تاجکستان: د افغانستان له شمالي ولایتونو روسیې او اروپا ته نشه يي توکي قاچاق کېږي

په اعلامیه کې د دغو دیني او ښوونیزو فعالیتنو په اړه جزییات نه دي ورکړل شوي.

په اعلامیه راغلي چې ازبکستان ته دا پلاوی د دغه هیواد د مسلمانانو ادارې د مشر مفتي شیخ نورالدین خالق نظر په بلنه شوی او دغه ډله به په تاشکند، سمرقند او بخارا کې د ازبکستان د دیني او اسلامي مرکزونو څخه لیدنه وکړي.

ازبکستان په افغانستان کې د افراطیت او تندلارۍ په اړه پر اندیښنو سربیره، له افغانستان سره خپلې سوداګریزې اړیکې روانې ساتلي.

دغه هیواد د طالبانو رژیم په رسمیت نه پیژنې خو نږدې سیاسي او اقتصادي اړیکي ور سره پالي.

ازبکستان د تېرې میلادي میاشتې لومړیو کې د طالبانو استازي ته په تاشکند کې افغان سفارت وسپاره.

د روانې اونۍ لومړیو کې د ازبکستان بهرنیو چارو وزیر کابل ته سفر درلود او طالبان د نوموړي له قوله وايي چې ډېر ژر به تاشکند کې د دوی سفیر ومني.

په کندهار کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ رييس انعام الله سمنګانی د شنبې په ورځ ټولو خلګو ته خبر ورکړی، چې د هغو بيرغونو د استفادې او پلور څخه ډډه وکړي، چې د تورې سمبول لري.

سمنګانی وايي، چې د هبت الله اخونزاده د شفاهي امر او ولایت مقام د ادارې مجلس تر پرېکړې وروسته یې د دې بیرغونو د ټولو کمپاين شروع کړی.

د سمنګاني په خبره، د والي ملاشيرین په لارښوونه د امرباالمعروف ادارې په مشرۍ د « ولایت مقام، اطلاعاتو او فرهنګ رياست، امنيه قومندانۍ، قول اردو او استخباراتو» ادارو یې د دې بيرغونو د ټولو لپاره يوه کمېټه هم ټاکل شوې ده.

د طالبانو پلويانو او عامو خلګو د طالب مسولينو په غوښتنه د واټونو، سړکونو او دوکانونو پر سر دا ډول سپين بیرغونه جګ کړي.

خو طالبان وايي، چې دې خلکو په ناخبره ډول د دوی له بیرغ سره په توپیر سپین بیرغ پورته کړی دی.

سمنګانی زياتوي دا ډول بيرغونه نارسمي دي او د دوی استازيتوب نه کوي: « د مشرتابه د امر په اساس غیري رسمي بیرغونه په خاص ډول، چې توره ورباندې رسم سوې وي موږ يې مخه نيسو، خلګ دې د پير، پلور او استعمال څخه ډډه وکړي.»

سمنګانی وايي، چې د بیرغ ټولو دغه کمپاين به تر هغه وخت روان وي، چې ناسم او نا رسمي بیروغونه ټول له ښار نه ټول کړي.

طالبان د خپلي ډلې لپاره سپين او کلیمه درلودونکی بيرغ رسمي بولي.

د دې لیک په لاسلیکوونکو کې په عمده توګه د لویدیځو هیوادونو استازي شامل دي.

په لېست کې د البانیا، استرالیا، اتریش، بلجیم، بلغاریا، چیلي، کولمبیا، کاسټاریکا، کروشیا، چک جمهوریت، ډنمارک، استونیا، فنلنډ، فرانسه، جرمني، یونان، ایسلنډ، لټوني، ایرلند، لیختن شتاین، لیتوانیا، لوګزامبورګ، مالټا، مونته نګرو، هالنډ، نیوزیلنډ، پولنډ، پرتګال، رومانیا، سلوانيا، هسپانیا، سویډن، سویس، ایټالیا او هنګري نومونه شامل دي.

د افغانستان له ګاونډیو هېوادونو څخه یوازې تاجکستان دغه لیک لاسلیک کړی دی. د دې ترڅنګ د یمن او ګواتیمالا نومونه هم د دې لیک د لاسلیکوونکو په لېست کې لیدل کیږي.

په دې اعلامیه کې راغلي چې ښځې او نجونې باید د عامه ژوند په ټولو برخو کې په پوره، مساوي او مانا لرونکې توګه برخه واخلي.

د دې اعلامیې له مخې، افغان مېرمنې او نجونې د طالبانو د ډېرو سختو ناخوالو په وړاندې خپل بې ساري زړورتیا ته دوام ورکوي، خو"د دوی داوضعیت د نړیوالې ټولنې همغږي غبرګون ته اړتیا لري."

