د افغانستان کرېکټ بورډ د پنجشنبې په شپه ( د ډسمبر ۲۸مه) د متحده عربي اماراتو پر وړاندې د درېیو شل اوریزو نړۍوالو سیالیو لپاره افغان ملي لوبډله اعلان کړه. په دې لوبډلې کې دوه لوبغاړي نوین الحق او فضل فاروقي هم دي، چې له دې وړاندې پرې بندیزونه لګېدلي وو.
په دغه نوملړ د ابراهیم ځدراڼ په لوبډلمشرۍ رحمان الله ګربز (ویکټ ساتونکی)، محمد اسحاق (ویکټ ساتونکی)، حضرت الله ځاځی، صدیق الله اتل، رحمت شاه، دروېش رسولي، محمد نبي، نجیب الله ځدراڼ، کریم جنت، عظمت اله عمرزی، شرف الدین اشرف، فضل حق فاروقي، فرید احمد ملک، نوین الحق، محمد سلیم، نور احمد او قیس احمد ته ځای ورکړل شوی.
همداراز راشدخان، اکرام علي خېل، ګلبدین نایب او اعجاز احمدزی د احتیاطي لوبغاړو په توګه ټاکل شوي دي.
د متحده عربي اماراتو پر وړاندې درې شل اوریزې نړۍوالې لوبې د روانې ډسمبر په ۲۹مه او ۳۱مه او وروستۍ لوبه به د ۲۰۲۴م کال د جنوري په دویمه نېټه ترسره شي.
د پنجشنبې په ورځ په راولپنډۍ کې د پاکستان د پوځ د قوماندانانو عمومي غونډه کې چې د عاصم منیر په ګډون جوړه شوه او په دې غوڼډه کې په افغانستان کې د پاکستاني طالبانو تحریک د وسله والو فعالیت او نویو وسلو ته د دې ډلې لاسرسی د پاکستان د امنیت لپاره جدي اندېښنه بلل شوې ده.
د پاکستان د پوځ د عامه اړیکو دفتر اعلان کړی، چې د دغه هېواد د پوځ د قوماندانانو ۲۶۱مه غونډه د دغه هېواد د پوځ د لوی درستیز سید عاصم منیر په مشرۍ د دغه هېواد د پوځ په مرکز کې جوړه شوه او په دغه هېواد کې د امنیتي ننګونو په هکله پکې خبرې اترې شوي.
د پاکستان د پوځ اعلامیه کې په یوه ګاونډي هېواد کې د پاکستاني طالبان تحریک او نورو ورته ډلو د پټنځایونو شتون، د خپلواکه فعالیت زمینه او نوو وسلو ته د هغوی لاسرسی د پاکستان د امنیت لپاره د یوې جدي اندېښنې په توګه یاد شوی دي.
د پاکستان پوځ اعلان کړی، چې له ټولو ترهګرو ډلو، د هغوی له تمویلوونکو او ملاتړو سره به په پوره قوت سره مقابله کوي.
د پاکستان پوځ له افغان طالبانو غوښتي وو، چې د پاکستاني طالبان تحریک د غړو پر ضد دې جدي اقدام وکړي؛ خو د پوځ دغه غوښتنه افغان طالبانو په نظر کې نه ده نیولې.
د پاکستان پوځ وايي، چې د پاکستاني طالبانو تحریک سره تړلي افغان وسله وال د پاکستان پر امنیتي ځواکونو په خونړیو بریدونو کې لاس لري او په افغانستان کې مېشت د ټي ټي پي غړي د پاکستان پر پوځ او پولیسو د بریدونو پلانونه جوړوي.
طالبانو په دې وروستیو کې د پاکستان پوځ ته نېږدې سیاسي او مذهبي مشر مولانا فضل الرحمان ته افغانستان ته د راتګ بلنه ورکړې ده.
د پاکستان د جمعیت علمای اسلام مشر د پنجشنبې په ورځ اعلان کړی، چې له پارلماني ټاکنو وروسته به د افغان طالبانو او پاکستان تر منځ د باور رامنځته کولو په موخه افغانستان ته سفر وکړي.
