د پښتونخوا د دېره اسماعیل خان په ټانک کې د جمعې په ورځ د وسلوال برید له امله درې پولیس وژل شوي او دوه ټپیان دي. د پاکستان امنیتی ادارې وايي، په دې برید کې یې درې وسلوال هم له منځه وړي دي. د انصارالاسلام په نوم نامشهورې ډلې د برید مسوولیت منلی او وایي، دا یې لومړنی برید دی.
دوه ورځ مخکې هم په دېره اسماعیل خان کې د پوځ پر اډه د وسلوالو په برید کې ۲۵ پوځیان ووژل شول.
د ځايي پولیسو مشر افتخار شاه رویټرز ته ویلي، په نننۍ برید کې هم یوه ځانمرګي د پولیسو د تاڼې په دروازه کې ځانمرګی کړی دی او نور مرکز ته ننوتلي دي.
د هغه په خبره، امنیتي ځواکونو نږدې څلور ګړۍ د وسلوالو سره نښته وکړه.
د پولیسو صوبايي مشر اختر حیات وايي، په دې برید کې دوه پولیس ټپي شوي هم دي.
نوموړی زیاتوي چې په برید کې د دریو وسلوالو پر وژل کېدو سربېره دوه نور ټپي شوي او دوی یې د موندلو هڅې کوي.
د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت سلاکار منځني ختیځ ته د سفر پر مهال ویلي، د ایران حکومت اړ دی، چې پر بېړیو د یمن د حوثي وسلوالو د بریدونو مخه ونیسي. د اسراییل او حماس تر منځ د جګړې له پیلېدو راهیسې حوثيانو په سور سمندرګي کې پر سوداګریزو کښتیو بریدونه پیل کړي دي.
د سپینې ماڼۍ دغه لوړپوړي امنیتي چارواکي زیاته کړه، چې متحده ایالات په یمن کې د حوثيانو له ګواښ سره د مقابلې لپاره له نړیوالې ټولنې سره همکاري کوي.
جیک سالیوان له جګړې وروسته د غزې د راتلونکي په اړه وویل، د غزې واک باید فلسطینیانو ته وسپارل شي.
هغه په دې برخه کې ټینګار وکړ، چې د فلسطین اداره باید د اصلاحاتو بهیر پرمخ بوځي.
د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت سلاکار ویلي، حماس له ملکي وګړو د انساني سپر په توګه کار اخلي او په روغتونونو او ښوونځیو کې پټیږي.
د جیک سالیوان او د موساد د مشر لیدنه
د اسراییل د لومړي وزیر دفتر اعلان وکړ، چې د دغه هېواد د استخباراتو ادارې یا موساد مشر ډیویډ بارنیا پرون په تل ابیب کې د موساد په مرکزي دفتر کې د امریکا د ملي امنیت له سلاکار جیک سالیوان سره وکتل.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې دواړو لورو د یرغمل شویو د بېرته ستنولو پر هڅو، د همکاریو پر زیاتوالي او د ایران د اټومي پروګرام له امله د رامنځته شویو سیمه ییزو ننګونو، د اسلامي جمهوریت له خوا د ترورېزم د پراختیا او ملاتړ په اړه خبرې وکړې.
ملګرو ملتونو کې د چین استازی وايي، امنيت شورا باید پر طالبانو په لګېدلیو بنديزونو کې د تعديل له لارې د نړبوالې ټولنې او افغانستان تر منځ واقعي تعامل ته زمينه برابره کړي. ګنګ شوانګ زیاتوي، دې سره به د افغانستان پر پرمختګ او د افغانانو پر ژوند د بنديزونو د منفي اغېز مخنیوی وشي.
د هغه په وينا، په لومړي ګام کې بايد امنيت شورا ژر تر ژره د ځينو طالب چارواکو د سفري بنديزونو په اړه پر معافيت غور وکړي.
ګنګ شوانګ زیاتوي چين تل پر دې ټينګار کړی، چې د سفرونو معافيت د خبرو اترو او تعامل د اسانتيا لپاره ضروري دی او بايد د فشار د وسيلې په توګه ونه کارول شي.