د دې لیک په یوه برخه کې د ملګرو ملتونو د ځانګړي راپور ورکوونکي له قوله راغلي چې په افغانستان کې یې د ښځو وضعیت دجنسیتي توپیر یوه بېلګه بللې.

په لیک کې د ښځو په وړاندې د هر ډول تبعیض د له منځه وړلو کنوانسیون څخه هم نقل قول شوی، چې له ښځو سره د طالبانو چلند د پراخ او سیستماتیک ماهیت له امله د جنسیت پر بنسټ تاوتریخوالي ته لار هواروي.

د دې لیک لاسلیکوونکو د روم د اساسنامې له غړو غوښتي، چې د افغانستان د وضعیت په څیړلو کې د جرمونو له نړیوالې محکمې سره همکاري وکړي.

دوی همداراز،له هېوادونو وغوښتل چې له طالبانو سره د هر ډول تعامل پر مهال د بشري حقونو د درناوي او په راتلونکو خبرو کې د ښځو د فعالې ونډې په اړه د افغانستان پر ژمنو ټینګار وکړي.

طالبانو چې په تېرو دوه نیمو کلونو کې یې پر ښځو او نجونو پراخ بندیزونه لګولي، پرله پسې یې د هېوادونو نیوکې په خپلو کورنیو چارو کې لاسوهنه بللې او ویلي یې دي چې د خپلو قوانینو له مخې خپلو کړنو ته دوام ورکوي.

د ایران تسنیم خبري اژانس په یوه رپوټ کې د ښاغلي محمودیان له خولې ویل شوي، چې د ایران په مرکزي ولایتونو لکه تهران او سمنان کې ډیر افغان کډوال منل کیږي او په دغو ولایتونو کې د کډوالو شمیر هم ډیر دی.

نوموړي دا خبره، په ایران کې د نفوس د بدلون د څارنې په اړه یوې غوڼډې ته ویلي، له سرحدي پولو سره نږدې ولایتونو کې بیا تر ډیره کډوالو ته ځای نه ورکول کیږي، ځکه هلته د افغان کډوالو شمیر کم دی.

ښاغلي محمودیان، ایران ته د تلونکو افغان کډوالو په اړه کومه دقیقه شمیره نه ده وړاندې کړې، خو د کډوالو لپاره د ملکرو ملتونو د عالي کمیشنرۍ یا UNHCR د معلوماتو له مخې، په ایران کې شاوخوا ۲.۶ میلیونه ثبت شوي او نږدې نیم میلیون نا ثبت شوي افغان کډوال ژوند کوي.

د دغې کمیشنرۍ د شمیرو له مخې، ۷ لکه ۵۹ زره افغانانو په ایران کې پناه اخیستې ده.

امیرخان متقي کومې پروژې ته اشاره نه ده کړې، خو دې وروستیو کې له منځنۍ اسیا د افغانستان له لارې پاکستان ته د افغان- ټرانس په نوم د پټلۍ او د کاسا زر په نوم د برېښنا رسوونکو پروژو څلور اړخیز تړونونه لاسلیک شول.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت د اعلامیې له مخې، نوموړي اسحاق ډار ته د هغه د وزیر کېدو د مبارکۍ لپاره ټلیفون کړی و.

په اعلامیه کې ویل شوي چې «دواړ لورو په ډیورنډ کرښه د مسافرو، مریضانو او سوداګریز تګ راتګ کې د اسانتیاو په راوستولو او د شته ستونزو په لمنځه وړلو ټینګار وکړ.»

طالبان د اسحاق ډار له قوله وايي، چې د خپل ماموریت موده کې به د اسلام اباد او طالبانو د اړیکو د پیاوړتیا او پراختیا لپاره هلې ځلې وکړي.

د طالبانو واکمنېدو او پاکستان کې د وسلوالو بریدونو زیاتېدو پسې ورځ تر بلې د دې ډلې او اسلام اباد ترمنځ اړیکې خرابېدونکې ښکاري.

که څه هم د دې اړیکو د پیوند لپاره د کابل او اسلام اباد ترمنځ سفرونه وشول، خو پاکستان کې د بریدونو له امله ښايي ګټه ونه لري.

د امیرخان متقي او اسحاق ډار نننۍ خبرې هم په داسې حال دي چې شمالي وزیرستان کې د پاکستان پر پوځي اډه په موټر بم پسې شپږو ځانمرګو برید کړی دی.

د پاکستان پوځ وايي، دغه برید کې د دوو افسرانو په ګډون ۷ پوځیان وژل شوي دي.

د دې برید مسوولیت د حافظ ګل بهادر ډلې منلی او وايي، تر ۳۰ ډېرو پاکستاني سرتېرو ته یې مرګ ژوبله اړولې ده.