پخوانی دود؛ شهاب الدین دلاور د کانونو له وزارته خپل نژدې کسان افغان سره میاشت کې وګومارل

محمد صمیم فیض زاد د افغانستان د شپږ کسیزې ډلې یوازینی لوبغاړی دی، چې د پاریس المپیک سیالیو ته له هېواده تللی دی.

فیض زاد ۲۱ کلن دی او د اتریش سيال لوبغاړی یې ۲۵ کلن او تجربه کار دی؛ خو صميم فيضزاد وايي، چې د دغو سياليو لپاره يې ځان چمتو کړى او هيله لري، چې له ډېرو کلونو وروسته به په المپيک کې افغانستان ته مډال تر لاسه کړي.

دغه لوبغاړی په ۲۰۱۶ کال کې د جنوبي اسیا د جودو په سیالیو کې د افغانستان لپاره د سپینو زرو مډال هم ګټلی و.

بورخشویلي د فیض زاد سيال بیا په تاجکستان کې د ۲۰۲۴ المپیک د وړتيا په سیالیو کې د سپینو زرو مډال په ګټلو وکولای شول د المپیک سیالیو ته لاره پېدا کړي.

دغه لوبغاړي په اصل کې د چيچنيا هېواد دى، په بېلابېلو سياليو کې يې بېلابېل مډالونه ګټلي او اوس د اتريش لپاره لوبه کوي.

د طالبانو د بهرنیو چاروز وزارت ویاند مرستیال حافظ ضیا احمد پر اېکس خواله رسنۍ خپرې کړې اعلامیه کې ویلي، چې په دغه لیدنه کې ښاغلي اداچي له افغانستان سره د نړۍوالې ټولنې په هر اړخیزه همکارۍ ټينگار کړی.

د نوموړي په وینا؛ ښاغلي اداجي د دغې ډلې پلاوي ته جاپان ته د سفر رسمي بلنه ورکړې او متقي هم ورته د پلاوي د تګ په اړه ډاډ ورکړی دی.

متقي دغه راز د دوحې۳ مه ناسته مثبته بللې او د متوازن سیاست په رڼا کې یې د نړۍ له هېوادونو سره د مثبتو اړیکو په اړه د دغې ډلې بهرنی سیاست بیانولو سره د افغانستان په تړاو هر مثبت بدلون او سیاسي پرمختگ یې اغیزناکه ګام بللی دی.

طالبانو که څه هم په وار - وار له نړۍوالې ټولنې سره د مثبت تعامل خبره کړې؛ خو د دغې ډلې د سختو سیاستونو له امله یاده ډله لا هم څوک په رسمیت نه پېژني.

طالبانو تایید کړې، چې دوی دغه درې تنه د دې ډلې د یو غړي د وژلو وروسته له زندان څخه د تېښتې پر مهال وژلي دي.

د دوشنبې په ورځ (د زمري په اتمه) سیمه ییزو سرچینو وویل، چې طالبانو په همدې ورځ د سرجنګل په کلي کې دغه درې پخواني عسکر د جرم له ثابتولو پرته د خلکو په مخ کې "صحرايي محکمه او اعدام کړل".

د سرچېنو له مخې؛ دغه درې واړه کسان د جمهوري نظام تر ړنګېدو وروسته په کرونده بوخت وو.

په همدې حال کې په غور کې د طالبانو د والي مطبوعاتي دفتر د یکشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې دغه کسان "درې فتنې او خوارج عناصر" بللي، چې د طالبانو په وینا څو ورځې وړاندې یې د دې ډلې یو غړی سعیدالله وژلی و.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه کسان د وسله والو طالبانو د غړي له وژلو وروسته تښتېدلي؛ خو د دې ډلې ځواکونو نيولي دي.

طالبانو ویلي، چې تورن کسان په مرغاب ولسوالۍ کې د دې ډلې د څارنې له کور څخه تر نیول کېدو وروسته په تېښته بریالي شوي او په پایله کې یې د ډلې ځواکونو پرې ډزې کړي او وژلي دي.

طالبانو ویلي، چې دغو کسانو په غور کې د "خوارج" تر چتر لاندې کار کاوه؛ طالبان د داعش ډله د "خوارج" په نوم یادوي.

سره له دې چې طالبانو واک ته له رسېدو وروسته «عمومي عفوه» اعلان کړه، د دغې ډلې د درې کلنې واکمنۍ په موده کې د تېر حکومت د سرتېرو د وژلو، نيولو او شکنجه کولو بې شمېره راپورونه خپاره شوي دي.

طالبان د داعش د غړیتوب په تور د حکومت پخواني کارکوونکي، سیاسي مخالفین او یا هم عام خلک وژني.