په ورته مهال د چین شینهوا خبري اژانس د ګنګ شوانګ له قوله دا هم لیکلي، چې نړیواله ټولنه بايد په جدي توګه ددې مخنوی وکي، چې افغانستان د ترهګريزو سازمانونو په مرکز بدل نه شي.
دا غوښتنه په داسې حال کې کېږي، چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا په دې وروستیو کې د افغانستان د بندیزونو د کمېټې د ملاتړ د څارونکې ډلې د ماموریت د غځولو په اړه پرېکړه لیک تصویب کړ.
د پنجشنبې په ورځ، د ملګرو ملتونو امنیت شورا د ۱۵ غړو په اتفاق سره پریکړه وکړه، چې د طالبانو په وړاندې د ۱۹۸۸ بندیزونو ته دوام ورکړي.
په دې سره به طالبان د یو بل کال لپاره د ملګرو ملتونو تر بندیزونو لاندې پاتې شي.
له دې رايې ورکولو سره د يو شمېر طالب مشرانو د سفر له بنديز څخه د معافيت موده نه ده غځول شوې.
په ملګرو ملتونو کې د چين د استازي مرستيال ويلي؛ لکه څنګه، چې د پرېکړه ليک په مقدمه کې راغلي، امنیت شورا باید دا یقیني کړي، چې دغه بندیزونه په افغانستان کې د سولې او ثبات د ټينګښت او ودې ورکولو لپاره دي.
امریکا ته د پاکستان د لوی درستیز جنرال عاصم منیر د اووه ورځني سفر په لړ کې، هغه د چهارشنبې په ورځ د امریکا له دفاع وزیر لوید استین سره ولیدل. په تېرو اتو کلونو کې دا اول ځل دی چې د پاکستان یو لوی درستیز امریکا ته سفر کوي.
اته کاله پخوا د ۲۰۱۵ کال په نومبر کې د پاکستان د هغه وخت لوی درستیز جنرال راحیل شریف په داسې حال کې واشنتګن ته تللی و چې د امریکا له ځینو ګیلو سره سره، پاکستان د امریکا لپاره تر اوس مهم و، ځکه هغه وخت امریکایي عسکر په افغانستان کې وو او امریکا دې ته اړتیا لرله چې پاکستان له ځان سره وساتي.
په هغو کلونو کې به کله کله امریکایانو په پاکستاني لوري تور لګاوه چې له تروریزم سره په جګړه کې دوه ګونې لوبه کوي، مګر پاکستان له لویه سره د دغو تورونو ډېره پروا نه کوله، ځکه په دې پوهېده چې د افغانستان په جګړه کې یې د لویدیځ لپاره ستراتیژیک اهمیت خورا زیات دی.
اوس که څه هم پاکستان د دوه ګونې لوبې ګیلې نه اوري مګر په دې هم پوهېږي چې د پخوا پرعکس، د امریکا او ناټو لاس ورلاندې نه دی. نن سبا که هر څو د امریکا او پاکستان په روابطو کې ستونزې نه لیدل کېږي مګر په دې اړه هم څه وضاحت نشته چې دغه روابط به سبا ته څنګه وي؟ او په اینده کې به څومره تاوده وي؟ ځکه له لویه سره د اسیا په دې سیمه کې د امریکا دلچسپي د پخوا په اندازه پاته نه ده.
د چهارشنبې په ورځ د ښاغلي استین او جنرال منیر له ملاقات وروسته د امریکا د دفاع وزارت ویاند وویل چې دواړو لوریو د سیمه ییزو تحولاتو او دوه اړخیزو پوځي باالقوه همکاریو په اړه خبرې وکړې.
په سیمه ییزو مسایلو کې د هند او پاکستان له رانژدې کېدونکو عمومي ټاکنو نیولې د غزې تر جګړې پورې ډېر څه راتلای شي، خو د پاکستان لپاره په امنیتي لحاظ تر ټولو مهمه موضوعکیدی شي چې د وروستیو میاشتو او اونیو ترهګریز بریدونه وي، هغه بریدونه چې پاکستان پکې د افغانستان طالبانو ته د ملامتۍ ګوته نیسي.