د افغانستان او هند تر منځ د شل اوریزو کرېکټ لوبو د لېدلو لپاره د ټکټ بیې اعلان شوي او ټاکل شوې ده، چې د دواړو هېوادونو تر منځ لومړۍ لوبه د ۲۰۲۴ کال د جنوري میاشتې په یوولسمه په هند کې وشي.
د مدهیا پردیش کرېکټ ادارې (APCA) د پنجشنبې په ورځ (د ډسمبر ۲۸مه) اعلان وکړ، چې د افغانستان او هند لوبډلو تر منځ د شل اوریزو لوبو چې د جنورۍ په ۱۱مه پیلېږي، نندارچیان کولی شي د لوبې د لېدلو لپاره ارزانه ټکټ په ۷۴۳ هندي کلدارو او ګران بیه ټکټ په ۵،۹۴۷ هندې کلدارۍ وپیري.
افغانستان به د لومړي ځل لپاره په ځايي هولکر لوبغالي کې چې د شاوخوا ۲۸ زره نندارچیانو ظرفیت لري، لوبه کوي.
چارواکي وايي، چې د هند او افغانستان د شل اوریزو لوبو لپاره د ټکټونو انلاین پلور به د ډسمبر په ۳۰مه د سهار په ۶ بجو پیل شي.
د هند او افغانستان ترمنځ د درې شل اوریزو لوبو لړۍ به د جنورۍ په ۱۱مه پیل او د جنورۍ په ۱۷مه پای ته ورسېږي.
د افغانستان او هند ترمنځ د شل اوریزو لوبو مهالویش
لومړۍ لوبه – ۱۱ جنوري ۲۰۲۴ په موهالي لوبغالي کې
دویمه لوبه – ۱۴ جنوري ۲۰۲۴په اندور لوبغالي کې
درېیمه لوبه – ۱۷ جنوري ۲۰۲۴په بنګلور لوبغالي کې
د طالبانو رییس الوزرا سیاسي مرستیال د کابل د سوداګرو د اتحادیې له غړو سره په کتنه کې ویلي چې خلک باید د مالیاتو د راټولولو په برخه کې د اداري فساد د شتون په اړه اندېښنه ونه لري؛ خو سوداګرو بیا د مالیې د فیصدۍ د ټیټولو وړاندیز کړی.
مولوي عبدالکبیر ټینګار کړی، چې د افغانانو مالیه د افغانستان په بیارغونه او بنسټیزو چارو باندې لګول کیږي.
د طالبانو د سياسي مرستيال مطبوعاتي دفتر د جدي په ٧مه نېټه په یوې خبرپاڼه کې ليکلي، چې په دې غونډه کې سوداګرو د ماليې د راټولولو په برخه کې شته ستونزې او د مالیې د فیصدۍ د کمولو په اړه خپل وړانديزونه په ليکلي ډول مولوي عبدالکبير ته وړاندې کړل.
د طالبانو سیاسي مرستیال ټینګار کړی، چې د دې ډلې حکومت نوی جوړ شوی او د سوداګرو د ملاتړ لپاره به د مالیاتو راټولولو مقرراتو ته پام وکړي.
د طالبانو رژیم له سختو اقتصادي ستونزو سره لاس او ګریوان دی. په تېرو دوو کلونو کې د خپلو مالي اړتیاو د پوره کولو لپاره دغې ډلې په بیلابیلو نومونو له ښاریانو او سوداګرو څخه مالیه اخیستې ده.
په وروستیو میاشتو کې ښاریانو او سوداګرو د طالبانو له خوا د مالیاتو له زیاتوالي شکایتونه هم کړي دي.
د مولوي عبدالکبير مطبوعاتي دفتر هم ليکلي، چې دغو سوداګرو د پاکستان په کراچۍ بندر کې د يو شمېر کانټينرونو او مالونو د ناڅرګند برخليک په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.