دغې ډلې د چهارشنبې په شپه (د ۱۴۰۱ کال د کب په ۱۷) د بلخ ولایت په مرکز مزارشریف ښار کې اته تنه په ډزو ووژل.

د طالبانو ویاند هغه مهال ویلي وو، چې وژل شوي کسان د داعش غړي وو او د وسله والو په نښته کې د دغې ډلې د ځواکونو له خوا وژل شوي دي.

د دغو قربانیانو کورنیو دوه ورځې وروسته په کابل کې د خپلو ځامنو د وژلو پر ضد اعتراض وکړ. دغو کورنیو رسنیو ته ویلي، چې ځامن یې ملکي وګړي دي او د یوې ساختماني پروژې لپاره مزارشریف ته تللي وو.

دې کورنۍ هغه مهال ویلي وو، چې طالبانو منلې وه، چې د دوی ځامن"د ناسم پوهاوي" له امله وژل شوي دي.

د طالبانو کورنيو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ (د زمري ۸مه) په يوې اعلاميه کې ويلي، چې سراج حقاني دغه ۱۰ غوره زده کوونکي ستايلي او له ټولو يې غوښتي، چې «د اسلامي او ملي ارزښتونو» ساتنه وکړي.

حقاني نن د دې زده کوونکو د هغوی له ښوونکو او کورنيو سره ليدلي دي.

اعلاميه کې راغلي، چې سراج حقاني په دې ليدنه کې ځوانانو ته ويلي: «له سیاسي لومو او اختلافي مسایلو څخه ځانونه لري وساتي، د زده کړو پر وخت خپل هدف ته ډېره پاملرنه وکړی؛ ترڅو د دین او هېواد خدمت جوګه شي.»

درې ورځي وړاندې د طالبانو د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر هم د سږ کال د کانکور په ازموينه کې بریالیو زده‌کوونکو سره په لیدنه کې ويلي، چې د ښوونځي او مدرسې فارغان یو شان حقونه لري.
خو پر طالبانو نیوکې دي چې زرګونو له پوهنتون فارغو شويو ځوانانو ته یې دندې نه دي ورکړې.

د طالبانو حکومت د تېر په څېر سږکال ۱۴۰۳ هم د کانکور عمومي ازموینه د نجونو له ګډون پرته واخیسته او لا یې هم د درېیو کلو په تېرېدو د نجونو پر زده‌کړو بندیز نه دی لرې کړی.
د ملګرو ملتونو او نړۍوالو بشري سازمانونو له نیوکو سره - سره طالبانو له ښځو او نجونو د زده‌کړو، کار او ازادۍ حق اخیستی او په ټولو چارو کې یوازې خپلو نارینه هغو ملګرو ته پاملرنه کړې، چې مدرسه یې لوستې وي او یایې د تېر جمهوري حکومت پر مهال په جګړه کې برخه اخیستي وي.

عنايت الله خوارزمي پر اېکس پاڼه ليکلي: «د یو جعلي مکتوب پر بنسټ د ځینو رسنیو ادعا چې چین په بګرام کې د هوايي دفاع په نصبولو کې همکاري کړې، په بشپړه توګه بې اساسه او له حقیقته لرې ده.»

تر دې وړاندې په ځینو سیمه ییزو رسنیو کې یو لیک خپور شوی و، چې په کې « افغانستان د چين په همکارۍ د هوايي کنټرول د اخيستو لپاره د چمتوالي» یادونه شوې وه.

د طالبانو د دفاع وزیر ملا یعقوب د پنجشنبې په ورځ (د زمري ۴مه) د افغانستان هوايي حریم کې د بې پیلوټه الوتکو ګزمې ته په اشارې سره وویل، چې دوی هڅه کوي د هوايي حریم کنټرول په لاس کې واخلي.

ملا یعقوب ویلي، څنګه چې طالبانو د ځمکنۍ بشپړتیا ساتنه کړې، د هوايي حریم کنټرول به هم په لاس کې واخلي.

وروسته له هغه چې طالبان په ۱۴۰۰ کال د زمري په مياشت کې واک ته ورسېدل بې پيلوټه الوتکې په پرله پسې ډول په مختلفو ولایتونو کې ګزمې کوي.

امریکايي چارواکو تایید کړې، چې دوی له فضا څخه د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ترهګرو ډلو فعالیتونه څاري.

د طالبانو ویاند تر دې وړاندې ویلي وو، طالبان توانېدلي چې د افغانستان خاوره د امریکایانو له «اشغال» وژغوري؛ خو د افغانستان هوايي حریم لا هم د «اشغال» په حال کې دی.