د عراق چارواکي وايي، چې د امریکا په مشرۍ ټلوالې ډرون برید کې د دغه هېواد پلازمېنه بغداد کې د حشد الشعبي ډلې یوه قوماندان او یو غړی وژل شوی دی. حشد الشعبي د ایران ملاتړې ډله ده او تر دې مخکې په عراق کې پر امریکايي او ایتلافي ځواکونو په بریدونو تورنه شوې ده.
د عراق یوې امنیتي سرچینې له نوم پرته فرانس خبري اژانس ته ویلي، چې دا برید نن شوی او پکې د بغداد ختیځ ته د حشد الشعبي لوجستیک او ملاتړی مرکز په نښه شوی دی.
د نوموړي په خبره؛ په دې برید کې اوه کسان ټپي شوي هم دي.
د امریکا ضد بلې ډلې نجبا غورځنګ ویلي؛ د امریکا په دغه برید کې د بغداد عملیاتي قوماندان مرستیال مشتاق طالب السعیدي وژل شوی دی.
د حشد الشعبي ټېلګرام کانال کې ویډیو هم ښيي، چې په بغداد کې د دې ډلې له یوې ودانۍ لوګی پورته کېږي.
په غزه کې د احماس او اسراییل د جګړې پیلېدو سره په عراق او سوریه کې بیا - بیا پر امریکايي ځواکونو بریدونه شوي دي.
امریکا د دې بریدونو ګوته د ایران ملاتړو وسلوالو ته نیسي.
د افغانستان د پرځیدلي اسلامي جمهوریت د دیپلوماتیکو او قونسلي استازولیو د همغږۍ شورا د ایران په کرمان کې شوی ترورستي برید، چې تر سلو ډېر کسان په کې وژل شوي دي په کلکه غندلی دی.
د دغې شورا له خوا د پنجشنبې په ورځ په یوه خپره شوې اعلامیه کې راغلي؛ ترهګري او تاوتریخوالی چې په هره توګه وي، د غندنې وړ او د ټولو اسلامي او انساني ارزښتونو خلاف کار دی.
اعلامیه کې راغلي: “مونږ په دغه غمجن وضعیت کې د ایران د خلکو سره یو او د هغوی په درد کې شریک یو. د افغانستان خلک له لسیزو راهیسې د ترهګرۍ قرباني دی او دغه درد له ټولو ښه درکولی شي.”
په اعلامیه کې په پېښه کې ژوبل شویو ته د بېړنۍ روغتیا او کورنیو ته یې د صبر غوښتنه شوې ده.
د بلوچستان د ازادۍ پوځ په نوم د پاکستان مخالفه وسلواله ډله وايي، چې د دغه هېواد پر ضد یې په ۲۰۲۳ کال کې ۲۴۲ وسلوال بریدونه کړي. دې ډلې نن ویلي؛ په دغو حملو کې یې نهه ځانګړي عملیات او ۲ هم ځانمرګي بریدونه شامل دي، چې پکې د پاکستان ۱۷۱ سرتېري وژل شوي ۲۵۱ نور ټپي شوي دي.
دا وسلواله ډله وايي؛ په دغو بریدونو کې د پاکستان د امنیتي ادارو ۴۲ هممکاران او جاسوسانو هم وژل شوي دي.
دې ډلې د اګسټ پر ۱۳مه کراچۍ کې پر چینایانو برید ته په اشاره ویلي، چې هغه برید کې یې څلور چینایان او ۱۱ پاکستاني امنیتي پرسونل ووژل.
دا ډله وايي؛ تېر کال یې یوازې ۱۴ وسلوال وژل شوي دي.
په دغه راپور کې ادعا شوې، چې د پاکستان د امنیتي ځواکونو ۹۹ ګاډي او ټپټپي او همدارنګه ۲۳ پوځي مرکزونه او ۴ ډرون الوتکې یې هم په نښه کړې دي.
د پاکستاني طالبانو په څېر بلوڅ بېلتونپالو هم تېر کال پر پاکستاني ځواکونو خپل بریدونه ډېر کړي دي.
تر دې مخکې د پاکستان طالبانو غورځنګ هم ویلي وو، چې په ۲۰۲۳ کال کې یې په پاکستان کې ۸۸۱ بریدونه کړي، چې پکې یې ۲۱۹۳ پاکستاني نظاميانو ته مرګ ژوبله اړولې ده.
