه او یو شمېر یې د ایران له لورې په جبري توګه افغانستان ته را شړل شوي.

طالبان وايي بې وزلي کډوال يېد ملګرو ملتونو د کډوالۍ سازمان ته د مرستو کولو لپاره ورپیژندلي دي.

په دې ورستیو کې د ایران او پاکستان هیوادونو له لورې هغه افغان کډوال په زوره ایستل کیږي چې قانونې اسناد ونه لري.

په پاکستان او ایران کې پر افغان کډوالو د فشارونو په غبرګون د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمیشنرۍ سخت غبرګون هم ښودلی دی.

د ماشومانو د خوندیتوب نړیوالې خیریه ادارې د افغانستان په لویدیځ هرات ولایت کې د دوو خونړیو زلزلو له امله د ماشومانو د ژوند د ګډوډېدو په اړه اندیښنه ښودلې ده.

دغه اداره وايي، د اوکټوبر په اوومه او ۱۱مه په هرات ولایت کې د دوو زورورو زلزلو امله نېږدې ۳ زره کسان مړه او ټپیان شوي، او لږ تر لږه ۱۱زره او ۶۶ کسان د لومړۍ زلزلې له امله زیانمن شوي او د دوی د اټکل له مخې ۶ زره نورکسان د دويمې زلزلې له امله زیانمن شوي.

د ماشومانو د خوندیتوب نړیواله خیریه اداره وایی، دا په ناورین پسې ناورين دی.

دوی وايي، د زلزلې له ناورین څخه وړاندې په ټول افغانستان کې ماشومان له سختې لوږې سره مخ وو، او د زلزلې ناورین به د یادو ماشومان ژوند نور هم سخت کړي.«ماشومان په ټوله سیمه کې د زلزلې د دوام له امله وېره لري، او ډیریو یې هر څه له لاسه ورکړي، په زرګونو ماشومان بې کوره شوي او په ازاده فضا کې خوب کولو ته اړ شوي.»

دغه اداره وايي، ۳،۲ میلیونه ماشومان په جدي ډول د خوړو خوندیتوب نه لري.

د ماشومانو د خوندیتوب نړیواله خیریه اداره وايي، د تېرو ۴۷ کلنو راهیسې په افغانستان کې د روغتیا، خوړو، ښوونې او روزنې، د ماشومانو د خوندیتوب، سرپناه، اوبو او د خوړو د خوندیتوب په برخو کې کار کوي، خو د اوسني کړکېچ اندازه او شدت په خورا پراخه کچه دی.

دغه اداره اوس په هرات کې د زلزلو له امله د اغېزمنو سیمو لپاره د بیړنیو مرستو رسولو تر څنګ بیړنۍ نغدې مرستې هم چمتو کوي.

نن سهار لږ تر لږه درېو زلزلو هرات او د افغانستان لوېدیځ ځینې برخې ولړزولې.

د امریکا د ځمک پېژندنې ادارې د لومړۍ زلزلې شدت د رېښتر په کچه۶.۳ښودلی دی.

سیمه ییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې نن سهار شاوخوا اته بجې د هرات ولایت په مرکزي سیمو کې د یوې «ځواکمنې» زلزلې ټکانونه احساس شول.

له لومړۍ هغې وروسته دوو نورو زلزلو هرات ولړزاوه چې د رېښتر په کچه ۵،۵ او ۴.۲ درجې وې.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د نن ورځې زلزلې په هرات ښار کې "ډېر کورونه" زیانمن کړي دي.

له څو ورځو راهیسې د هرات ګڼ شمېر اوسېدونکو خپل کورونه پرېښي او ډېری یې تر خیمو لاندې په خلاصو ځایونو کې ژوند کوي.

سرچينو زياته کړې، چې نن سهار وختي زلزلې يو ځل بيا د هرات اوسېدونکي اندېښمن کړي او له خپلو کورونو کليو ته کډه شوي دي.

هرات په تېره یوه اوونۍ کې د څو زلزلو شاهد و، چې لومړۍ یې د تلې په ۱۵مه وه، چې زرګونه کسان یې مړه او ټپیان کړل.

د نن ورځې د زلزلې زور۶.۳ښودل شوی چې په هرات کې د تلې د ۱۵مې له لومړۍ زلزلې سره برابره ده.

ښاغلي سټانو ویلي، «د ټولو افغانانو بشري حقونه، د ژوند حق او د ټولو توکمیزو او مذهبي ټولنو د حقونو په ګډون باید خوندي او درناوی وشي.»

د جمعې په ورځ د تلې په ۲۱مه د پلخمري ښار په دویمه ناحیه کې د امام زمان په جومات کې یوه ځانمرګي بریدګر د لمونځ کوونکو په منځ کې ځان ته چاودنه ورکړه. طالبانو ویلي، چې په دغه برید کې لږ تر لږه اوه شیعه ګان وژل شوي او ۱۵ نور ټپیان شوي دي.

د یاد برید مسولیت داعش په غاړه اخیستی دی. او ویلي دي، په یاد برید کې يې، «۵۰ شیعه ګان وژلي او لسګونه ټپیان کړي.»

تر دې وړاندې د د ملګرو ملتونو د امنیت شورا هم پر امام زمان جومات برید غندلی و.

دغې شورا د ترهګرۍ د عاملانو، تنظیمونکو او ملاتړو د حساب ورکونې او د هغوی د محاکمې پر اړتیا ټینګار کړی دی.

د زلزلې د لومړي ټکان مرکز د هرات ښار په ۳۶ کیلومترۍ کې ښودل شوی او د دوهم ټکان مرکز د هرات ښار په ۲۶ کیلومتری کې ښودل شوی.

د افغانستان په لویدیځ هرات ولایت کې د نن سهار زلزله په بادغیس او فراه ولایتونو کې هم حس شوې ده.

له هرات څخه عینې شاهدانو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، زلزله سهار شاوخوا اته بجې وشوه.

تر اوسه د یادې زلزلې د زیانونو په اړه معلومات نه دې خپاره شوي.

په هرات کې د زلزلې د تکانونو له ویرې د تېرې یوې اونۍ راهیسې د یاد ولایت وګړي د شپې مهال له خپلو کورونو بهر په خیمو کې ویده کیږي.