د طالبانو امربالمعروف د یوه رسمي لیک په ترڅ کې د بدخشان په پوهنتون کې د خولۍ پر سر کول او د ږیرې پرېښودل جبري کړل. د یادې ډلې په دغه لیک کې ویل شوي، چې محصلین باید کمیس او پرتوګ واغوندي.
د طالبانو امربالمعروف دستور ورکړی، چې د یاد پوهنتون استادان، محصلین او نور کارکوونکي اجازه نه لري، چې خپله ږیره لنډه کړي.
د امربالمعروف د امریت په رسمي لیک زیاته شوې، چې استادان باید د طالبانو مذهبي امرونه په پام کې ونیسي او له محصلینو هم وغواړي، چې له دې دستور څخه پیروي وکړي.
امربالمعروف په دې لیک کې خبرداری ورکړی، چې د بدخشان پوهنتون ټول استادان، کارکوونکي او محصلین باید د جماعت لمانځه ته هم حاضر شي او د هغو کسانو نومونه به چې جماعت ته نه راځي، د دې ولایت د دعوت او ارشاد کمېټې ته ولېږل شي.
دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو د ټولو ولایتونو په دولتي ادارو کې د دعوت او ارشاد په نوم امریت جوړ کړی دی او دغه اداره د وزارتونو په تشکیلاتو کې زیاته شوې ده.
ویل کېږي چې د وزارتونو په کچه د امر بالمعروف ریاستونه او د ولایتونو په کچه یې امریتونه د طالبانو تر ټولو باصلاحیته برخې دي.
د یادولو ده، چې طالبانو په دولتي ادارو کې د دې برخې د زیاتولو موخه د امر بالمعروف د قانون او «اسلامي شریعت» پلي کول بللي دي.
که څه هم طالبانو په تېرو درېیو کلونو کې د افغانستان په خلکو په ځانګړې توګه پر مېرمنو پراخ محدودیتونه وضع کړي دي، خو په دې وروستیو کې د یادې ډلې سخت دریځۍ تر بل هر وخته زیاتې شوې دي.
د طالبانو وياند ذبيح الله مجاهد وايي، چې قطر له دغې ډلې سره ډېره همکاري کړې ده. ذبیح الله مجاهد ویلي، چې قطر پر افغانستان د دې ډلې د بیا واکمنېدو په برخه کې همکاري کړې او دغه هېواد د خبرو اترو، اقتصادي او نورو مسایلو په برخه کې مهم رول لوبولی دی.
د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان ملي راډیو د چهارشنبې په ورځ (د لړم دويمه) نېټه خبر ورکړ، چې ذبیح الله مجاهد له ایټالیا سره د قطري چارواکو د وروستۍ ناستې هرکلی کړی دی.
د طالبانو ویاند ویلي، چې قطر تل د هېوادونو او طالبانو ترمنځ د اړیکو په ښه کولو کې اغېزمن رول لوبولی دی.
د قطر حکومت د سې شنبه په ورځ اعلان وکړ، چې د قطر امیر تمیم بن حمد ال ثاني ایټالیا ته د خپل سفر په ترڅ کې د دغه هېواد له لومړي وزیر جورجیا میلوني سره کتلي دي.
د دواړو هېوادونو د مشرانو په ګډه اعلامیه کې راغلي: «ایټالیا په افغانستان کې د دغه هېواد د سفارت له کوربه توبه له قطر څخه مننه کوي او له افغانستان سره به د دوحې همکاریو ته دوام ورکړي.»
پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په دغو درېیو کلونو کې هېڅ یوه هېواد د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی.
طالبانو په وار - وار له ټولو هېوادونو سره د اړیکو د جوړېدو غوښتنه کړې، خو لوېدیځو هېوادونو له دې ډلې سره له خبرو ډډه کړې ده.
د ایټالیا له لومړي وزیر سره د قطر د امیر تر خبرو وروسته ذبیح الله مجاهد له ټولو هېوادونو وغوښتل، چې له طالبانو سره جدي اړیکې ولري.
هغه وايي، چې له طالبانو سره د هېوادونو تعامل د «ټولو اړخونو» په ګټه دی.