دغو سوداګر ویلي، چې د دوی د مالونو نامعلوم وضعیت دوی ته اقتصادي زیانونه اړولي او له طالبانو یې وغوښتل چې د دې ستونزې د هواري لپاره اقدام وکړي.
دا په داسې حال کې ده، چې له دې مخکې د طالبانو د سوداګرۍ وزارت ویلي وو چې په کراچۍ بندر کې د افغان سوداګرو د بندو پاتو ترانزیتي مالونو د انتقال بهیر پیل شوی دی.
طالبانو ویلي وو، چې د میزان میاشتې له ۱۱ مې نېټې څخه تر ۲۵ مې نېټې پورې د کراچۍ په بندر کې د افغان سوداګرو درې زره کانټینرونه درول شوي وو.
د طالبانو سیاسي مرستیال د کراچۍ په بندر کې د سوداګرو د مالونو بند پاتې کېدو موضوع ته له اشارې پرته ویلي، چې بې له خصوصي سکتور د افغانستان د اقتصاد پیاوړتیا ناشونې ده.
هغه زیاته کړه چې دا ډله د "اسلامي اصولو" پر بنسټ د ټولو افغان او بهرنیو سوداګرو لپاره اسانتیاوې رامنځته کوي.
له نشه يي توکو سره د مبارزې په برخه کې د ملګرو ملتونو دفتر د چهارشنبې په ورځ (د مرغومې ۶مه) د یوه راپور په خپرولو سره ویلي، چې افغانستان د نشه يي توکو د کارونې له ستونزې سره مخ دی او له هرو درېیو کورنیو څخه یې یوه یې له نشه یي توکو اغېزمنه ده.
دغه بنسټ وايي، چې د جګړې له امله رامنځته شويو رواني ناروغيو افغانان د نشه يي توکو کارولو ته اړ کړي دي.
په راپور کې راغلي، چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې دغې ادارې له ۷۴ زره هغو کسانو سره چې له ګواښ سره مخ وو او یا هم د نشه يي توکو د کارونې اختلالات یې درلودل د مخنیوي او درملنې په برخه کې مرسته کړې ده.
د دغه راپور په یوه برخه کې ویل شوي، چې د نشه يي توکو کارول د ژوند په ډېرو برخو کې د زیانونو په زیاتولو سره د منفي ټولنیزو او روغتیايي پایلو لکه؛ ایډز، نري رنځ او نورو ساري ناروغیو په ګډون د روحي او فزیکي اختلالاتو لامل کېږي.
د دغه راپور له مخې؛ په افغانستان کې د څو لسیزو جګړو او بې ثباتیو د دغه هېواد ډېری خلک د اضطراب، فشار او خپګان په ګډون له یو لړ روحی ستونزو سره مخ کړي، چې د نشه یی توکو د استعمال د پیل او خپرېدو ګواښ یې زیات کړی دی.
دغه بنسټ لیکلي، چې د هغو کورنیو لپاره چې د ماشومانو عمرونه یې له ۸ څخه تر ۱۴ کلونو پورې دي تعلیمي پروګرامونه د کورنیو د مهارتونو د لوړولو، د ماشومانو د هوساینې او د کورنیو د رواني روغتیا په موخه جوړ شوي دي.
د دغه راپور له مخې؛ افغانستان چې تر ۶۰ سلنې ډېر نفوس یې تر ۲۵ کلونو کم عمر لري، په نړۍ کې تر ټولو د چټکې ودې ځوانانو نفوس لري، له همدې امله د نشه يي توکو د کارونې د مخنیوي هڅې پکې ډېرې مهمې دي.
دغه بنسټ وايي، د اچ ای وي، هیپاتیت او جنسي انتقالي ناروغیو د مخنیوي، تشخیص او درملنې په برخه کې یې د افغانستان د ملي ستراتیژیک پلان په جوړولو سره د ملي لارښوونو او ښوونیزو پروګرامونو په برابرولو سره له دغه هېواد سره مرسته کړې ده.
