د خوړو نړۍوال پروګرام: د صنعا پر هوايي ډګر برید یمن کې د بشري مرستو بهیر له ګواښ سره مخ کړ

ښاغلي ګوټریش په یوه خبرپاڼه کې د صنعا نړۍوال هوايي ډګر، د سره سمندرګي بندرونو او د یمن د برېښنا سټېشنونو پر هوایي بریدونو سخته اندیښنه څرګنده کړې. او د هغه په وینا؛ په دغو بریدونو کې لږ تر لږه درې کسان وژل شوي او لسګونه نور ټپیان دي.

خو تازه خپاره شوي معلومات ښيي، چې په دغو بریدونو کې شپږ تنه وژل شوي او ۴۰ نور ټپیان دي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي وویل چې په دغو بریدونو کې د دغه سازمان د بشري مرستو د هوایي خدمتونو یو غړی هم ټپي شوی دی.

دغه بریدونه هغه مهال شوي چې د روغتیا نړۍوال سازمان د مشر ډاکټر ټیډروس اډانوم په مشرۍ یوه لوړپوړې پلاوی په صنعا هوايي ډګر کې حاضر و.

دغه پلاوی د یمن د بشري وضعیت او د ملګرو ملتونو د نیول شویو کارکوونکو او نورو کسانو د خوشې کېدو په تړاو یمن ته تللی و.

ګوټریش د حوثیانو له لوري په تېرو کلونو کې د سره سمندرګي په سیمه کې د فعالیتونو یادونه وکړه او څرګنده یې کړه چې دا کړنې د ملکي وګړو ژوند، د سیمې ثبات او د سمندري تګ راتګ ازادۍ ته جدي ګواښ پېښوي.

هغه یو ځل بیا له ټولو اړخونو وغوښتل چې له پوځي لارو کارولو ډډه وکړي او تر ټولو زیات زغم وښيي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي ټینګار وکړ چې نړۍوال قوانین باید مراعت شي او د ملکي وګړي تر څنګ د بشري مرستو کارکوونکي باید په نښه نه شي.

دغه پېښې په داسې حال کې رامنځته شوي چې د یمن بشري وضعیت د اوږدې جګړې او کلابندۍ له امله تر بل هر وخت زیات کړکېچن بلل کېږي.

حوثیانو ویلي چې دوی چمتو دي چې د اسراییل بریدونو ته چټک ځواب ورکړي او د «د کړکېچ زیاتېدو ته به په کړکېچ زیاتېدو» سره ځواب ورکړي.

اسراییل د پنجشنبې په ورځ په یمن کې د صنعا د نړۍوال هوايي ډګر په ګډون د ایران په ملاتړ حوثیانو پورې تړلي څو هدفونه په نښه کړل.

د روغتیا نړۍوال سازمان مشر ټیډروس اډانوم ګیبریوس وویل چې هغه د صنعا په هوایی ډګر کې په الوتکه کې د سپرېدو په حال کې و چې برید وشو.

ټیډروس وویل چې هغه یمن ته تللی ترڅو د ملګرو ملتونو د بندي شويو کارمندانو خوشې کولو په اړه خبرې وکړي او د بشري وضعیت ارزونه وکړي.

د یمن پلازمینه صنعا نړۍوال هوايي ډګر، د حدیده بندر او د حوثیانو د تیلو تاسیسات د دغو بریدونو په هدفونو کې ول.

د اسراییل پوځ په یوه بیان ویلي، چې دغه عملیات د دغه هېواد د پوځ د لوی درستیز، د دفاع وزیر او د دغه هېواد د لومړي وزیر له تایید وروسته ترسره شوي.

د صنعا پر هوايي ډګر او د ایران په ملاتړ د یمن حوثیانو پر مرکزونو له بریدونو څو ساعته وروسته د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو له ۱۴ چینل سره په مرکه کې وویل: «له هغوی سره زموږ کار اوس پیل شوی دی.»

