د امریکا له خوا د داعش - خراسان ډلې نیول شوی قوماندان "محمد شریف الله" څوک دی؟

دا اقدام تر هغه وروسته مطرح شو، چې د سې شنبې په ورځ د مالیاتو زیاتوالي د سټاک بازار ته زیان واړاوه، مصرف کوونکي یې اندېښمن کړل او سوداګریزه جګړه یې پیل کړه.

د ټرمپ تعرفو لوړولو د متحدینو ترمنځ ناخوښي راپارولې.

کاناډا ویلي، چې د یوه ورځینیو تعرفو د نرمولو هر وړاندیز به رد کړي.

د سوداګریزې جګړې اوږدوالی هم نه دی څرګند، ځکه سپینه ماڼۍ ادعا کوي چې د وارداتو پر مالیاتو باندې سختې زیاتونې په اپریل کې راتلونکې دي، سره له دې چې سوداګر او مصرف کوونکي اندېښمن دي، چې د مالیاتو لګښت به اقتصادي وده کمه، انفلاسیون زیات او د بیکارۍ لامل به شي.

لوټینیګ له بلومبرګ ټلویزیون سره د چهارشنبې په ورځ مرکه کې وویل، چې ټرمپ په خپل وروستي اعلان کې د تعرفو پلانونه تازه کړي، په احتمالي توګه د وارداتو مالیاتو څخه د موټرو په څېر سکتورونه خوندي کړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سې شنبې په ورځ ګواښ وکړ، چې له کاناډا سره به سوداګریزه جګړه نوره هم پراخه کړي.

نوموړي له دې څرګندونو څو ساعته وروسته پر ټولو کاناډایي توکو د وارداتو مالیه ولګوله.

د کاناډا لومړي وزیر جسټن ټروډو د ټرمپ له‌خوا کاناډایي انرژۍ باندې ۱۰ سلنه مالیه او پر نورو توکو ۲۵ سلنه مالیه «ستره تېروتنه» بللې او ویلي یې دي، چې کاناډا به یې ځواب ورکړي.

ټروډو اوتاوا کې یوه خبري کنفرانس کې د ټرمپ نوم په اخیستو سره وویل: «که څه هم ته ډېر هوښیار سړی یې، مګر دا دې لویه تېروتنه کړې.»

هغه وايي، چې کاناډا به سمدستي پر ۳۰ میلیارده ډالرو امریکایي توکو ۲۵ سلنه مالیه ولګوي او په ۲۱ ورځو کې به یې پر نورو ۱۲۵ میلیارده ډالرو امریکایي توکو هم پراخ کړي.

ټرمپ د ټروډو د څرګندونو په ځواب کې خپل ټروټ ټولنیزې شبکې باندې پر کاناډا د نورې مالیې لګولو ګواښ وکړ.

هغه لیکلي: «مهرباني وکړئ د کاناډا والي ته ووایاست چې کله هغه پر امریکا ځوابي مالیه ولګوله، زموږ مالیه به سمدستي دوه برابره شي. هغه یو ځل بیا خپله ادعا تکرار کړه، چې ښه به وي چې کاناډا د امریکا یو ایالت شي.»

ټروډو هم وویل، چې کاناډا به د نړۍوالې سوداګرۍ سازمان او د کاناډا-امریکا-مکسیکو ازادې سوداګرۍ تړون له لارې د امریکا د مالیې پر وړاندې شکایتونه ثبت کړي.

نوموړې د چهارشنبې په ورځ (د کب ۱۵مه) د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې ادعا کړې، چې دا برید د حفیظ حقاني په نوم د یوه طالب ترهګر په امر ترسره شوی دی.

د سي‌ای‌اې پخوانۍ مامورې حفیظ حقاني د اېمن‌الظواهري زوم بللی او زیاتوي، چې نوموړی د حقاني او الظواهري په دوو خاندانو پورې تړلی کس دی.

سارا اډمس زیاته کړې، چې دا برید داعش خراسان ډلې نه دی کړی او په وینا یې، امریکا له طالبان سره د یوې پټې اړیکې او معاملې له امله اصلي روایت نه مطرح کوي.

همداراز، هغې ټینګار کړی: «د دښمن د ملاتړ په صورت کې هېڅکله نه‌شو کولای هغه مات کړو.»

دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې پرون د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په کانګرس کې د خپلې وینا پر مهال ادعا کړې، چې د پاکستان په مرسته یې د کابل نړۍوال هوایي ډګر د ۱۴۰۰ لمریز کال د وږي میاشت د ځانمرګي برید مسوول نیولی دی.

امریکایي چارواکو د داعش خراسان ډلې د دغه غړي نوم «شریف‌الله» ښودلی او ویلي یې دي، چې هغه په امریکا کې محاکمه کېږي.

د یادونې ده، چې د کابل د هوایي ډګر پوځي دروازې ته څېرمه په «ابي دروازه» کې د ۱۴۰۰ لمریز کال په وږي میاشت کې ځانمرګي برید ۱۳ امریکایي سرتېري او ۱۷۰ افغان ملکیان ووژل.