دې ډلې په ۲۰۲۲ کال کې ۳۶۷ بریدونه کړي وو او سږني بریدونه یې له دوو برابرو ډېر دي.
د پاکستان پوځ هم تېره اونۍ وویل، په ۲۰۲۳ میلادي کال کې یې په ټول هېواد ۱۸ زره ۷۳۶ پوځي عملیات کړي، چې پکې یې ۵۶۶ وسلوال وژلي دي.
د پاکستان د پوځ د شمېرو له مخې؛ په دغه موده کې د ۲۶۰ افسرانو او سرتېرو په ګډون تر زرو ډېرو کسانو په ترهګریزو بریدونو کې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
د پاکستان ډان ورځپاڼې هم په یوه راپور کې لیکلي، چې په ۲۰۲۳ کال کې د تېرو شپږو کلونو پرتله په دغه هېواد کې «ترهګریز» بریدونه ډېر شوي دي.
دغې رسنۍ راپور ورکړی، چې ۲۰۲۳ کال په پاکستان کې خونړیو بریدونو ۱۵۲۴ کسان ووژل او ۱۴۶۳ نور یې ټپیان کړل.
د چهارشنبې په ورځ د ایران په کرمان کې د دغه هیواد د ترورستي پېښو په تاریخ کې ډېرې خونړۍ بمي چاودنې وشوې چې شاوخوا درې سوه کسانو ته پکې مرګ ژوبله واوښته.
چاودنې چې د ایراني جنرال، قاسم سلیماني د څلورم تلین په مناسبت غونډه کې وشوې، انتحاري نه وې. د ایران د پارلمان مرستیال مجتبا ذوالنوري وایي چې په دغو چاودنو کې د اسراییل لاس دی او دلیل دا دی چې انتحاریانو پکې برخه نه لرله.
دوه درې اونۍ دمخه چې د دسمبر په پنځلسمه د ایران د سیستان بلوچستان ولایت په راسک ښارګوټي کې د بلوڅو وسلوالې ډلې جیش العدل لس، دولس کسه پولیس ووژل، نو د هغو د تدفین په مراسمو کې د ایران داخله وزیر احمد وحیدي وویلچې اسراییل په ایران کې د فعالو ترورستي ډلو تر شا ولاړ دی.
د یو شمېر شناندو په نظر د ایران حکومت په ترورستي پېښو کې اسراییل ځکه یادوي چې اسراییل هم د ایران په اسلامي جمهوریت ورته تورونه لګوي او بل دلیل دا دی چې پر اسراییل د امنیتي ستونزو پړه اچول د ایران د حکومت لپاره داخلي مصرف لرلای شي.
د ایران دولت ډېر پیاوړی امنیتي سیستم لري او څرنګه چې خپل سیاسي مخالفان او شورشیان په اسانۍ سره مفسد الارض بولي، نو د هغوی په اعدام کې ډېر ځله نه دوه زړی کېږي، مګر دغه دولت بیا هم له جدي امنیتي ننګونو سره مخامخ دی.
د پاکستان سرحد ته څېرمه د راسک ښارګوټي حمله جیش العدل ډلې په غاړه واخیسته او د ایران حکومت له پاکستان څخه وغوښتل چې د دې ډلې د کسانو په ځپلو کې ورسره همکاري وکړي.
جیش العدل ډله تر دوه زره دولسم کاله پورې جندالله نومېدله. دا ډله ادعا کوي چې په ایران کې د بلوڅانو د فرهنګي، سیاسي او مذهبي حقونو لپاره جنګېږي خو د ایران حکومت یې تجزبه طلب بولي او د دوی هڅې د ایران د ملي وحدت او ملي امنیت خلاف ګڼي.
د کرمان د چاودنو پړه د حملې په لومړۍ ورځ چا په غاړه وانه خیسته او څرنګه چې عام ولس ته پکې زیاته صدمه رسېدلې ده نو دا احتمال زیات دی چې حد اقل د جیش العدل غوندې مشخصه او واقعي ډله یې مسوولیت په غاړه وانخلي.