قطر له څو کلونو راهیسې په دوحه کې د طالبانو د سیاسي دفتر کوربه دی.
قطر هم له امریکا سره د طالبانو د خبرو کوربه و او د سولې لومړنۍ او بې پایلې بین الافغاني خبرې هم په دوحه کې ترسره شوې.
طالبان له قطر سره ښې اړیکې لري او د دغه هېواد لومړی وزیر هم د هغو یو شمېر بهرنیو چارواکو په ډله کې و، چې په کندهار کې يې د طالبانو له مشر سره کتلي دي.
اخوا په ملګرو ملتونو کې د افغانستان پخوانی استازی محمود صیقل د افغانستان د روان وضعیت عامل قطر ګڼي.
د افغانستان د مقاومت جبهې په نوم د طالبانو وسله والې مخالفې جبهې ادعا کړې ده، چې په کابل او تخار ولایتونه کې یې څلور طالبان وژلي او څلور نور یې ټپيان کړي دي.
دغې جبهې په دوو جلا خبرپاڼو کې ویلي، چې تېره شپه یې د کابل د میربچه کوټ ولسوالۍ د باغ قاضي په سیمه کې یې د طالبانو پر پوستې برید کړی، چې په پایله کې یې دوه طالبان وژل شوي او درې نور ټپیان دي.
دغې جبهې زیاته کړې، چې په دغه برید کې د دوی وسله والو ته کوم زیان نه دی اوښتي.
همداراز د مقاومت جبهه وايي، چې تېره شپه یې د تخار ولایت د دشت کلا ولسوالۍ پر یوې پوستې برید کړی، چې له امله یې دوه وسله وال طالبان وژل شوي او یو بل ټپي دی.
د یادو پېښو په تړاو طالبانو تر اوسه رسنیو ته څه نه دي ویلي.
افغانستان انټرنشنل - پښتو د یوې بې پرې رسنۍ په توګه نه شي کولی، چې د مقاومت جبهې ادعا تایید یا رد کړي؛ خو په وروستیو کې په افغانستان کې پر طالب وسله والو برېدونو کې زیاتوالی راغلی او د یادو بریدونو پړه د ازادۍ او مقاومت جبهې پر غاړه اخلي.
د طالبانو د امربالمعروف وزير خالد حنيفي په تېره یوه اونۍ کې درېيو ولایتونو ته سفرونه کړي او پر مهال يې له ټولو اړخونو څخه د قانون د پلي کولو غوښتنې کړې دي. سرچينې زياتوي، چې ولایتونو د نوموړي د سفر موخه تر ډېره پر انځورونو او ويډيوګانو بنديز لګول دي.
د طالبانو د امربالمعروف وزارت د چهارشنبې په ورځ خبر ورکړ، چې خالد حنفي لوګر ولایت ته تللی او هلته یې د دغه ډلې له غړو او طالب مسولینو سره کتلي دي.
طالب وزير خالد حنفي په لوګر کې يوې غونډې ته ويلي، چې د نړۍ لوي ځواکونه د «مجاهدينو» له سخت غبرګون سره مخ شوي او ماته يې ورکړې ده.
هغه زياته کړه، چې په تېرو شلو کلنو کې «د طالبانو موخه د یرغلګرو شړل او اسلامي نظام رامنځ» ته کول دي.
د طالبانو دغه وزارت د ولايتي چارواکو سره د خالد حنفي د شخصي ليدونو او د نوموړي له لوري د ځينو بنديزونو د سپارښتونو اړوند څه نه دي ويلي.
سرچينو افغانستان انټرنشنل ويلي، چې ولایتونو ته د طالبانو د امربالمعروف د وزير خالد حنفي د سفرونو اصلي موخه پر انځورونو او ويډيو بنديز لګول دي.
د ملاهبت الله په ګډون يو شمېر وزيران، والیان، قومندانان او ان طالب پلوي پر عکس او ويډيو اخیستلو د بندېدو هڅه کوي؛ خو یو شمېر نور طالب بیا بېل نظر لري او د خپلو ناستو، لیدونو او ورځنيو چارو د فعالیت انځورونه نشروي.
