فارن افيرز مجله: امریکا نه شي کولای چې طالبان منزوي کړي

دغه بریدونه د روسینې د ولسمشریزو ټاکنو په دوهمه ورځ شوي او د دغه هیواد ولسمشر ولادیمیر پوتین پر کیف تور پورې کړی چې د ټاکنو د ګډودولو هڅه کوي.

د اوکراین جګړې د درې ورځنیو ولسمشریزو ټاکنو د رایې ورکولو پر پروسې سیوری اچولی، چې په پوره باور به بیا ویلادیمیر پوتین پکې د شپږو کلونو لپاره ولسمشر شي، خو دا ټاکنې له تیت پرک نیوکو سره هم مخ دي.

پر بلګراد د اوکراین توغندي برید کې، د سیمه ییزو چارواکو په وینا یوه ښځه او یو سړی وژل شوي دي.

په دغه سیمه کې د اوکراین له لوري بریدونه د ورځني ژوند یوه برخه ګرځیدلې.

رویټرز خبري اژانس ته رسېدلې ویډیو د بلګراد ښار په خالي سړکونو کې اور لګیدنه او د هوایی برید په اړه خبرداری ښيي.

د مسکو په سویل ختیځ کې د سمارا سیمې والي دیمیتري ازروف وایی، چې د سیزران په نوم د تیلو تصفیه خانه کې د برید له امله اور لګېدلی، خو په دوهمه تصفیه خانه د برید مخه نیول شوې ده.

د روسیې د دفاع وزارت ویلي، چې د بیلګراد سیمې ته د اوکرایني ځواکونو د ورننوتلو هڅه یې په شا تمبولې ده.

والي ګلادکوف ویلي، چې "اوسني وضعیت" ته په پام سره، د سیمې په ډیری برخو کې ښوونځي به د دوشنبې او سې شنبې په ورځ وتړلي پاتې شي او دغه راز د بلګراد په ښار کې د پیر مرکزونه به هم د یکشنبې او دوشنبې په ورځو تړلي وي.

اوکراین په دې اونۍ کې د روسیې پر خاوره او په ځانګړې توګه د تیلو پر تصفیه خانو څو ځلې بریدونه کړي دي.

روسیې د جمعې په ورځ پر اوکراین یو تر ټولو خونړی برید وکړ او اودیسا ښار کې یې د استوګنې پر یوې سیمې توغندي وتوغول چې لږ تر لږه ۲۰ کسان په کې ووژل شول او تر ۷۰ډیر نور ټپي شول.

د روسیې تاس خبري اژانس نن راپور ورکړ چې دغه تاجکستاني چارواکي په ویانا کې د ملګرو ملتونو د مخدره موادو سره د مبارزې د کمېسیون په ۶۷مه غونډه کې وویل چې په افغانستان کې قاچاقبران اوس هم تاجکستان ته د مخدره موادو د انتقال هڅه کوي.

ظفر صمد وايي، تاجکستان له افغانستان سره د خپلې پولې د پیاوړتیا په حال کې دی او نوې سرحدي پوستې جوړوي.

ښاغلي صمد وویل، ټاکل شوې چې د تاجکستان او افغانستان ترمنځ د پولې د ټینګښت لپاره د ټولیز امنیتي تړون د سازمان بین الحکومتي پروګرام سږ کال تصویب شي.

په ۲۰۲۱ کال اګسټ کې طالبانو په واکمنېدو پسې د مخدره توکو په کښت او پلور بندیز ولګاوه. خو دغه ډله وخت نا وخت د افغانستان په بېلابېلو ولايتونو کې د نشه يي توکو د کشف خبر ورکوي.

د ایران د نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې د مرکزي دفتر عمومي منشي سکندر مومني چې هم ویانا ته په سفر تللی، ویلي چې په افغانستان کې د نشه يي توکو د کښت او تولید د کمېدو هرکلی کوي، خو له دې سره ایران ته د صنعتي نشه يي توکو یا شیشې په قاچاق کې ۲۰سلنه زیاتوالی راغلی دی.

سکندر مومني دغه ارقام د مخدره موادو د کشف او له افغانستان څخه ایران ته د وارد شوي متامفتامین د اندازې پر بنسټ ویلي دي.

په اعلامیه کې د دغو دیني او ښوونیزو فعالیتنو په اړه جزییات نه دي ورکړل شوي.

په اعلامیه راغلي چې ازبکستان ته دا پلاوی د دغه هیواد د مسلمانانو ادارې د مشر مفتي شیخ نورالدین خالق نظر په بلنه شوی او دغه ډله به په تاشکند، سمرقند او بخارا کې د ازبکستان د دیني او اسلامي مرکزونو څخه لیدنه وکړي.

ازبکستان په افغانستان کې د افراطیت او تندلارۍ په اړه پر اندیښنو سربیره، له افغانستان سره خپلې سوداګریزې اړیکې روانې ساتلي.

دغه هیواد د طالبانو رژیم په رسمیت نه پیژنې خو نږدې سیاسي او اقتصادي اړیکي ور سره پالي.

ازبکستان د تېرې میلادي میاشتې لومړیو کې د طالبانو استازي ته په تاشکند کې افغان سفارت وسپاره.

