ځینې ځوانانو په تورخم ښارګوټي کې د پاچا امان الله خان غازي له انځور تور رنګ پاک کړ

د روسیې د تاس خبري اژانس د راپور له مخې د ترکمنستان ولسمشر دا خبرې پرون د قزاقستان پلازمېنه استانا کې د شانګهای همکارs سازمان سرمشریزه کې وکړې.

قربانقلي بیردي محمدوف وویل، د داسې سترو پروژو پلي کېدو سره نه یوازې اقتصادي ګټه لري، بلکې د سیمې او وچې په کچه پروژو کې د افغانستان اغېزناک یوځایېدل هم چټکوي چې د دې هېواد ټولنیزه او اقتصادي رغونه کې مرسته کوي او دې سره سیاسي حالت ټیکاومنېږي چې دا هرڅه سولې ته د رسېدو په مانا دي.

ټاپي پروژه د ترکمسنتان لوېدیځ کې له ګلکینش پیلېږي، د افغانستان له هرات او کندهار په تېرېدو سره د پاکستان کوټې او ملتان ته رسېږي او بیا د هند لوېدیځ کې فزیلکا ته رسېږي.

د دې پروژې د پلي کولو خبرې د طالبانو لومړنۍ واکمنۍ کې په ۱۹۹۰ کلونو کې پیل شوې.

د دې پروژې د رسمي کار پیل د ۲۰۱۵ کال په ډیسمبر کې د ترکمنستان پلازمېنه عشق اباد کې د افغان ولسمشر اشرف غني، د پاکستان د هغه وخت لومړي وزیر نواز شریف او هندي او ترکمن مشرانو له خوا پرانیستل شو.

تمه وه چې د لس میلیارد ډالرو په ارزښت دا اتلس سوه کیلومتره اوږده پروژه په ۲۰۱۹ کال کې پلې شي، خو په افغانستان کې د ناامنۍ له امله تر اوسه د کاغذ پرمخ پاتې ده.

اشرف غني له وتلي افغان خبریال داود جنبش سره د خبرو اترو په ۱۷مه لړۍ کې د افغانستان په اړه وویل، چې امریکا د امنیتي بنسټونو د سیسټم د کمپیوټري کولو لپاره یو میلیارد ډالر ځانګړي کړي و، خو تر وروستۍ شېبې دغه نظام د کاغذ پر مخ ولاړ و.

پخواني ولسمشر زیاته کړه: "موږ تر پایه نه پوهېدو چې په کورنیو چارو وزارت کې څومره پولیس شته."

نوموړي په امنیتي ادارو کې د پراخ فساد په اړه خبرې وکړې او ویې ویل، چې ډېر لګښتونه وشول، خو پیسې د دفاع وزارت او د امریکا د نړیوالو مرستو د دفتر د قراردادیانو جیبونو ته ولاړې.

پخواني ولسمشر ټینګار وکړ، چې امریکايي ځواکونو هر کال د سرتېرو د کره شمېر د معلومولو ژمنه وکړه، خو تر ۲۰۲۱ کال پورې دا کار ونه شو.

غني هم د "خیالي ښوونکو" او "خیالي ښوونځیو" شتون تایید کړ. هغه وويل، چې د پوهنې وزارت د کارکوونکو او ښوونځيو شمېر له هغو کسانو سره توپير لري، چې معاشونه يې ترلاسه کړي دي.

غني پر ملګرو ملتونو هم نیوکې وکړې او ویې ویل، چې ملګرو ملتونو د افغانستان د ټاکنو د ډیجیټل کېدو مخه نیولې وه.

پخواني ولسمشر وویل، چې په ۲۰۰۲ کال کې دوی ملګرو ملتونو ته د ټاکنو د الکترونیکي کېدو وړاندیز وکړ، خو ملګرو ملتونو دا کار رد کړ او تل یې ټاکنې په دودیز ډول ترسره کړې او دا کار د نورو ستونزو لامل شو.

ښاغلي غني وویل چې د ملګرو ملتونو مخنیوی او بې اغېزې اقدامات د ۲۰۰۹ کال له ټاکنو وروسته د سیاسي کړکېچ لامل شول.

هغه وويل، چې له افغانستان څخه يې د ملګرو ملتونو د اېستلو پرېکړه یې کړې وه، خو ملګرو ملتونو جګړه ماران وهڅول او هغه يې د بهرنيانو د مخالفې څېرې په توګه معرفي کړ.

پخواني ولسمشر ادعا وکړه، چې که طالبان واک ته نه وای رسېدلي، حکومت به په دوو اونیو کې ډیجیټل شوی وای.

د طالبانو د فراه عدلیې ریاست یو مکتوب هم افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې چې پکې یې د دې ولایت له معاملاتو لارښونې دفترونو او موټر پلورونکو غوښتنه کړې ده، چې له دې وروسته پېر او پلور کې یو فیصد مالیه د ولایت مستوفیت ته هم ځانګړې کړي.

خو په فراه کې د کورونو او ځمکو د پېر او پلور د لارښونې مرکزونو اتحاده وايي، چې د دولتي طرزالعمل له مخې د کورونو او ځمکو پېر او پلور او د قبالو جوړولو یو فیصد مالیه یوازې د بانک له لارې ښاروالۍ ته تحویل کېږي او د قانون له مخې مستوفیت له دوی د مالیې اخیستو حق نه لري.