خالد حنفي، چې د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده ته نژې او باوري کس دی د سفرونو پر مهال طالب واليان او قومندانان اړ باسي، چې د انځور او ويډيو کولو څخه ډډه وکړي.
په روان کې لومړۍ کندهار ولایت و، چې والي ملاشيرين پر عکس اخيستلو او ويډيو بنديز ولګوی او له دولتي مامورينو یې وغوښتل، چې خپل راپورنه په لیکلي ډول شریک کړي.
اوس مهال د یو شمېر ولایتونو او وزارتونو خبرپاڼې هم بېله انځوره نشريږي او په ځينو ولایتونو کې د ملي ټلویزيون نشرات هم بند شوي دي.
ويل کيږي، چې د طالبانو د امربالمعروف وزير خالد حنفي ولایتونو سفر هم د ملا هبت الله په امر پيل کړی.
نوموړی په تېره يوه اونۍ کې ننګرهار، لغمان او نن لوګر ته سفرونه کړي، چې په عمومي غونډو کې د ګډون ترڅنګ يې د ولايتي مسولينو سره شخصي ناستي هم تر سره کړي دي.
د طالبانو د مشر هبت الله په امر د طالبانو امربالمعروف وزارت ته خاص امتياز ورکول شوی او ټولي ادارې مکلفي ګڼل شوي، چې د دغه وزارت قوانين او امرونه ومني.
د طالبانو د سوداګرۍ او صنایعو وزیر له قزاقستان سره یوه نوې لارنقشه لاسلیک کړې چې اټکل کیږي له مخې به یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ کچه درې میلیارده ډالرو ته لوړه شي.
دغه د لارې نقشه د اکټوبر پر۲۲مه، د قزاقستان مرستیال لومړي وزیر سریک ژومانګارین او د طالبانو د صنایعو او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي په الماتا کې د سوداګرۍ په یوه فورم کې لاسلیک کړه.
دا د لارې نقشه داسې مهال لاسلیکیږي چې قزاقستان د جون په میاشت کې له افغانستان سره د سوداګریزو او اقتصادي اړیکو د پراختیا د هڅو د یوې برخې په توګه طالبان د ترهګریزوډلو له نوملړه واېستل.
د قزاقستان د منځنۍ اسیا ټایمز د رپوټ له مخې، د لارې په دې نقشه کې ټاکل شوې الماتاپه افغانستان کې د اورګاډي د دوو کرښو تورغونډۍ-هرات، -کندهار-سپین بولدک او مزارشریف- خرلاچي په رغولو کې برخه واخلي.
دغه راز په دوه اړخیزه سوداګرۍ کې د توکو او کیمیاوي صنعت په برخه کې د همکارۍ پراخول او افغانستان ته د قزاقستان د یو شمېر توکو د صادراتو ډېرول شامل دي.
پر دې سربېره، په لار نقشه کې افغانستان ته د قزاقستان د زړو او نویو موټرو صادرول، په افغانستان کې د خدماتي مرکزونو او ښوونځیو جوړول هم شامل دي.
قزاقستاني چارواکو افغانستان ته د اوړو او نورو خوراکي توکو د صادراتو ډېرولو ته تیاری ښودلی او دې ته یې هم لیوالتیا ښودلې چې افغاني میوې، سبزۍ،وچې مېوې او نورخوراکي توکي وارد کړي.
ددې لارنقشې له مخې، قزاقستان لېواله دی چې د اقتصادي پراختیا او په نړۍوالو ترانسپورتي دهلیزونو کې د ادغام په تړاو د افغانستان ملاتړ وکړي.
د قزاقستان د لومړي وزير مرستيال ژومانګارين په دې فورم کې يادونه وکړه چې د اورګاډي پټلۍ قزاقستان او افغانستان د ترکمنستان او ازبکستان له لارې سره نښلوي.