د روانې اونۍ لومړیو کې د ازبکستان بهرنیو چارو وزیر کابل ته سفر درلود او طالبان د نوموړي له قوله وايي چې ډېر ژر به تاشکند کې د دوی سفیر ومني.

په کندهار کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ رييس انعام الله سمنګانی د شنبې په ورځ ټولو خلګو ته خبر ورکړی، چې د هغو بيرغونو د استفادې او پلور څخه ډډه وکړي، چې د تورې سمبول لري.

سمنګانی وايي، چې د هبت الله اخونزاده د شفاهي امر او ولایت مقام د ادارې مجلس تر پرېکړې وروسته یې د دې بیرغونو د ټولو کمپاين شروع کړی.

د سمنګاني په خبره، د والي ملاشيرین په لارښوونه د امرباالمعروف ادارې په مشرۍ د « ولایت مقام، اطلاعاتو او فرهنګ رياست، امنيه قومندانۍ، قول اردو او استخباراتو» ادارو یې د دې بيرغونو د ټولو لپاره يوه کمېټه هم ټاکل شوې ده.

د طالبانو پلويانو او عامو خلګو د طالب مسولينو په غوښتنه د واټونو، سړکونو او دوکانونو پر سر دا ډول سپين بیرغونه جګ کړي.

خو طالبان وايي، چې دې خلکو په ناخبره ډول د دوی له بیرغ سره په توپیر سپین بیرغ پورته کړی دی.

سمنګانی زياتوي دا ډول بيرغونه نارسمي دي او د دوی استازيتوب نه کوي: « د مشرتابه د امر په اساس غیري رسمي بیرغونه په خاص ډول، چې توره ورباندې رسم سوې وي موږ يې مخه نيسو، خلګ دې د پير، پلور او استعمال څخه ډډه وکړي.»

سمنګانی وايي، چې د بیرغ ټولو دغه کمپاين به تر هغه وخت روان وي، چې ناسم او نا رسمي بیروغونه ټول له ښار نه ټول کړي.

طالبان د خپلي ډلې لپاره سپين او کلیمه درلودونکی بيرغ رسمي بولي.

د دې لیک په لاسلیکوونکو کې په عمده توګه د لویدیځو هیوادونو استازي شامل دي.

په لېست کې د البانیا، استرالیا، اتریش، بلجیم، بلغاریا، چیلي، کولمبیا، کاسټاریکا، کروشیا، چک جمهوریت، ډنمارک، استونیا، فنلنډ، فرانسه، جرمني، یونان، ایسلنډ، لټوني، ایرلند، لیختن شتاین، لیتوانیا، لوګزامبورګ، مالټا، مونته نګرو، هالنډ، نیوزیلنډ، پولنډ، پرتګال، رومانیا، سلوانيا، هسپانیا، سویډن، سویس، ایټالیا او هنګري نومونه شامل دي.

د افغانستان له ګاونډیو هېوادونو څخه یوازې تاجکستان دغه لیک لاسلیک کړی دی. د دې ترڅنګ د یمن او ګواتیمالا نومونه هم د دې لیک د لاسلیکوونکو په لېست کې لیدل کیږي.

په دې اعلامیه کې راغلي چې ښځې او نجونې باید د عامه ژوند په ټولو برخو کې په پوره، مساوي او مانا لرونکې توګه برخه واخلي.

د دې اعلامیې له مخې، افغان مېرمنې او نجونې د طالبانو د ډېرو سختو ناخوالو په وړاندې خپل بې ساري زړورتیا ته دوام ورکوي، خو"د دوی داوضعیت د نړیوالې ټولنې همغږي غبرګون ته اړتیا لري."

د دې لیک په یوه برخه کې د ملګرو ملتونو د ځانګړي راپور ورکوونکي له قوله راغلي چې په افغانستان کې یې د ښځو وضعیت دجنسیتي توپیر یوه بېلګه بللې.

په لیک کې د ښځو په وړاندې د هر ډول تبعیض د له منځه وړلو کنوانسیون څخه هم نقل قول شوی، چې له ښځو سره د طالبانو چلند د پراخ او سیستماتیک ماهیت له امله د جنسیت پر بنسټ تاوتریخوالي ته لار هواروي.

د دې لیک لاسلیکوونکو د روم د اساسنامې له غړو غوښتي، چې د افغانستان د وضعیت په څیړلو کې د جرمونو له نړیوالې محکمې سره همکاري وکړي.

دوی همداراز،له هېوادونو وغوښتل چې له طالبانو سره د هر ډول تعامل پر مهال د بشري حقونو د درناوي او په راتلونکو خبرو کې د ښځو د فعالې ونډې په اړه د افغانستان پر ژمنو ټینګار وکړي.

طالبانو چې په تېرو دوه نیمو کلونو کې یې پر ښځو او نجونو پراخ بندیزونه لګولي، پرله پسې یې د هېوادونو نیوکې په خپلو کورنیو چارو کې لاسوهنه بللې او ویلي یې دي چې د خپلو قوانینو له مخې خپلو کړنو ته دوام ورکوي.