متحده عربي امارات د هرات له زلزله ځپلو سره د مرستې لپاره ګرځنده روغتون جوړوي

د جمعې په ورځ د تلې په ۲۱ مه د پلخمري ښار په دویمه ناحیه کې د امام زمان په جومات کې یوه ځانمرګي بریدګر د لمونځ کوونکو په منځ کې ځان ته چاودنه ورکړه.

طالبانو ویلي وه چې په دغه برید کې لږ تر لږه اوه شیعه ګان وژل شوي او ۱۵ نور ټپیان شوي دي.

د یاد برید مسولیت داعش ډلې په غاړه اخیستی.

داعش ډلې ویلي چې د دې ډلې ځانمرګي بریدګر خپل ځانته په چاودلو سره «۵۰ شیعه ګان وژلي او لسګونه نور یې ټپیان کړي دي.»

د ملګرو ملتونو امنیت شورا د دغه برید د غندلو ترڅنګ د ترهګرۍ د عاملینو، تنظیمونکو او ملاتړو د حساب ورکولو او محاکمه کولو پر اړتیا ټینګار کړی دی.

دغې شورا ویلي، هر ډول ترهګریزې کړنې په هر وخت، هر ځای او د هر چا له خوا جنایت او د نه منلو وړ دی.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا پر ټولو هېوادونو په ټینګار کولو سره ویلي، چې د ملګرو ملتونو د منشور او نورو نړیوالو قوانینو سره سم د تروریستي اعمالو پر وړاندې مبارزه وکړي.

په دې وروستیو کلونو کې د افغانستان هزاره او شیعه مذهبي ځایونه او عامه مرکزونه د خونړیو چاودنو هدف ګرځېدلي دي.

دا بریدونه په تیرو دوو کلونو کې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنۍ سره لا هم دوام لري او د ځینو دغو بریدونو مسولیت داعش ډلې په غاړه اخیستی دی.

د بښنې نړیوال سازمان وايي، له ۲۰۲۱ کال راهیسې چې طالبانو د افغانستان واک تر لاسه کړی، د هزاره شیعه ټولنې د غړو ګڼ هدفي وژنې یي مستند کړي دي.

دغه سازمان ویلي چې پر افغان شیعه ګانو د داعش بریدونه د بشریت ضد جنایت یوه بېلګه ده.

 ثريا ملک ليکلي چې «په افغانستان کې د تېرو څلورو لسيزو ګډوډيو په ترڅ کې بي بي هندیه جانې په پرله پسې توګه هڅه کوله چې له خپلو هېوادوالو سره مرسته وکړي او د افغانانو د ژغورنې لپاره نړيوال ملاتړ ترلاسه کړي».

اغلې ملک زیاته کړې، چې شهزادګۍ هندیه د اروپا په بیلابېلو ښارونو کې په خپلو ویناوو کې ډېره هڅه وکړه چې د نړۍ پام په ۲۰۰۱-۱۹۹۶ میلادي کلونو کې د ښځو پر وړاندې د طالبانو د ناسمو سیاستونو په لور راواړوي.

هغه د شاه امان الله او ملکې ثریا له نهو اولادونو څخه یوه وه. شهزادګۍ هندیه د خپل پلار له ګوښه کېدو پنځه میاشتې وروسته د ۱۹۲۹میلادي کال د جنورۍ په ۱۴ مه د هند په ممبۍ ښار کې وزېږیده او وروسته بیا له خپلې کورنۍ سره ایټالیا ته ولاړه.

شهزادګۍ هندیه خپلې زدکړې په سوییس او وروسته یې د روم ښار په ګریګوري پوهنتون کې پای ته ورسولې.

هغه په لومړي ځل په ۱۹۶۸ میلادي کال کې افغانستان ته راغله.

غازي الله خان د افغانستان عصري پاچا و چې اروپا ته له سفر وروسته یې پراخ سیاسي او ټولنیز اصلاحات پیل کړل. تر دې سفر وروسته شاه امان الله د نجونو د ښوونځیو په ګډون څو ښوونځي جوړ کړل.

خو د شاه امان الله اصلاحات د یو شمېر عالمانو او قومي مشرانو د مخالفت له امله ناکام شول.

د ایراني رسنیو د راپور له مخې، د خراسان رضوي ولایت د اقتصادي چارو همغږي کوونکي مرستیال ابوالفضل چمندي د شنبې په ورځ -د تلې ۲۲ مه- وویل، د طالبانو له خوا د اوسپنې د استخراج په بولیو کې تر ټولو زیاتې بولۍ ایراني شرکتونو ګټلې دي.

ښاغلي چمندي دغه راز افغانستان ته د ايراني درملو د صادراتو يادونه هم وکړه او ويې ويل، په دې اړه او په دې برخه کې د صادراتو پر وړاندې د پرتو خنډونو د لرې کولو په اړه د طالبانو روغتيا وزارت له ايراني چارواکو سره خبرې کړې دي.

له بلې خوا دغه ایراني چارواکي په بېلابېلو هېوادونو کې د ناروغانو درملنې ته په اشارې سره اټکل کړی چې افغان ناروغان په پاکستان او هند کې د درملنې لپاره یو میلیارد ډالر لګوي او په دې برخه کې د ایران ونډه لږ ده.