د سپاه قدس د پخواني قومندان، جنرال قاسم سلیماني د تلین د سږنیو مراسمو په اړه اټکل کېده چې د ایران امنیتي ادارو به یې د خونديتابه لپاره ډېر کار کړی وي، ځکه یو خو له تېرو دریو میاشتو په منځني ختیخ کې د غزې د جګړې اور بل دی او حالات نهایت نازک دي او له بلې خوا د کرمان ولایت په ګاونډ کې په سیستان او بلوچستان کې د جیش العدل د وروستیو اونیو بریدونه ډېر پېچلي وو.
قاسم سلیماني په سوریه، عراق او لبنان کې ډېر کلونه په داسې امنیتي ماموریتونو بوخت وو چې د اسراییل په شمول د سیمې ځینې هیوادونو او امریکا ته یې سر خوږی جوړاوه.
دی څلور کاله پخوا د امریکا په حمله کې ووژل شو. د دغسې چا د تلین په مراسمو کې د چاودنې پړه په اسانۍ سره اسراییل ته متوجه کېدای شي، مګر دا هم ده چې د جنګ پراخول د اسراییل په ګټه نه دي.
د اسراییل حکومت دا خبره نه پټوي چې د غزې جګړه به څو میاشتې نور وخت هم واخلي. اسراییل چې د حماس د ختمولو اراده لري، معلومه نه ده چې په خپل مقصد کې به په څومره وخت کې بری مومي او دا هم ممکنه ده چې په خپل نهایي مقصد کې پاته راشي.
له بلې خوا امریکا او د اسراییل نور پلویان د جګړې پراخوالی نه تاییدوي او له اسراییل یې بیا بیا غوښتنه کړې ده چې خپل عملیات محدود وساتي، نو په داسې شرایطو کې پر اسراییل د کرمان د چاودنو پړه اچول، زړه ته چندان نه پرېوځي.
د کرمان د چاودنو ډېر شک پر داعش کېدای شي. داعش چې په منځني ختیځ کې د ایران د سپاه قدس ډېر ګوزارونه خوړلي دي، په سیمه کې فعال دی او په افغانستان کې یې هم په تېرو څو کلونو کې خصوصا د شیعه مسلمانانو د وژلو پړه په غاړه اخیستې ده.
له بده مرغه زموږ په سیمه او منځني ختیځ کې حالات دومره ترینګلي او پېچلي دي چې د ناامنیو، قتلونو او وحشتونو د مسوولیت ګوته مشخص لوري ته نه شی نیول کېدای او له لویه سره عوامل ګڼ او پېچلي وي.
نن سبا چې په پاکستان کې د ناامنۍ پېښې زیاتې دي، ځینې افغانان په مجازي فضا کې وایي چې د پاکستان امنیتي ادارو هماغه کسان په کلونو کلونو ساتل او حمایه کول چې نن ورنه سر ټکوي.
د کرمان له چاودنو وروسته هم مختلفو لوریو ته د ملامتۍ ګوته ونیول شوه. ځينو وویل چې که د ایران حکومت د نورو ملکونو په چارو کې مداخله نه کولای نو داسې پېښې به اوس نه کېدې.
ځينو نورو ولیکل چې د ایران حکومت د افغانستان د طالبانو ملګرتیا کړې ده او داسې پېښې د همدې ملګرتیا نتیجې دي.
موږ د دې په ځای چې د اسیا په دې سیمه کې د روانو بدمرغیو په مخنیوي اساسي فکر وکړو، غمیزو ته ډيری وخت د رقیبانو د وهلو لپاره د یو فرصت په سترګه ګورو. دغسې چلند مو په نهایت کې کوم ځای ته نه رسوي.
د اسیا دا ناکراره سیمه له جګړو، تروریزم او ناامنۍ د ژغورنې لپاره او د ودې او سوکالۍ لپاره تر بل هر څه ډېر د خپلو اوسېدونکو تعاون او همکاري ته اړتیا لري.
کله چې درې میاشتې پخوا د اکتوبر په اوومه نېټه حماس د اسراییلو پر جنوب حمله وکړه او تر زر زیات اسراییلیان یې ووژل، ځینو کسانو دا کار د فلسطین د خلکو په ګټه وباله خو دې ته یې ونه کتل چې انتقامي حملې خو د فلسطینیانو ژوند ډېر ورتریخولی او په سیمه کې د وینو رودونه بهولی شي.
