په کندهار کې د پولیو دوې مثبتې پېښې ثبت شوې دي

ګارډین لیکي چې ډیویډ لمي لومړی لوړپوړی بریتانوی سیاستوال و، چې په ۲۰۲۲ میلادي کال کې د طالبانو له واکمنۍ وروسته افغانستان ته سفر کړی و.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ افغانستان ته د ښاغلي لمي سفر په افغانستان کې د بشري ناورین د ښه کولو لپاره د یوې لارې په توګه په ګوته کړې وه.

د نوموړي دغه سفر په داسې وخت کې شوی، چې له افغانستان سره مالي مرستې په بې ساري ډول کمې شوې وې.

ډیویډ لمي د ماشومانو د ځانګړي روغتون څخه لیدنه کړې وه، چې د نړیوال روغتیا سازمان له خوا اداره کیده. هغه دغه راز د ځوانانو مرکز، د یونیسف د ماشومانو د ملاتړ پروګرام او کډوالو مرکز څخه لیدنه کړې وه.

د بریتانیا د بهرنیو چارو نوی وزیر له افغانستان څخه د بریتانوي ځواکونو د وتلو یو له منتقدینو څخه دی او د افغانستان له سقوط وروسته پېښې "ناورین" ګڼي.

ښاغلي لمي وویل، چې له افغانستان څخه د بریتانوي ځوواکونو وتلو سره د دغه هېواد نړیوال شهرت کم کړ.

ډیویډ لمي خبرداری ورکړی، چې په میلیونونو افغان ملکي وګړي له لوږې سره مخ دي او ځینې حتی اړ دي چې خپلو کورنیو ته د خوړو برابرولو لپاره د خپل بدن غړي‌ وپلوري.

د بریتانیا د بهرنیو چارو نوي وزیر چې د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان وضعیت یې له نږدې څارلی، د بریټانیا پر پخواني حکومت یې له دې امله نیوکه کړې چې د افغانستان وضعیت یې له پامه غورځولی.

دغه بریتانوي چارواکي، ټینګار وکړ چې هېواد یې باید د ملیونونو ملکي خلکو سره د مرستې لپاره یوه جامع ستراتیژي ولري.

افغان ښځې "یوازې شتون لري، ژوند نه کوي"

د بریټانیا د بهرنیو چارو نوي وزیر په ۲۰۲۲ کال کې افغانستان ته د خپل سفر پر مهال له یو شمېر افغان مېرمنو سره کتلي و.

دغه بریټانوي سیاستوال له افغان ښځو سره تر خبرو وروسته د ښځو په وړاندې د طالبانو پر سیاستونو سختې نیوکې کړې وې.

هغه وویل، چې طالبانو د افغان ښځو ژوند، تعلیم او حیثیت غلا کړی دی.

ښاغلي لمي د یوې افغانې ښځې له قوله وویل: "موږ یوازې شتون لرو، موږ ژوند نه کوو."

د پرمختګ کیسه

ډیویډ لمي د بریټانیا د بهرنیو چارو د وزیر په توګه تر ټاکل کېدو وروسته وویل، چې هغه افتخار کوي چې د غلامانو اولاده او د کارګر طبقې تورپوستي غړی دی چې دغه مقام ته رسیدلی دی.

ښاغلی لمي د لندن په شمال کې د اهل ګویان مور او پلار څخه پیدا شوی دی. هغه وویل، چې "زما کیسه د پرمختګ کیسه ده،"

په یوه ویډیویي پیغام کې چې په اېکس ټولنیزه شبکه خپور شوی، لمي ویلي، چې هغه د تاتنهام له ګاونډ څخه په داسې موقف کې ټاکل شوی دی.

د بریتانیا نوي لومړي وزیر کیر سټارمر د جمعې په ورځ خپله کابینه اعلان کړه، او خپل د کورنیو چارو، دفاع او مالیې وزیران یې معرفي کړل.

د بریتانيا په پارلماني ټاکنو کې د قاطع اکثريت په ګټلو او د محافظه کار ګوند له تاريخي ماتې سره د کارګر ګوند له ۱۴ کلونو وروسته بېرته واک ته ورسېد.

د افغانستان بدنې روزنې او ورزش ادارې د شنبې په ورځ ويلي، چې افغان لوبغاړي مجتبا حيدري په ۴۸ کيلو ګرامه وزن د سوک وهنې په برخه کې خپل اذربایجانی سيال مات کړ.

دوی زياتوي، چې همدې سيالیو کې فردوس نجيبي بيا په ۷۵ کيلو ګرامه وزن کې د سوک وهنې په برخه کې خپل ازبکستاني سيال ته ماتې ورکړه.

دواړو افغان لوبغاړو د «يوې بريا او دوهمې استراحت» په پايله کې د سياليو نيمه پايلوبو ته ځان ورساوه او د برونزو مډالونو په ګټلو یې دريم مقام په خپل نوم کړ.

دغو سيالیو د اسيايي هېوادونو د سوک وهنې لوبغاړو ترمنځ لس ورځي دوام وکړ.

څو ورځې مخکې خواله رسنیو کې د شاه امان الله خان غازي د تور شوي انځور لاس په لاس کېدو سره پرون دغو دوو ځوانانو علي محمد خان او شریف اخوندخېل له انځور څخه تور رنګ پاک کړ.

له انځور پاکېدو سره ډېرو ته دا وېره وه، چې طالبان به دا کسان ونیسي او څو ساعته وروسته یې د نیولو خبرونه هم خپاره شول.

خو افغانستان انټرنشنل ته سرچینو ویلي، چې تورخم کې ځايي موټروانان طالبانو ته ورغلي او دواړه یې خوشې کړي دي.