لکه څنګه چې ځینو پاکستاني شناندو ویلي دي، پاکستان امریکا ته دا ویل غواړي چې د دوحې په موافقه کې خو دا راغلي وو چې د افغانستان خاوره به د بل چا په خلاف د ترورستي فعالیتونو لپاره نه استعمالېږي، مګر د افغانستان طالبانو د موافقې دغه شرط نه دی رعایت کړی.
که څه هم امریکا اوس په افغانستان کې پوځي حضور نه لري او د طالبانو اداره په رسمیت نه پیژني خو د دوحې د موافقې د تطبیق په سلسله کې وخت په وخت له طالب لوري سره رابطه نیسي او دغه راز د بشري مرستو لپاره په پر له پسې ډول افغانستان ته پیسې استوي چې د طالبانو اداره ورنه په مستقیم ډول استفاده نه شي کولای.
البته دغهمرستې د افغانستان د مالي ثبات سبب کېږي او په ډېرو مجبورو خلکو باندې د مرستو وېش د انساني فاجعې مخه نیسي چې د انساني فاجعې مخنیوی د طالبانو د رژیم په ګټه هم دی. منظور دا چې امریکاپر طالبانو د فشار اچولو لپاره غیر پوځي ذریعې هم په لاس کې لري او پاکستان طبعا علاقه من دی چې د پاکستاني طالبانو د حملو د کنټرول لپاره په افغانستان کې د طالبانو پر اداره فشارونه زیات شي.
د جنرال عاصم منیر تر سفر له مخه په وروستیو ورځو کې د افغانستان لپاره د امریکا خاص استازي ټام وسټ اسلام اباد ته سفر وکړ او له خارجه وزیر جلیل عباس جیلاني، لوی درستیز منیر او د افغانستان لپاره د پاکستان له ځانګړي استازي اصف دراني سره یې ولیدل. په دغو ملاقاتونو کې امریکایي لوري وویل چې امریکا د تحریک طالبان پاکستان د ګواښونو په مقابل کې له پاکستان سره ولاړه ده.
البته، پاکستان تر نرم دیپلماتیک حمایت ورهاخوا له ترهګرۍ سره په جګړه کې د امریکا د پوځي او مالي مرستو غوښتونکی دی. په پاکستان کې ترورستي بریدونه په داسې حال کې زیات شوي دي چې دغه هېواد له سیاسي او اقتصادي بحران سره لاس ګرېوان دی.
عاصم منیر څه باندې یو کال وشو چې د پاکستان لوی درستیز دی. په دې موده کې پاکستان زیاته هڅه وکړه چې د خپلو اقتصادي فشارونو د کمولو لپاره مرستې راجلب کړي خو زیات موفق نه و. اوس چې د یوکراین په بحران باندې د غزې بحران هم علاوه شوی دی، دا چانس لا زیات کم ښکاري.
لکه څنګه چې مو وویل، په افغانستان کې د ناټو او امریکا د پوځي حضور د نشتوالي په علت، د پاکستان او امریکا د راتلونکو همکاریو د زیاتېدو په اړه د پخوا پرعکس، په اطمینان سره څه ویل سخت دي او دا هم مشکله ده چې د جنرال منیر سفر دې په دغو روابطو کې نوې ساه پو کړي.
له امریکایانو او ګڼو عامو پاکستانیانو سره به طبعا دا پوښتنه وي چې کله امریکا د خپلو امنیتي اندېښنو د کمولو لپاره په دوحه کې له طالبانو سره په میاشتو میاشتو خبرې کولې نو د پاکستان حکومت ولې د دغسې خبرو اړتیا محسوس نه کړه؟ ایا پاکستان له افغان طالبانو سره په خپلو اړیکو دومره ډاډه وو چې د خبرو ضرورت یې نه لید؟
که پاکستان فکر کاوه چې په افغانستان کې به د امریکا له وتلو وروسته هم د جمهوري نظام او طالبانو تر منځ جګړه ادامه ومومي او پاکستاني طالبان به دې ته وزګار نه شي چې په پاکستان کې تازه جګړې پیل کړي؟
علت که هر څه و خو په عمل کې وینو چې پاکستاني طالبان د افغانستان له جګړې وزګار شوي او له خپلو جنګي تجربو او وسلو اوس تر بل هر وخت زیات په پاکستان کې استفاده کوي.