قزاقستان دغه راز لېواله دی چې د افغانستان ترانسپورتي دهلېز چې د پاکستان کراچۍ او ګوادر بندرونو ته رسیږي، د منځني ختیځ او جنوب ختیځې اسیا بازارونو ته د قزاقستان د صادراتي کارګو د لېږد لپاره وکاروي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر له دغه فورم وړاندې د "خارگوس" بندر ته لاړ، چې په وچه کې د نړۍ تر ټولو ستر بندر ګڼل کیږي.
قزاقي رسنۍ وايي، طالب پلاوي ته د قزاقستان – چین پر پوله خارګوس وچ بندر ته د لاسرسي وړاندیز شوی، چې چین ته د افغاني مالونو د لېږد بهیر ډاډمنولای شي.
دې ورځو کې د ډېورنډ د استعماري جبري فرضي کرښې په اړه یو ځل بیا بحثونو زور اخیستی دی. په تېر تاریخ یې ډېرې خبرې نه کوم، یوازې دومره وایم چې ډېورنډ هم پرون او هم نن د جبر کرښه وه او ده. په هر څه کې جبري عمل نه قانوني حیثیت لري، نه حقوقي او نه هم رسمي.
په دې اړه درې خبرې ډېرې مهمې دي:
یو ملت او ولسونه
ولسونو دا کرښه هم پرون او هم نن نه ده منلې او نه تر ازادې فضا لاندې د ازاد تصمیم او پرېکړې حق ورکړل شوی، کوم چې د ټولو نړۍوالو قوانینو خلاف عمل دی.
حکومتونه او حاکمان
حکومتونه او حاکمان تل مجبور او تر ستوني نیول شوي دي. هغه وخت کې انګلستان دا سیمه د بفر (حایل) زون په توګه د یوه جنګي تاکتیک په توګه وبلله، ترڅو د افغانانو د مخته تګ مخه ډب کړي.
د لوی افغانستان په دې برخه کې د کرښې را تېرول جبري او د زور په نتیجه کې وو، نه د دوو برابرو هېوادونو ترمنځ د تفاهم، توافق یا معاهدې په نتیجه کې. د دې مثال دا دی لکه اوس چې د افغانستان فضا په زور اشغال شوې او ترې ګټه اخیستل کېږي؛ نو ایا دا فضا اوس د افغانستان برخه ده او که د پردي هېواد؟!
له شخصي ژوند تر سیاسي ژوند پورې په هیڅ برخه کې په زور اقرار، په زور ګواهي، په زور نکاح، په زور ایمان، په زور کفر، په زور کرښه، په زور حکومت… نه دا چې رسمي نه ده، بلکې جرم دی.
پاکستان د چا برخه خور نه دی
دا هم باید له یاده ونه باسو چې پاکستان د نه انګلستان او نه د برېتانوي هند جاینشین دولت (Succession State) و.
د پاکستان په جوړېدو د افغانستان د وخت حاکمانو اعتراض وکړ، ځکه چې د دغه هېواد له جوړېدو سره د افغانستان برخه په زور لاندې شوې وه؛ د ملتونو د خود ارادیت حق پکې شامل نه و او نه دی.
هغه روایتونه چې وايي، پخوانیو حاکمانو خیانت کړی یا د یوه مستقل او ازاد حاکم په توګه یې دا کرښه منلې ده، د پاکستاني اسټبلشمنټ روایت دی.
که د عبدالرحمان خان د ډبرو څلي، د تورخم د دروازې جوړېدل، دې کرښې ته بارډر ویل، یا اغزن تار تېرول د رسمیت او قانونیت لپاره دلیل نیول کېږي، دا ټول د پاکستاني روایت برخه ده، ترڅو داسې وښيي چې افغان حاکمانو دا منلې، نو ولس دې هم ومني!؟
همدا پنجابي روایت ځینې قصدي او ځینې یې غیر قصدي تکراروي.
دوی یوازې د تورخم او سپین بولدک دروازې نه؛ بلکې هلته پښتونخوا کې د کونسلګریو یا وېزې لګولو موضوع هم د همدې پنجابي روایت د بنسټیز کولو لپاره تبلیغوي.
څو پوښتنې او لنډ شالید
ښه طالبه او طالب پلويه!