د علي محمد خان خپلوان هم افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره هغه انځورونه شریک کړل، چې د یوې شپې زندان تېرولو وروسته دوی په ضمانت له زندانه ازاد شوي دي.

علي محمد خان او شریف اخوندخېل د لوګر د خوښۍ ولسوالۍ اوسیدونکي دي.

په زندان کې د دغو کسانو د وهلو او شکنجه کولو په اړه معلومات له رسنیو سره نه دي شریک شوي، خو دوی خپلو خپلوانو ته ویلي چې د طالبانو لخوا له رسنیو سره له خبرو کولو منع شوي دي.

د راپورونو پر بنسټ څه موده وړاندې د طالبانو امر بالمعروف محتسبینو د شاه امان الله خان او د پاچا خان پر انځورونو تور رنګونه پاشلي وو.

شاه امان الله خان غازي پر ۱۹۱۹ کال د درېیم افغان- انګرېز جګړې اتل و، چې له مخې یې افغانستان بېرته خپلواکي واخیسته او افغانانو د دې تورې په بدل کې دغه پاچا ته د غازي نوم ور کړ.

شاه امان الله خان غازي چې له نړۍ سره د افغانستان د سیال کولو ارمان درلود د انګرېز په لمسه د ملایانو د پاڅون له امله په ۱۹۲۹ کال جلا وطن شو.

د طالبانو بیا واکمنېدو سره د افغانستان ملي راډیو ټلوېزون او تېر کال پکتیا کې هم له پوهنتون څخه د نوموړي انځورونه لرې کړل شوي وو، چې په مقابل کې یې افغانانو پراخ غبرګون ښودلی و.

خو په تورخم کې د شاه امان الله خان غازي د انځور د تورېدو کیسه چې رسنیزه شوه، تېره ورځ څو ځوانانو له دغه انځور څخه تور رنګ پاک او بېرته یې سپین کړ.

د قرغزستان د رسنیو د معلوماتو له مخې، د قرغزستان د روغتیا وزارت د ناروغیو د مخنیوي او روغتیايي څارنې ادارې د افغانستان د « طلايي زندګي»په نوم د انارو د ګازي مشروباتو تاواني بللي دي.

د راپورونو له مخې، په قرغزستان کې د افغانستان د «ګلډن لايف» په نوم د غیر الکولي انارو ګازي مشروباتو راټولول د جولای له دریمې راهیسې پیل شوې دي.

قرغزستان وايي د ازموینو پر بنسټ دغه افغان څښاک داسې رنګ لري، چې د ماشومانو پر روغتیا منفي اغېز کولای شي.

د ازبکستان د روغتیا کمیټې ویلي، په افغانستان کې تولید شوي د انارو د خوند محصولاتو نمونې بیا ازمویي.

دغه برتانوي سړي افغانستان ته د خپلو رخصتۍ د تیرولو لپاره تللی و او له خپلې دغې پرېکړې دفاع کوي.

هغه وايي، چې طالبان سلانیانو ته ډیر لیوال دي او ور سره ښه چلند کوي.

د بریتانیا حکومت خپلو وګړو ته افغانستان ته د سفر په اړه خبرداری ور کړی او ویلي یې دي، چې ښايي دغه هیواد ته سفر د امنیتي ستونزو سره مل وي.

ښاغلی براون پوره وخت سفر کوي او بلاګر دی. هغه د نړۍ د هر هیواد د لیدو هیله لري.

دغه ۲۹ کلن ګرځندوی تر دې دمه ۹۸ هېوادونو ته تللی او تر ۳۰ کلنۍ پورې پلان لري چې ۱۰۰ هیوادونو ته لاړ شي او دا به د ده په خبره، د هغه لپاره یوه لویه لاسته راوړنه وي.

ښاغلي براون په دې وروستیو کې په خپله خواله رسنۍ کې یوه ویډیو خپره کړه چې خورا ډیره لاس په لاس شوه.

هغه په دغه ویډیو کې خلک هڅوي چې د خپلې رخصتۍ پرمهال افغانستان ته ولاړ شي، چې هغه اته ورځې د طالبانو تر کنټرول لاندې سیمو کې د څو ملګرو سره سفر کړی.

د کرن دغه ویډیو د ځینو لیدونکو له پراخو نیوکو سره مخامخ شوې ده.

په ۲۰۲۱ کال کې واک ته له بیا رسیدو وروسته، طالبانو ځایی خلک او په ځانګړې توګه ښځې او نجونې په زیاتیدونکي ډول تر محدودیتونو لاندې راوستي دي، مګر کیرن پر هغه د نیوکې په ځواک کې ویلي، هغه کسان چې په هغه باندې نیوکه کوي "شاید هیڅکله له خپل کوره بهر نه وي را وتلي ".

د طالبانو له خوا په عام محضر کې حد جاري کیږي او خلک وهل ټکول کیږي، د موسیقي اوریدل محدود شوي، ښځې او نجونې تر هغه څه لاندې ژوند کوي چې د بښنې نړیوال سازمان یې "ظالمانه رژیم" بولي، چې د دوی د تعلیم حق او ازادي په پراخه کچه تر پښو لاندې شوې ده.

نوموړی وايي: "زه فکر کوم طالبان غواړي چې ډیر سیلانیان له افغانستانه لیدنه وکړي او له همدې امله دوی د سیلانیانو سره په ډیر درناوي چلند کوي، که هغه نارینه او که ښځینه وي."

د هغه په خبره،"طالبان د ښځینه سیلانیانو سره د خپل هیواد د اصلي ښځینه اتباعو په پرتله خورا ښه چلند کوي."