ایران د دغه هېواد په اړه د ډونالډ ټرمپ وروستۍ څرګندونې تفرقه اچونکې ګڼلې دي

له نړۍوالو سره د احمد شرع اړیکې

د ځینو افغانانو نظر دا دی چې احمد شرع په سوریه کې د جګړې د پای ته رسېدو په برخه کې مهم رول لوبولی دی. د خپلو خبرو له لارې یې د نړۍوالو پروړاندې یو مثبت تصویر وړاندې کړی دی.افغان خبریال ولي ارین پر خپلې اېکس‌‌پاڼې لیکلي «یوه ترهګر خپل هېواد له نړۍ سره وصل کړ او بل ترهګر د افغانستان په څېر هېواد تیاره انزوا ته یوړ.»

د رازمحمد شېرزاد په نوم د ټولنیزو چارو یوه بل فعال د سوریې د لنډمهالې دورې ولسمشر د سیاستونو ملاتړ کړی او د دغه هېواد د بندیزونو پر وړاندې د شرع چټکه مبارزه یې ستایلې ده. هغه لیکلي دي: «که څه هم موږ د سعودي عربستان او قطر پر مېلمه‌پالنې او تشریفاتو انتقاد وکړ، خو د سوریې د ولسمشر د سیاستونو پر وړاندې زموږ ملاتړ باید مستحکم وي.»

د طالبانو او نړۍوالو اړیکې

د طالبانو د مشر ملا هبت‌الله اخوندازاده په هکله د یو شمېر افغانانو څرګندونې جالبې دي.

د ګلبدین حکمتیار زوی حبیب‌الرحمان حکمتیار د طالبانو د مشر پر سیاستونو نیوکې کړي او وايي، چې د افغانستان نړۍوال شناخت له هغې لارې شونې دی چې د اسلامي اصولو او د ارزښتونو په چوکاټ ګې له نړۍوالو سره تعامل وشي. د هغه په وینا، طالبان باید پر هغو اصولو ټینګار وکړي، چې د افغانستان په ګټه وي، نه دا چې یوازې د سیاسي فشار لاندې معاهدې ترسره کړي.

ډېر افغانان د طالبانو پر سیاستونو په ځانګړې توګه د نړۍوالو اړیکو او د دغه رژیم د رسمیت پېژندنې په برخه کې بې‌باوره ښکاري. هغوی ټینګار کوي چې طالبان باید د هېواد د خلکو د ګټو لپاره کار وکړي او له بهرنيو فشارونو سره په هوښیارۍ چلند وکړي.

د طالبانو د ټولنیزو رسنیو فعال رحیم سکندر وايي، طالبان باید خپل اصول وساتي او د اسلامي نړۍ پر ارزښتونو ټینګار وکړي، ځکه چې د افغانانو لپاره د خپلو اصولو پر بنسټ ژوند کول اړين دي.

په ټولنیزو رسنیو کې دغو څرګندونو وروسته تر هغې زور واخیست، چې تېره ورځ د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ په ریاض کې اعلان وکړ، چې د سعودي عربستان له وليعهد محمد بن سلمان او د ترکیې له ولسمشر سره تر خبرو وروسته، پر سوریې بندیزونه ختموي.

د دې ترڅنګ ټرمپ قطر ته له سفر مخکې د سعودي عربستان په پلازمېنه ریاض کې د سوریې د لنډمهالي حکومت له مشر احمد الشرع سره ولیدل.

دا پرېکړه په هغو شرایطو کې عملي کېدای شي چې که خالصه کډوالي، له پولې تېرېدونکي مزدوران، بیکاري یا د ټولنیزو خدماتو اخېستنه له ټاکلي حد زیات شي.

دا پرېکړه داسې مهال ده، چې سویس د ۲۰۲۴ کال په ډسمبر کې له اروپايي اتحادیې سره د اقتصادي همکاریو یوه نوې هوکړه لاسلیک کړه، چې اوس هم د تصویب اوږده بهیر ته اړتیا لري.

د کډوالۍ د محدودولو لپاره دا نوې لاره د «حفاظتي مادې» تر عنوان لاندې وړاندې شوې، چې سویس ته دا صلاحیت ورکوي څو د اړتیا په صورت کې، د اروپايي کډوالو جریان تنظیم کړي.

د سویس د کډوالو وزیر بیټ یانس وویل، « حفاظتي ماده پر دېوال د اور وژنې د وسيلې په څېر ده، چې کله اور ولګېږي، خوشاله یې یې چې شته او ژر یې کارولی شې».