دوی همدراز زیاتوی د عدلي وزارت د طرزالعمل له مخې د کور او ځمکې د پېر او پلور پرمهال د معاملاتو لارښونې دفتر له خپلې حق الزحمې هم ۱۰ فیصده ښاروالۍ ته ورکوي.

د فراه د معاملاتو لارښونې د اتحادیو مسوولین وايي، طالبان اوس د نویو اصولو پیلولو سره مستوفیت ته د یو فیصد اضافي مالیې پر پلي کېدو ټینکار کوي.

دوی وايي، ان طالبانو دا هم ورته ویلي چې په تېرو دریو کلونو کې د ټولو پلورل شویو کورونو او ځمکو یو فیصد مالیه هم مستوفیت ته تحویل کړی.

سرچینې وايي طالبانو د فراه معاملاتو لارښونې دوکاندارانو ته کواښ کړی دی، که د دوی نوی طرزالعمل عملي نه کړي او د تېرو دریو کلونو مالیه هم ور نه کړي نو جوازونه به یې د تل لپاره لغوه شي.

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته رسېدلو ویډیوګانو کې معلومیږي چې د فراه د معاملاتو لارښونې دفترونه تړل شوي دي او مالکان یې له طالب له مشرانو غوښتنه کوي چې د دې ستونزې په حل کې مرسته وکړي.

د طالبانو مکتوب

100%

طالبانو تر دې مخکې په کابل کې هم د معاملاتو لارښوونې دفترونو ته د نویو شرطونو په جوړولو سرخوږی جوړ کړ.

دې ډلې تېر کال د څو میاشتو لپاره د کابل شهزاده صراف صرافانو سره هم د نویو مالي شرطونو له امله جنجال درلود.

طالبانو په بیا واکمنېدو سره د خپلې ډلې د اقتصادي ستونزو د کمولو لپاره په بېلابیلو برخو لوړه مالیه ولګوله، چې له امله یې ځینې کسان د خپل کاروبار بندولو ته اړ شول.

حسین علي حاجي دلیګاني، د اسلامي جمهوریت بنسټونه د «پردیو وکړو» د مدیریت په برخه کې په «نا مسوولیتۍ» تورن کړل.

د «بهرنيو وکړو» څخه د ایراني چارواکو موخه افغان کډوال دي. د ایران د کورنیو چارو وزیر ویلي، چې په ایران کې شاوخوا پنځه میلیونه افغان کډوال ژوند کوي.

د ایران د پارلمان دغه غړي یوې ایرانۍ ویب پاڼې ته وویل، چې ان هغه وکړي چې اجازه لیکونه او په ایران کې د اوسیدو کارتونه لري هم دغه هیواد ته ګواښ جوړوي، ځکه چې دوی «په ایران کې په چټکۍ خپل نفوس زیاتوي."

هغه په ​​ښارونو او کلیو کې د کډوالو د شتون لپاره د مشخص ځای د ټاکلو غوښتونکی شو او ویې ویل، چې کډوال باید د ایران د نفوس له درې سلنې څخه زیات نه وي.

دلیګاني وويل: "د ايران پارلمان بايد داسې طرحه تصويب کړي چې د ايران په بېلابېلو سيمو کې د کډوالو د شتون له امله د نفوسو انډول له ستونزو سره مخ نه شي، ځکه چې یوې سیمه، کلي او ښار کې د زياتو کډوالو راټوليدل ګواښ جوړوي."

هغه وويل: "حکومت بايد په ايران کې داسې شرایط رامنځته کړي چې پاتې شوي کډوال په ځانګړو کارونو وګماري. همدا راز، بهرنيو وګړو ته دې داسې کارتونه ورکړي چې د مشخص شوې محدودې کې تګ راتګ وشي کړای."

هغه د افغانستان پر پوله د دیوال پر جوړولو ټینګار وکړ او د ایران له راتلونکي حکومته یې وغوښتل چې افغان کډوال وباسي.

د ایران ولسمشرۍ ټاکنو ته ځینو کاندیدانو ویلي، چې د ټاکنو د ګټلو په صورت کې به د ایران او افغانستان ترمنځ پر پوله دیوال جوړ کړي.

په تېرو څوارلسو لسيزو کې په افغانستان کې د ناامنيو او محدودو اقتصادي فرصتونو له امله یو ډیر شمیر افغانانو ایران ته پناه وړې ده.

دوی معمولاً په ټیټو معاشونو د ساختماني کارونه کوي.

د ایران حکومت په وار وار له افغان کډوالو غوښتي چې په ځانګړو ښارونو کې دې ژوند وکړي.

د بشري حقونو فعالانو له کډوالو سره د ایران د حکومت او خصوصي سکټور چلند له تبعیضه ډک او استثماري بللی دی.

د طالبانو د ټول ګټو وزارت وايي، چې په دې غونډه کې د حیرتان- مزارشریف د اورګاډي پتلۍ د بیارغونې چارې د شپږو میاشتو لپاره وغځول شوې.

د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې د دې پروژې د غځولو تړون د چهارشنبې په ورځ د تمځایونو د پاتې کارونو د بشپړېدو په موخه لاسلیک شو.

طالبانو په ۱۴۰۲ هجري لمریز کال کې د ۷۵ کیلومترو په اوږدوالي د اورګاډي پټلۍ د ترمیم کار د پیل اعلان کړی و او ویلي یې و، چې دا پروژه به په دریو میاشتو کې بشپړه شي.