د عدالت لپاره انعام ادارې د حقاني نوم د تعقیب لاندې کسانو له نوملړ لرې کړ

د کابل پوهنتون استاد محمد اسماعیل یون، چې تازه له دندې منفک شوی د شنبې په ورځ په يوه لیکنه کې د کابل پوهنتون پر تدريسي بهير، ادارې برخې او د پوهنتون پر وضعت انتقاد کړی.

نوموړي ويلي، چې د طالبانو د بیا واکمنۍ په لمړۍ کال ۴۰۰ استادان له هېواده ووتل او ۲۰۰ هغه استادان، چې په بهر کې په لوړو زدکړو بوخت وو، هم وطن ته ستانه نه شول.

د یون په خبره، په وروستيو دوو نورو کلونو کې شاوخوا ۲۰۰ نورو استادانو هېواد پرېښود.

هغه زياتوي، چې په دې کې تر ډېره د ژبو او ادبياتو پوهنځي د بهرنيو ژبو «انګليسي، روسي، الماني، فرانسوي، ترکیي او هسپانوي» څانګو استادان شامل دي.

استاد یون د طالبانو لوړو زدکړو وزير ندامحمد ندیم ته یوه پيغوري اصطلاح کار کړې او ليکلي يې دي: «چې مشر یې قمبر وي، اختر به یې مازیګر وي ، نو چې وزیر دې ملا ندیم وي او له معاصرو علومو او علمي مرکزونو سره یې هم کومه خاصه لېوالتیا نه وي ، هلته به فرهنګي یون څه وکړي او یا به بل فرهنګيالی څه توره وکړي ؟»

د یون په خبره، دا حالت پاته کېدونکی نه دی: «داسې وخت به راشي چې نه به ملا ندیم وي او نه به ملا مقیم. پوهنتون به پوهنتون وي ، نه به پکې مذهبي پولیس وي او نه به پکې د عقایدو تفتیش، پوهنتون کې به یوازې محصلین وي ( ښځینه او نرینه ) ، استادان به وي ، تدریس به وي او پرمختګ به وي»

د کابل پوهنتون د استاد محمد اسماعیل یون د منفکۍ په هکله له تېرو څو ورځو راهیسې د پوهنتون لیک لاس په لاس کېږي.

نوموړي نن په دې تړاو یوه واضحتي لیکنه کې ویلي، چې څو ځله یې پوهنتون ته استعفا وړاندې کړې، خو نه ده منل شوې.

هغه په دې لیکنه کې د پوهنتون د ۳۰ کلنې استادۍ خاطرات، لوړې او ژورې لیکلي؛ خو د طالبانو تر واک لاندي د وروستيو کلونو د پوهنتون له تدريسي حالت او وضعت مایوس ښکاري.

استاد یون زياتوي، چې د ناروغۍ، ستړيا او زياتو فرهنګي مصروفیتونوله کبله یې پوهنتون د بې معاشه رخصتي سره موافقه ونه کړه او اوس پر خپلې منفکۍ خواشینی نه دی.

نوموړي لیکلي، چې د پوهنتون فضا دومره مايوسونکې ده لکه «تر جنازې وروسته د فاتحې ټغر چې خور وي».

اسماعیل یون وايي، چې د طالبانو د امربالمعروف قوانین ورځ تر بلې دومره زيات شول، چې «ږیره پرېښودل جبري شول، ښځينه استادانې جواب شوې او له استادانو د ایمان او علمي سويې د معلومولو د ځانګړې ازموينې اخیستل شروع شول.»

نوموړي ډاډ ښودلی، چې پوهنتون او وطن یې خپل دي او د همدې لپاره لنډ مهالې وقفې زغمي.

په افغانستان کې د پوهنتونونو د متخصصو او تجربه‌لرونکو استادانو د ګوښه‌کېدو بهیر داسې مهال روان دی، چې هېواد تر بل هر وخت ډېر علمي او مسلکي پرمختګ ته اړتیا لري.

دا په داسې حال کې ده، چې طالب چارواکو په ځلونو د پوهنتون له هغو استادانو چې له افغانستانه وتلي غوښتي څو بېرته هېواد ته ستانه شي.

د ښاغلي ضغیف دغه څرګندونې په داسې حال کې لیکلي، چې د طالبانو له واکمنۍ وړاندې به د کال په دغه ورځ میلینونه نجونې د زدکړو لپاره ښوونځي ته تللې.

نوموړي په کنایه ډول لیکلي، چې د پردو ملاتړ د هغوی تر ګټو تړلی دی او د خپلو ملاتړ د ټولو تر ګټو تړلی دی.

عبدالسلام ضعیف که څه هم په ښکاره څوک نه دي مخاطب کړي خو وايي:«د خپلو خلکو د سوکالښ لپاره تګلاري جوړې کړئ او په چوټر کې یې خولې تویې کړئ.»

ښاغلي ضعیف تر دې وړاندې هم په ورته ټوېټونو کې د طالبانو د مشر او د دې ډلې د حکومت پر پالیسو په تېره د نجونو او ښځو د کار او زدکړو له امله نیوکه کړې ده.