ته چې د افغانستان اسلامي جمهوریت "ګوډاګی" بولې، اشغال یې بولې او خپلواک یې نه بولې؛ نو که ته د پنجاب لپاره کار نه کوې، بیا د یوه ګوډاګي حکومت اغزن تار ولې رسمي کرښه منې؟
اساسي قانون یې نه منې، ملي بیرغ یې نه منې، اما اغزن تار یې منې!؟
پاکستان د ډېورنډ فرضي او جبري کرښې خلاف تجاوزات ان د روسانو له راتګ سره پیل کړل او په انګور اډه، ژوب، خوست او کونړ کې یې د طالب مشرانو او مجاهدینو په موجودیت کې له هماغې جبرې کرښې دې لور ته تجاوز وکړ.
دوی دا شعار “جهاد افغانستان، دفاع پاکستان” د همدې لپاره زمزمه کاوه. د مجاهدینو سنګرونو ته یې د مرستې په نوم له پښتونخوا په ډېورنډ کرښه سړکونه ورتېر کړل.
هغه وخت د روسانو د اشغال پر مهال د افغانانو مجبوریت و او اوس هم له هماغه مجبوریت څخه په زور او چل د کرښې د تپلو هڅه کوي.
که چېرته کوم ولسي منلی سند وای؛ نو پاکستان ولې بیا - بیا د افغانستان له حاکمانو د دې کرښې د منلو غوښتنه کوي؟
ولې د افغانستان حکومت په ملګرو ملتونو کې د پاکستان په جوړېدو اعتراض کړی و؟
ولې ولسونه د وېزې او پاسپورټ پرته د تګ راتګ خبره کوي؟
پرون د خیبر جرګې ولسونو پرېکړه وکړه، چې دوی د ډېورنډ کرښه نه ده منلې او نه یې مني!
نو طالبه! که ته د پاکستان روایت نه تقویه کوې، بیا ولې د پي ټي ایم مخالفت کوې؟
"خراسانیان او د تاجکستان بزرګ" دعوه دارانو ته:
تاسو د طالب د حاکمیت مخالفت په دې خاطر کوئ چې د جبر او استبداد حکومت دی او د ولس په خوښه نه دی.
عبدالرحمان خان مستبد پاچا بولئ؛ نو بیا ولې د پنجاب روایت ته کار کوئ او د جبر او استبداد کرښې ته رسمي وایئ؟
حل لاره
ولسي پوهاوی او د یوه مستقل، خپلواک نظام او حکومت جوړېدل چې له اقتصادي او سیاسي پلوه پر خپلو پښو ولاړ وي؛ تر څو دا کرښه د ولسونو په ملاتړ، زور او اقتصادي ځواک بېرته ترلاسه کړو.
د پاکستان ټوله هڅه دا ده، چې افغانستان د تعلیم، اقتصاد او سیاست په ډګر کې وروسته پاتې شي او له نړۍ منزوي شي، ترڅو هیڅکله د دې کرښې غوښتلو جوګه نه شي یا حداقل جبري سکوت اختیار کړي.
د طالب امیر پټ ساتل او د کابل پر ځای کندهار د هېواد ډیفکټو de facto مرکز ګرځول د پنجابي روایت د تطبیق لپاره دي.
نن که د دین په نوم د عصري علومو او ښوونځیو مخه ډب کېږي، یا داسې نورې پرېکړې کېږي چې افغانستان له نړۍ لا منزوي کوي، دا د همدې ستراتیژیک هدف او اجنډا تطبیق دی.
د همدې سټراټیژیک هدف ځواب د «لر او بر یو افغان» سټراټیژیک هدف ته کار کول او د دې داعیې تقویه کول دي.
د دې لپاره لومړی په داخل کې د انحصار، استبداد او جبر حاکمیت په ولسواک نظام بدلول دي او په ورته وخت کې تعلیم، کسب، هنر او ټولو علومو ته له استثنی او افضلیت پرته د سړو او ښځو لپاره ټولې زمینې برابرول دي.
یادونه: افغانستان انټرنشنل - پښتو د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو لیکوالو نظریاتو ته درناوی لري؛ خو د چا د نظر ملاتړ نه کوي.