افغانستان په نړۍ کې د نشه يي توکو تر ټولو لوی تولیدونکی هېواد دی او د تولید شویو نشه یي توکو لویه برخه په دغه هېواد کې مصرفېږي؛ خو په ورته وخت کې بیا د روږدو کسانو د درملنې او مخنیوي لپاره کافي اسانتیاوې او تدابیر هم نه لري.
پخواني ولسمشر محمد اشرف غني د غږیزو پوډکاسټونو په درېیم پروګرام کې د افغانستان مېرمنو ته په اشارې سره ویلي، چې مېرمنې د یوې ټولنې بنسټیز رکن دی او اړینه ده، چې په افغانستان کې مېرمنو ته پاملرنه وشي. نوموړي پوښتنه کړې: "ایا زموږ نازو انا او زرغونه انا بې عفته وې؟"
ښاغلي غني ترکیې، پاکستان او قطر ته په اشارې ویلي، چې مېرمنې او نجونې پکې کار او زده کړې کوي.
نوموړی وايي، چې د افغانستان مطلق اکثریت په خپل عزت او حقوقو ولاړ دي او که چېرې مېرمنې خپلې شوراګانې ولري کومه ستونزه نه راولاړیږي.
هغه طالبانو ته په اشارې وویل: “ که څوک منع کوئ نو دومره مېرانه ولرئ،چې د ژوند شرایط ورته برابر کړئ، خدای چا ته دا حق ورکړی چې یو څوک په تدریجي مرګ ووژني؟”.
کډوال
نوموړی وايي، چې د ایران په اقتصاد کې څلور فیصده افغان کډوال ونډه لري؛ خو پر ایران د نړۍوالو بندیزونو له امله له ګڼو اقتصادي ستونزو سره مخ دی او خپلو خلکو ته د کار زمینه نه شي برابرولی، نو ځکه د افغان کډوالو پر وړاندې منفي ذهنیت رامنځته شوی دی.
پخوانی ولسمشر غني وايي، چې د خپلې واکمنۍ پر مهال یې له پاکستان او ایران سره د اوږدمهاله دوه اړخیزو همکارایو او په ځانګړي ډول د کډوالو په اړه خبرې کړې وې.
نوموړی زیاتوي، چې له ایران او پاکستان سره د خبرو بنسټ اېښودل شوی او باید هماغه مذاکراتو ته دوام ورکړل شي؛ تر څو د افغانستان راتلونکی له ګواښ سره مخ نه شي.
ښاغلي غني د داخلي بې ځایه شویو کډوالو پر بیا ځای پر ځای کېدو او باعزته سولې یو ځل بیا ټینګار وکړ؛ خو په داسې مهال کې چې طالبان حاکم دي د باعزته سولې په راتګ یې رڼا وانه چوله.
چاپیریال
د وروستي جمهوري دولت وروستی ولسمشر محمد اشرف غني وايي، چې افغانستان د نړۍ یو له هغو لسو هېوادنو څخه دی، چې د چاپیریال له اړخه یې زیات زیان لیدلی دی.
نوموړي وايي، چې په افغانستان کې د کاریزونو، ویالو او ځینو سیمو غصب، د ژورو څاه ګانو ویستل د اوبو د کمښت سبب شوي دي.
د ښاغلي غني په خبره، چې د افغانستان د اقلیم د نه مدیریت له امله د افغانستان سرسبزي له منځه تللې او که له دغه حالت سره شعوري چلند ونه شي افغانستان به له اقلیمي ستونزو سره نور هم لاس او ګرېوان شي.
پخوانی ولسمشر زیاتوي، چې د ملګرو ملتونو له خوا د پروژو تخمین نادرست او نورې عملي لارې چارې شته چې په ډېر کم لګښت اجرا کېدلی شي.
نوموړي یو ځل بیا د اعتماد د فضاء او ملي یووالي په رامنځته کولو ټینګار کړی او ویلي یې دي، که چېرې ملي یووالی رامنځته شي راتلونکي ګواښونه له منځه ځي.
خو تر اوسه یې د ملي یووالي د رامنځته کېدو پر څرنګوالي څه نه دي ویلي.