په سندونو کې لیدل کېږي، چې نوموړي خپل ملګري او خپلوان په دغه ولایت کې د ریاستونو، مرستیالۍ، ویاندویۍ او د امریت تر کچې ګومارلي دي.
د دغو سندونو له مخې، یوازې اتلس کسان د ریاستونو په بستونو کې ګومارل شوي دي.
د یوسف وفا له خوا ګومارل شوي نور کسان هم په ملکی او نظامي ادارو کې ځای پرځای شوي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې د روان کال د سلواغې په ۲۷مه هم د بلخ ولایت مقام کې سرچېنو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د بلخ والي یوسف وفا خپل نږدې کسان په ریاستونو، مدیریتونو او امریتونو کې ګومارلي دي.
د سرچینو په وینا، د بلخ والي یوسف وفا د ملاهبت الله د فرمان خلاف تر خپل واک لاندې دولتي ادارو کې د خپلوانو ترڅنګ خپل ملګري ټاکلي دي.
هغه وخت سرچینو دا هم ویلي و، چې د دغه ولایت لپاره د طالبانو د والي له خوا ګومارل شوي اداري چارواکي ډېری یې د کندهار اوسېدونکي دي.
د طالبانو د کندهار پخوانی او د بلخ اوسنی والي یوسف وفا چې د دې ډلې د مشر له نږدې کسانو هم شمېرل کېږي، په داسې حال کې یې دغه ګومارنې کړي، چې ملا هبت الله اخواندزاده په یوه فرمان کې له طالبانو غوښتي وو، چې تر خپل واک لاندې ادارو کې خپلوان او انډيوالان د اړیکو پر بنسټ ونه ګوماري.
یوسف وفا یوازینی طالب چارواکی نه دی، چې د خپل مشر له دغه فرمان څخه سرغړونه کوي او خپل ملګري او نږدې خپلوان په دندو ګوماري، تر دې وړاندې هم د طالبانو د ډېری چارواکو په اړه ویل شوي چې په اړوندو ادارو، وزارتونو، ریاستونو او مدیریتونو کې د خپلو کورنیو غړي او نږدې ملګري ګوماري.
د یو شمېر راپورونو له مخې، د طالبانو د کورنیو چارو وزیر، د کانونو او پټرولیم وزیر او د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د خپلې کورنۍ غړي په دولتي دندو کې ګومارلي دي.
ډېری وخت د عامو خلکو شکایتونه دا دي، چې طالبان وړ او مسلکي کسان له دندو لرې کوي او د خپلو کورنیو او ملګرو ترڅنګ هغه کسان په دندو ګوماري چې له مدرسو فارغان دي او یا هم په تېرو شلو کلونو کې د دوی په لیکو کې جنګېدلي دي.

په اعلامیه کې راغلي: «موږ د اسراییل له حکومت څخه غوښتنه کوو چې خپلې نړۍوالې ژمنې پوره کړي، ترڅو د غزې خلکو ته چټکې، خوندي او پر وخت بشري مرستې چمتو شي.»

اعلامیه زیاتوي: "بشري مرستې باید هېڅکله له اوربند سره تړلې نه وي او نه هم د سیاسي وسیلې په توګه وکارول شي." همداراز، له ټولو اړخونو غوښتل شوي چې اوربند ته درناوی وکړي.»

دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش له کوم ځنډ پرته د اوربند او یرغملو د خلاصون په اړه د خبرو اترو د بیا پیل غوښتنه وکړه.

نوموړي دغه څرګندونې په قاهره کې د غزې د بیارغونې په اړه د عربي سرمشریزې له ګډون وروسته کړې دي.

هغه پر اېکس پاڼې کاږلي: «په تېرو څو اونیو کې موږ د غزې د اوربند او د یرغملو د خلاصون په برخه کې د پام وړ پرمختګ لیدلی دی.»

د هغه په وینا، د دواړه خواوو له‌خوا باید شوې ژمنې په بشپړ ډول پلي شي.

هغه لیکلي، مخکې له دې چې ډېر ناوخته شي؛ د دواړو خواوو د شخړې د حل لپاره باید اړین ګامونه پورته شي.

هغه په یوه بل جلا پوسټ کې بیا ویلي، چې بشري مرستې د خبرو اترو وړ نه دي او باید پرته له کوم خنډه ترسره شي.

نوموړي د سې شنبې په ورځ په سرمشریزه کې هم ویلي و، چې غزه «باید د یو خپلواک، ډېموکراتیک او خپلواک فلسطیني دولت څخه نه جلا کېدونکې برخه پاتې شي، پرته له دې چې د خاورې کومه برخه یې ترې کمه شي او یا یې خلک په جبري توګه بل ځای ته ولېږدول شي.»

له بل پلوه، د اسراییل د بهرنیو چارو وزارت په اعلامیه کې د قاهرې په سرمشریزه کې د عربي مشرانو له‌خوا تصویب شوی پلان رد شوی دی.

یاد سازمان د امریکا په بهرنیو چار وزارت کې د ځینو سرچینو له قوله وايي، چې د افغانانو (او احتمالي نورو ډلو) لپاره راتلونکې اونۍ د سفر بندیز اعلانیدل ممکن دي.

که څه هم د دغه بندیز بشپړ جزییات لا تر اوسه روښانه نه دي، خو سازمان د سفر کولو د بېړنۍ غوښتنې پر اهمیت ټینګار کړی، څو افغانان له دغه بندیزه اغیزمن نه شي.

تر اوسه د امریکا هېڅ حکومتي ادارې دا خبر نه دی تایید کړی.