په وروستیو ورځو کې د یمن حوثیانو پر اسراییل د توغندیو او ډرون بریدونو ته زور ورکړی دی. ډیری دا توغندي د اسراییل د دفاعي سیسټم لخوا شنډ او له منځه وړل شوي، خویو شمیر نور یې په اسراییل کې په ځینو ځایونو لګېدلي هم دي.

د سلواکیا لومړی وزیر رابرټ فیتزو، چې له روسیې سره ښې اړیکې لري د ډسمبر په ۲۲مه د روسیې له ولسمشر ولادیمیر پوتین سره ولیدل.

د هغه دا سفر په داسې حال کې کیږي، چې لویدیځ هڅه کوي چې پوتین ګوښه او د کییف په ملاتړ سره متحد شي.

سلواکیا چې د اروپايي ټولنې او ناټو غړی هېواد دی، له ۲۰۲۳ میلادي کال راهیسې له اوکراین سره پوځي مرستې وځنډولې او د سولې د خبرو غوښتنه یې وکړه.

فیتسو سلواکیا ته د روسیې د طبیعي ګازو د اکمالاتو د انتقال په اړه د کییف پر مخالفت انتقاد کړی، خو د اوکراین ولسمشر ویلي چې سلواکیا چمتو نه ده چې د روسیې پر تېلو او ګازو خپله تکیه کمه کړي.

اوکراین له خپلې خاورې څخه سلواکیا ته د روسیې د ګازو د انتقال له غځولو سره مخالفت کړی او شته قرارداد به په څو ورځو کې پای ته ورسیږي.

پوتین وویل، چې اوکراینیان د روسیې د ګازو د قرارداد په پای ته رسولو سره اروپا ته سزا ورکوي. خو کییف په دې باور دی چې له روسیې څخه د انرژۍ اخیستل به په اوکراین کې د دې جګړې د ماشین تمویل کې مرسته وکړي.

پوتین وړاندیز وکړ، چې هغه چمتو دی چې اروپایی اتحادیې ته د اروپا پایپ لاین له لارې ګاز چمتو کړي.

د جرمني په ګډون ډېری اروپایی هېوادونو د اړتیا وړ ګازو د رسولو لپاره نورو سرچینو لکه قطر ته مخه کړې ده. د امریکا منتخب ولسمشر ټرمپ ویلي، اروپايي هېوادونه باید له امریکا څخه نور تېل او ګاز واخلي.

طالبان وايي، د سې شنبې په ماښام د پکتیکا ولایت په برمل ولسوالۍ کې د پاکستاني پوځیانو په برید کې د ۲۷ ښځو او ماشومانو په ګډون ۴۶کسان وژل شوي دي.

د دغه برید په غبرګون کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په کابل کې د پاکستان د سفارت شارژدافیر احضار کړ او همدا ډول د طالبانو پوځي چارواکو هم وویل، چې دغه برید به بې ځوابه پرې نه ږدي.

هندوستان ټایمز په خپله سرمقاله کې لیکلي، چې دغه برید د دې لامل شو، چې طالبان، چې د پاکستاني سیاستوالو او جنرالانو روزل شوي خلک دي، د افغانستان له ملي حاکمیت څخه د سرغړونې پر ضد اعتراض وکړي. دې ورځپاڼې زیاته کړې، چې د طالبانو دغه برید د افغانستان د حاکمیت پر وړاندې ننګونه بلل شوې او د دې ډلې غبرګون د پاکستاني جنرالانو په وړاندې د طالبانو د وفادارۍ د بدلون لامل شوی.

پاکستان وايي، د دوی جنګي الوتکو په پکتیکا کې پر څلورو هغو ځایونو بریدونه کړي چې د تحریک طالبان پاکستان پټنځایونه په کې وو.

دا بریدونه په داسې وخت کې شوي، چې د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق کابل ته د دې لپاره سفر کړی و، چې د ډېپلوماټیکو اړیکو بیا پیل وکړي، چې د هندوستان ټایمز په وینا، یو کال وړاندې د پاکستاني جیټ بریدونو له امله ځنډول شوې وې.