له امریکا سره که پاکستان لږ مرسته کوي یا زیاته، خو که د ټي،ټي،پي حملې همداسې جاري وي، دا امکان لرې بریښي چې پاکستان لاس تر زنه کښېني او په افغان طالبانو باندې د نویو فشارونو په لټه کې نه شي.
یادونه: پورته مقاله د لیکوال خپل نظر څرګندوي، افغانستان انټرنشنل - پښتو د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د چا د نظر ملاتړ نه کوي.
د بلوچستان د اطلاعاتو لنډمهاله وزیر جان اڅکزي ویلي، چې د افغان طالبانو قومندانان د ترهګرو ملاتړ کوي. جان اڅکزي د جيونيوز سره په یوه مرکه کې وويل، چې په افغانستان کې د ترهګرو لپاره پټنځايونه شته او دغه پټنځايونه په پاکستان کې د ترهګرو سره تړاو لري.
د بلوچستان د اطلاعاتو لنډمهاله وزیر امریکا ته د اډو ورکولو په وړاندیز له څه ویلو ډډه وکړه.
هغه وویل:« هغو پټنځایونو ته د تلو اړتیا ده، چې له هغه ځایه دغه شبکې فعالیت کوي.»
نوموړي ویلي:« د افغان طالبانو قوماندانان د ترهګرو ملاتړ کوي، ترهګر د پاکستان له پولو را اوړي او بریدونه کوي.»
هغه زیاته کړې:« موږ اړتیا لرو، د ترهګرۍ په تړاو یوه ستراتیژي جوړه کړو.»
هغه دا هم ویلي، چې ترهګرو ته امریکايي وسلې برابرېږي.
ښاغلي اڅکزي ویلي، چې تر دې وروسته به د پاکستان دننه هم عمليات وشي او په وینا یې:«په دېره اسماعیل خان کې وروستي برید دا روښانه کړه، چې د ترهګرۍ شبکه منظمه تنظیم شوې ده.»
د ښاغلي اڅکزي دغه څرګندونې که څه هم چې نوې نه دي؛ خو هغه له خپلې هغې خبرې په څنګ تېر شو چې تر دې وړاندې یې ویلي و، پاکستان به امریکا ته په خپله خاوره کې داسې اډې ورکړي چې له دغه ځایه به په افغانستان کې یو شمېر هدفونه په نښه کړي.
زلمي خلیلزاد په اېکس پاڼه لیکلي، اسلام اباد پر طالبانو تور پورې کوي چې د ټيټيپي وسلهوالې ډلې ته یې پټنځایونه ورکړي او له هماغه ځایه پر پاکستان د بریدونو پلانونه جوړیږي.
، خو طالبان بیا د پاکستان دغه تورونه ردوي او ادعا کوي، چې اسلام اباد داعش او د دغې ډلې خراسان څانګې ته یې په خپله خاوره کې پناه ورکړې او پر افغانستان کې یې وسلهوالو بریدونو ته هڅوي.
د افغانستان لپاره د امریکا د پخواني ځانګړي استازي په ټویټ کې دا هم راغلي، چې په دې وروستیو میاشتو کې د افغان کډوالو پر وړاندې د پاکستان په پالیسۍ کې بدلونونه هم د همدغو کړکېچنو اړیکو ښکارندویه ده، چې تر اوسه یې سلګونه زره افغانان له خپلې خاورې په زوره شړلي او په دې برخه کې یې د نړۍوالو غوښتنې له پامه غورځولې دي.
خلیلزاد د دغو لانجو، ګونجو د غوڅولو لپاره وړاندیز کوي چې په دې برخه کې د کړکېچ د لا زیاتېدو د مخنیوی له پاره دې کابل او اسلام اباد داسې یوې هوکړې ته سره ورسېږي، چې د دواړو هېوادونو خاورې د یو بل پر ضد و نه کارول شي او د ټي ټي پی له پاره دې په افغانستان کې او د داعش لپاره دې په پاکستان کې د پټنځایونو مخه ونیوله شي.
ښاغلی خلیلزاد دواړو هېوادونو ته وړاندیز کوي، چې په دغسې ترینګلو حالاتو کې دې دواړه خواوې د دوحې تړون پرېکړو ته غاړه کېږدي او دغه مهمې مسلې دې د خبرو اترو له لارې هوارې کړي.