هغه وویل، د افغان ناروغانو د درملنې په برخه کې د ایران د مرستو د زیاتولو لپاره د طالبانو د روغتیا ادارې موافقه کړې ده.

ښاغلی چمندي افغانستان ته د ایران د اقتصادي څانګې د چارواکو وروستي سفر او له طالب چارواکو سره خبرو ته په اشارې سره ویلي چې د طالبانو د کرنې او مالدارۍ له وزیر سره په لیدنه کې د ایران د اړتیا په اساس د چغندر، اوربشو او جوارو په څېر د فصلونو د کرکیلې د تړون په اړه خبرې اترې شوي.

هغه وويل، ايران په دې برخه کې دوه ميليارده ډالره صادرات او شل میلیونه ډالره واردات لري او غواړي په دې برخو کې پرمختګ وکړي.

د خراسان رضوي تجارتي او اقتصادي پلاوی او د خراسان رضوي والي له افغانستان سره د اقتصادي تعاملاتو د زياتولو په موخه تېره اونۍ افغانستان ته سفر وکړ.

بېجینګ کې دا اقتصادي غونډه راتلونې سې شنبه او چارنشنبه د یوه لار یو کمربند د جوړېدو د لسمې کلیزې په مناسبت جوړېي.

د طالبانو د تجارت او صنعت وزارت ویاند عبدالسلام جواد وايي، وزیر حاجي نورالدین عزیزي دې غونډې ته ځي او لویو پانګولو ته به افغانستان کې د پانګونې بلنه ور کړي.

نوموړی وايي، ښاغلی عزیزي به د بدخشان د واخان له لارې د افغانستان او چین د مخامخ نښلولو لپاره د سړک جوړولو پر پلانونو هم له چینايي چارواکو سره خبرې وکړي.

چینايي چارواکو د طالبانو د دې څرګندونو په هکله لا څه نه دي ویلي، خو په تېره مې میاشت کې د طالبانو، چین او پاکستان درې اړخیزه غونډه کې چارواکو وویل، دوی غواړي افغانستان په یوه لار یو کمربند کې ور ګډ شي او همدارنګه افغانستان ته هم د چین او پاکستان اقتصادي کورېډور غځول غواړي.

چین له طالبانو سره نږدې اړیکي لري او لومړنی هېواد دی چې په کابل کې سفیر خپل باورلیک د طالبانو ریاست الوزرا ته وړاندې کړ.

دغه هېواد د افغانستان په کانونو په تېره تېلو او مسو کې هم پانګونه کړې ده.

د ښاغلي حکمتیار دا څرګندونې د ګارډین ورځپانې د هغه راپور په غبرګون کې دي چې وايي تېره دوشنبه د درې بریتانوي پوځیانو له خوا د ۸۰ افغانانو د عام وژنې د تورونو په هکله څېړنې پیل شوې دي.

حکمتیار خپل اېکس کې زیاتوي: «ګارډین لیکلي، د ۳ بریتانوي پوځیانو له لوري د ۸۰ افغانانو عام وژنه څیړل کیږي. پوښتنه کوو: ایا هدف یې له دې پرته بل څه دی چې وښیي، د اشغال په شلو کلونو کې یې یوازې همدغو دریو تنو دا جنایت کړی؟ او ګواکې په دې مسخره محاکمې سره به دوی خپل ټول جنایات پټ او ټول پوځ ته برائت ورکړی وي».

هغه د خپل یادښت په دوام کې لیکلي: « لومړی باید شهزاده هري محاکمه شي چې د پنځویشت افغانانو د وژلو اعتراف یې کړی؛ چې د خپلې نښې پخولو لپاره به یې له هیلکوپټر څخه پرې ډزې کولې».

رسنیو د شهزاده هري د کتاب خپرېدو په درشل کې د روان کال لومړیو کې ویلي و چې نوموړي په افغانستان کې د پیلوټۍ پر مهال ۲۵ طالبان وژلي وو.

هغه مهال پر شهزاده هري په کور او بهر سختې نیوکې وشوې او بیا نوموړي رسنۍ په درواغو تورنې کړې او ویې ویل، انګریزي رسنیو له اصلي متن خبرې ناسمې را اخیستې دي.

خو حکمتیار وايي، «د بریتانیا هر سرتېري د وحشي شهزاده هري په څېر وژنې کړي، دا درې بریتانوي سرتېرو چې اتیا افغانان وژلي دا یې یوازینې بیلګه نه ده.»

ګارډین ورځپانې د دوشنبې په ورځ د -اکټوبر په نهمه- لیکلي و، د هغو ادعاوو په اړه پلټنه پیل شوه، چې اتیا افغانان د دریو بریتانوي پوځیانو له خوا وژل شوي دي.

دا پلټنه د دوشنبې په ورځ د قربانیانو د کورنیو په غوښتنه د دې وژنو د حقیقت د څرګندولو لپاره پیل شوې ده.

ویل کېږي دغه وژنې د ۲۰۱۰ او ۲۰۱۳ ترمنځ د افغانستان په هلمند ولایت کې شوې دي.