کله چې درې کاله وړاندې طالبانو یو بیا په افغانستان کې واک ترلاسه کړ، د پاکستان په سیاسي حلقو کې ځینو په ښکاره توګه دغه چاره ولمانځله، د هغه وخت لومړي وزیر عمران خان ادعا وکړه چې د افغانستان خلکو «د غلامۍ زنځیرونه مات کړي دي.»

خو د هندۍ ورځپاڼې په وینا، کارونه د اسلام اباد له هیلو سره سم نه شول او داسې ښکاریده چې طالبانو یوه خپلواکه لاره خپله کړې او له دې تصوره لیرې شوي چې ګواکې د پاکستان په پوځ پورې تړلي دي، چې له لسیزو راهیسې یې د دې ډلې ملاتړ کاوه.

د هندوستان ټایمز په وینا، د دې بدلون ښکاره څرګندونه د تحریک طالبان پاکستان د ځپلو لپاره د طالبانو انکار دی چې د پاکستان په شمال لویدیځ کې د خېبر پښتونخوا په ایالت کې یې د طالبانو تر کنټرول وروسته خپل عملیات بیا پیل کړل.

ورځپاڼه وړاندې لیکي، چې د طالبانو په چلند کې دا بدلون د پاکستان پوځ ته د منلو وړ نه دی، چې له څو لسیزو راهیسې په افغانستان کې د هند پر وړاندې د توازن په توګه د ستراتیژیک ژوروالي نظریه ترویج کوي.

د اسلام اباد لپاره د طالبانو درس

هندوستان ټایمز لیکلي، دلته باید زده کړل شي چې بنسټپالنه د پاکستان په تاوان بدله شوې ده. ورځپاڼه زیاتوي: «طالبان د پاکستاني سیاستوالو او جنرالانو له خوا د افغانستان د بې ثباته کولو لپاره د یوې وسیلې په توګه راپورته کړي وو. دې کار د بنسټپالنې او ترهګرۍ د ودې لپاره مناسب چاپیریال رامینځته کړ چې له هغه وخت راهیسې یې پاکستان او د سویلي اسیا ځینې برخې وګواښلې او بې ثباته کړي.»

د دې ورځپاڼې په باور، دې ته په پام سره چې طالبان د هند په ګډون له نورو هېوادونو سره د اړیکو ټینګولو په لټه کې دي، وروستي بریدونه ښايي د تاوتریخوالي لامل شي.

هندوستان ټایمز په پای کې ویلي چې د پاکستان لپاره دا یوه شیبه ده چې د وسله والو د نسل په اړه خپل ریکارډ منعکس کړي او خپله لاره سمه کړي. په ورته وخت کې هغه طالبانو ته مشوره ورکوي چې له افغانستانه د ترهګرو ډلو د له منځه وړلو لپاره خپلې ژمنې پوره کړي.

جوزي رایول مولینو د پنجشنبې په ورځ د متحده ایالاتو د کښتیو لپاره د کانالونو د لګښتونو د کمولو احتمال رد کړ او دا یې هم رد کړه چې چین د اتلانتیک او ارام سمندر سره د حیاتي اوبو په لاره کې نفوذ لري.

مولینو په اوونیز خبري کنفرانس کې وویل: «که چیرې اراده خبرې کول وي، نو د خبرو کولو لپاره هېڅ نه شته.»

نوموړي زیاته کړه: «کانال د پانامې دی او د پانامایانو پورې اړه لري. د دې حقیقت په اړه د هېڅ ډول خبرو اترو د پرانیستلو امکان نشته.»

دا څرګندوې وروسته له هغې کیږي، چې ټرمپ ګواښ وکړ، چې د پانامې کانال کنټرول به بیرته ترلاسه کړي.

د امریکا منتخب ولسمشر ډونلډ ټرمپ د کرسمس په مناسبت په خپل پیغام کې د چین د ځواکونو له خوا د پاناما کانال پر کنټرول نیوکه وکړه او په ګرینلنډ کې یې د امریکا د شتون غوښتنه وکړه.

په ۱۹۹۹ کې د پانامې کانال اداري کنټرول د متحده ایالاتو په واک کې و، چې وروسته یې بیا پانامې ته ورسپاره.