جګړه، تروریزم او انتقامي سیاستونه د هیچا په ګټه نه دي او برعکس، یوازې تعاون او همکاري ملتونه ژغورلی او نیکمرغه کولی شي.
یادونه: دا لیکنه د لیکوال خپل نظر دی او د افغانستان انټرنشنل پښتو سیاست نه منعکسوي.
د پاکستان پخوانی لومړی وزیر او د تحریک انصاف ګوند مشر عمران خان د دغه هېواد ټاکنو کمېسون ته په سپکاوي تورن شو. د ښاغلي خان وکیل نعیم پنجوتا وايي، پر خان تور دی چې د دې کمېسون په هکله یې سپکې خبرې کړې دي.
نوموړی زیاتوي چې د ټاکنو کمېسون دا تورونه په داسې مهال لګولي چې د عمران خان وکیلان نه وو.
د ټاکنو کمېسون پر عمران خان سربېره د تحریک انصاف ګوند پر بل مشر فواد چوهدري هم ورته تور پورې کړی دی.
۷۱ کلن کرېکټ ستوری عمران خان د ۲۰۲۲ کال اپرېل کې د پارلمان له خوا د بې باوره کېدو او بې واکه کېدو راهیسې سیاسي او قانوني جنجال کې ښکېل دی.
نوموړی تېر اګسټ په توشه خانه کېس کې د درې کاله بند له امله بیا په عام محضر کې نه دی لیدل شوی.
توشه خانه کې عمران خان تورن دی چې له ۲۰۱۲ تر ۲۰۲۲ یې دولتي ډالۍ ناقانونه پلورلې دي، خو ښاغلی خان دا تورونه ردوي.
تېره شنبه د پاکستان د ټاکنو کمېسون د ۲۰۲۴ کال د ټاکنو لپاره د پخواني لومړي وزیر عمران خان نوماندي رد کړه.
پخواني لومړي وزیر او د تحریک انصاف ګوند مشر عمران خان غوښتل، د پنجاب له میاولې او لاهور نه په راتلونکو ټاکنو کې ولوبېږي.
ناټو د چهارشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د جرمني، پولنډ، رومانیا او هسپانیا په ګډون یو شمیر هیوادونه چې د دغه پوځي اتحاد غړي دي له زرو د ډیرو هوايي دفاعي پټريوټ توغندیو د رانيولو موافقه یې کړې ده. د سرچينو د معلوماتو له مخې دغه قراداد شاوخوا ۵،۵ میليارده ډالره ارزښت لري.
د متحده ایالاتو پټريوټ توغندي د دوښمن د کروز او بالسټیک توغندیو او همدارنګه د الوتکو په وړاندې د دفاع لپاره کارېږي.
د ناټو د ملاتړ او لوژستیک ادارې ويلې، چې د دغو توغنديو رانيول به په اروپا کې د سازمان له غړو هېوادونو سره مرسته وکړي، چې اوکراين ته نور هوايي دفاعي سیستم او لا ډېر تجهيزات ورکړي
د ناټو عمومي منشي ينس ستولتنبرګ په يوه بيان کې ليکلي: « د اوکراين په ملکي وګړو، ښارونو او ښارګوټو باندې د روسيې د توغنديو او بې پېلوټه الوتکو بريدونه ښيې، چې عصري هوايي دفاع څومره مهمه ده.»
د ۲۰۲۲ کال په فبروۍ مياشت کې پر اوکراين د روسيې بريدونو د المان په ګډون ډېری اروپايي هېوادونه دې ته اړ کړل، چې پر پوځي چارو او تجهيزاتو ډېري پيسې مصرف کړي.
د روسيې له بريدونو وروسته د مسکو ګاونډی فنلنډ له ناټو سره يو ځای شو.
فنلنډ په پام کې لري، چې د روسيې سره د پولو په اوږدو کې د ناټو پوځي ډلو ته د ځای پر ځای کولو اجاره ورکړي.
سویډن له هغو ټولو ننګونو سره سره چې د ناټو د غړیتوب لپاره ترکیی ورته رامنځ ته کړي، اوس په دغه پوځي ټلواله کې د شاملیدو په درشل کې دی.