د نوموړي له څرګندونو سره همهاله د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو نړیوال صندوق اندېښنه ښودلې، چې په سږني تعلیمي کال کې د طالبانو د بندیزونو له کبله په ټول افغانستان کې شاوخوا ۴۰۰ زره افغانې نجونې ښوونځي ته له تګ محرومې شوې دي.

که څه هم طالبانو په وار وار ویلي، چې د نجونو د زدکړو لپاره تګلاره جوړوي خو د نږدې څلورو کلونو په تېریدو سره لا هم له شپږم ټولګی پورته نجونو ته د زده کړو اجازه نه ده ورکړي.

لاریو ته د تورخم دروازې تر پرانیستو یوه ورځ وروسته د پاکستان ځانګړی استازی صادق خان د یوه پلاوي په مشرۍ کابل ته پرون لاړ.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت خبرپاڼه وايي، چې امیرخان متفي او دغه پلاوی د سوداګرۍ، امنیت، سیاسي او اقتصادي همکاریو، دواړو لوریو ته د مساپرو پر تګ راتګ سره وغږېدل.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې امیر خان متقي په سوداګریزو لارو کې د خنډونو په له منځه وړلو ټینګار کړی او وايي، په ټرانزیټي لارو او سوداګریزو برخو کې خنډونه د هیڅ لوري په ګټه نه دي.

نوموړي له پاکستان غوښتي چې افغان کډوال په ابرومندانه ډول هېواد ته ستانه شي.

د طالبانو په خبرپاڼه کې د محمد صادق له قوله لیکلی شوي، چې نوموړي په افغانستان کې امنیت د پاکستان او سیمي په ګټه بللی.

همدارنګه په دغه لیدنه کې محمد صادق ژمنه کړي، چې افغانانو ته د ویزو د ورکړې، پاکستان ته د تګ راګ په برخه کې د اسانتیاوو د رامنځته کولو او د ټرانزیټ په برخو کې د ستونزو د حل لپاره به عملي ګامونه پورته کړي.

د افغانستان په چارو کې د پاکستان ځانګړی استازی محمد صادق په داسې حال کې کابل ته سفر کړی، چې له یوې خوا ډیورنډ ته څیرمه د تاسیساتو د جوړولو له امله د طالبانو او پاکستان ترمنځ څو ځلې نښتې وشوې او دا لار د ۲۵ ورځو لپاره تړل شوې وه او له بلې خوا پاکستان طالبان توروي چې په پښتونخوا او بلوچستان کې د نامنیو په ډیریدو او ترهګریزو بریدونو کې له ټي ټي پي او د پاکستان مخالفو وسله والو سره همکاري کوي.

خو د طالبانو حکومت دا تورونه ردوي.

دغه بنسټ زیاتوي په تایید شویو پېښو کې ۱۱ پېښې د ازادۍ جبهې، ۸ ملي مقاومت، ۲ داعش خراسان، ۸ پېښې د نامعلومو کسانو لخوا او یوه د هوایي برید پېښه شاملې دي.

د امنیت څارنې ادارې نن په یوه خپور کړي راپور کې ویلي، د روان کال د لومړۍ میاشتې په پرتله په فبرورۍ کې د طالبانو ضد جبهو ۲۱ بریدونه زیات شوي.

د دغه راپور له مخې، د داعش خراسان ډلې د جنورۍ په میاشت کې په کابل او کندز کې دوه ځانمرګي بریدونه وکړل، او همدا راز په روانه میاشت کې په کابل، پروان، سمنګان، پکتیا، ننګرهار او هلمند ولایتونو کې ۹بریدونه شوي، چې عاملین یې نه دي معلوم.

د راپور له مخې په پکتیا او پکتیکا کې د پاکستان د تحریک طالبان په مرکزونو باندې د بې پیلوټه الوتکې لخوا هم برید شوی چې ګمان کیږي د پاکستان له دننه څخه تنظیم شوی وي.

دغه سازمان زیاته کړه چې د فبرورۍ په میاشت کې د امنیتي پېښو جغرافیوي وېش د هېواد په ۱۷ولایتونو کې ثبت شوی چې د جنورۍ میاشتې په پرتله ۹ ولایتونه زیات دی.

تر ټولو ډېر بریدونه، په کندوز کې ۱۳پېښې، کابل ۹ پېښې، تخار او هرات کې ۶پېښې، پروان او کاپیسا کې درې پېښې او په نورو ولایتونو کې (بدخشان، بادغیس، ننګرهار، پکتیا، پکتیکا، سمنګان، بغلان، بلخ، هلمند، فراه او پنجشیر) کې یوه یوه پېښه ثبت شوې ده.

د افغانستان د امنیتي چارو څارونکي ټینګار کوي، چې د خپلواکو معلوماتو د نشتوالي له امله په دغو بریدونو کې د تلفاتو دقیق شمېر نه شي تاییدولی.

دا په داسې حال کې ده چې وسله والو طالبانو تل په ټول هېواد کې د امنیت د تامینولو ادعا کړې، خو د طالبانو ضد جبهو خپلو بریدونو ته زور ورکړی دی.