د رویټرز د رپوټ له مخې، په پلان کې دا هم راغلي چې که سویس دا ماده فعاله کړي، موضوع به د سویس او اروپايي اتحادیې یوې ګډې کمیټې ته ولاړه شي. که توافق ونه شي، نو دا به محکمې ته وړاندې شي.

سویس، چې د اروپايي ټولنې شتمن هېواد بلل کېږي، په تېرو دوو لسیزو کې د نفوس په چټک زیاتوالي کې د کډوالۍ رول تجربه کړی. همدغې چټکې ودې د ښي اړخو ګوندونو له خوا د کډوالۍ پر ضد د سختو مقرراتو غوښتنه زیاته کړې.

د سویس د کډوالۍ د ریاست سکرتر وینچنزو ماسکیولي وویل، د حکومت د پلان له مخې، له ۲۰۰۲ کال راهیسې باید دغه حفاظتي ماده لږ تر لږه ۸ ځله فعاله شوې وای.

انند، چې نوی ماموریت یې د سې شنبې په ورځ پیل کړ، وویل، « موږ نه شو کولای چې خواړه د سیاسي فشار د وسیلې په توګه ومنو، تر ۵۰ زرو زیات فلسطینیان وژل شوي دي. دا ډول چلند د منلو نه دی».

هغې زیاته کړه چې کاناډا د دوه‌دولتي حل ملاتړ کوي او دغه دریځ ته دوام ورکوي.

اسراییل له مارچ میاشتې راهیسې غزه تړلې ده او د اوربند له ناکامېدو وروسته یې خپل نظامي عملیات بیا پیل کړي.

د فلسطیني چارواکو په وینا، تر اوسه له ۵۲،۹۰۰ زیات کسان وژل شوي او مرسته رسوونکې ادارې وایي، غزه د قحطۍ له ګواښ سره مخ ده.

اسراییل بیا دغه ادعاوې ردوي او وایي حماس مرستې غلا کوي او خلکو ته یې نه رسوي.

دا څرګندونې ټرمپ د سعودي-امريکا د پانګونې فورم پر مهال وکړې، چې د سې شنبې په ورځ په رياض کې ترسره شو.
د اسراییلي رسنيو د راپور له مخې، نتنېاهو تېره مياشت واشنګټن ته د خپل سفر پر مهال له ټرمپ څخه غوښتي و چې د سوریې پر وړاندې دې امریکایي بندیزونه، نه لرې کوي.

یوه اسراییلي چارواکي ویلي چې دا غوښتنه د امنيتي اندېښنو له امله شوې وه.

د نتنېاهو دفتر تر اوسه په دې اړه تبصره نه ده کړې.

د فاکس نیوز راپور له مخې، د امريکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له سوريې غوښتنه کړې چې د بنديزونو د لرې کېدو په بدل کې دې له اسراییل سره خپلې اړيکې عادي کړي.

ټرمپ دا څرګندونې د چهارشنبې په ورځ د سوريې له نوي ولسمشر احمد الشرع سره د يوې تاریخي ناستې پر مهال وکړې.

د سپينې ماڼۍ د خبرپاڼې له مخې، ټرمپ پر الشرع غږ وکړ چې له اسراییل سره اړیکې عادي، بهرني وسله‌وال له سوريې وباسي، د داعش د بیا راپاڅیدو مخه ونيسي او په شمال ختيځ کې د داعش بنديانو ساتنه پر غاړه واخلي.

په شمال ختيزه سوريه کې نژدې ۱۰ زره داعش وسله وال بنديان دي، چې د امريکا له ملاتړه برخمن کردي ځواکونو (SDF) يې ساتنه کوي. دا مهال نژدې ۱۴۰۰ امريکايي سرتېري هم په سوريه کې د داعش پر ضد ځای پر ځای دي.

هغه د سعودي عربستان له سفر وروسته چې تازه یې بشپړ کړی ، دوحې ته تللی.

ټرمپ به په دوحه کې د قطر امیر شیخ تمیم بن حمد ال ثاني او نورو لوړپوړو چارواکو سره رسمي لیدنې ترسره کړي.

ترمپ په ریاض کې د محمد بن سلمان په ګډون د سوریې له لنډمهالي ولسمشر احمد الشرع سره وکتل او وبې ویل، چې د یوه نوي پیل لپاره پر دمشق بندیزونه لرې کوي.