قطر: د سیمې اوسنی تاوتریخوالی د اسراییل د غېرمسولانه اقداماتو پایله ده

له دې تنګي چې نږدې ۲۰ سلنه د نړۍ نفت او مایع ګاز پرې لېږدول کېږي، که بند شي، نو نړۍوال بازارونه به له جدي اغېزو سره مخ شي.

ایراني چارواکو دا ګواښ تر هغه وروسته کړی، چې د امریکا او اسراییل له خوا د ایران پر اټومي تاسیساتو بریدونه وشول.

چارواکي وایي، که اړتیا پېښه شي نو ایران د هرمز تنګي د لنډمهالي بندولو پوځي توان لري، خو دا به یوازې د دفاعي اړتیا په صورت کې وشي.

دغه مرکز د قطر د پلازمېنې د سوېل- لوېدیځ په مرکزي بېدیاو کې موقعیت لري او د ایران له سوېلي پولو سره شاوخوا ۳۰۰ کیلومتره واټن لري.
د "العدید" نظامي اډې چارې په ۲۰۰۳ کال کې بشپړې او په همدې کال کې پرانېستل شو او دغه مرکز پر عراق د امریکا د یرغل پر مهال مهم او اساسي رول ترسره کړ.

دغه مرکز اوږده او لوی باندونه لري او همداراز په داسې پرمختللو سیستمونو سمبال دی، چې هر ډول الوتکې پکې ناسته او ځغاسته کولی شي.
"العدید" هوايي اډه د امریکا د تر ټولو لویې هوايي بېړۍ چې د څه باندې ۱۰۰ الوتکو د ځای پر ځای کولو وړتیاوې لري، کوربه هم دی.
له دغه مرکزه ګډ هوايي عملیات او همداراز د اسیا په لوېدیځ کې د امریکا هوايي عملیات کنټرولېږي.

د "العدید" مرکز همداراز په عراق، سوریې، افغانستان او ځینو نورو هېوادونو کې د امریکا د هوايي عملیاتو د همغږۍ او څارنې مسوولیت هم پر غاړه لري.
په دغه امریکايي مرکز کې د"F16" او "F15" جنګي الوتکو په ګډون "B52"، "B-1"، ښکاري "F22"، "RC-135" او ډول ډول پرمختللې رزمي او جاسوسي بې پيلوټه الوتکې او همداراز "C130" او د تېلو رسونکو الوتکې هم شته.
امریکايي ځواکونو په "العدید" مرکز کې د "تاد" او "پاتریوت" په ګډون ډول ډول هوايي سپرونه او د اطلاعاتو د راټولونې لپاره ډول ډول تجهیزات هم نصب کړي دي.
په یاد مرکز کې له امریکايي ځواکونو سربېره د قطر او برېټانیې یو شمېر هوايي ځواکونه هم ځای پر ځای دي.
په ۲۰۲۴ کال کې قطر ژمنه وکړه، چې د "العدید" نظامي اډې پر پراخولو ۱۰ میلیارده ډالره پانګونه کوي او ورسره امریکا بیا په یاد مرکز کې خپل حضور د لسو نورو کلونو لپاره وغځاوه.

هغه زیاته کړې، د افغانستان په اړه د دوی د شورا د وروستي لنډیز راهیسې، یو بل تعلیمي کال هم پیل شو خو لا هم د طالبانو له خوا د ښځو او نجونو پر مخ لوړې زده کړې او ثانوي ښوونځي تړل شوې دي.

کاریوکي وویل: «موږ د ښځو په طبي زده کړو باندې د طالبانو د لنډمهالي بندیز او د هغو ننګونو له امله ژوره اندېښنه لرو، چې افغان ښځې او نجونې د ژوند ژغورونکي روغتیايي خدماتو لاسرسي کې ورسره مخامخ دي.»

هغه په خپله وینا کې یادونه وکړه، برېتانیا د هغو هڅو ملاتړ کوي ترڅو طالبان اړ کړي چې حساب ورکړي او د ښځو پر وړاندې د هر ډول تبعیض د له منځه وړلو کنوانسیون د سرغړونو لپاره د عدالت نړۍوالې محکمې ته د طالبانو راجع کول غواړي.

هغه وویل: « طالبان باید د افغانستان په اقتصادي وده او اوږدمهاله سوکالۍ باندې د دوی د سختو پالیسیو منفي اغېز هم ومني.»

جیمز کاریوکي پر طالبانو غږ وکړ، چې خپله لاره بدله کړي او ځان د ګاونډیانو او نړۍوالې ټولنې سره د افغانستان سولې په تړاو د کار کولو لپاره خپل چمتووالی وښيي.

بلخوا په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د استازولۍ مشرې روزا اوتونبایوا د افغانستان په تړاو د امنیت شورا ناستې ته وویل، چې پر افغان ښځو د طالبانو محدودیتونه نور د نړۍوالو د پاملرنې په محور کې نه دي.

نوموړې ویلي، چې افغان ښځې لا هم زړوره، خاموشه او دوامداره مبارزه کوي څو خپلو حقونو ته ورسېږي.

هغې وویل، طالبان اوس هم سخت محدودیتونه پلي کوي، چې تر ډېره د "امر بالمعروف او نهی عن المنکر" تر نوم لاندې عملي کېږي.

ټرمپ د "سوشیل ټروټ" په نوم پلېټفارم کې لیکلي:"هغه ځایونه چې موږ په ایران کې وویشتل، په بشپړ ډول له‌منځه لاړل او په دې خبره هر څوک پوهېږي، یوازې جعلي خبرونه دي چې دا انکار کوي، تر څو زموږ د اقدام ارزښت راټیټ کړي.
ټرمپ د ایران د غچ یادونه نه ده کړې.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې رسنیو د امریکا له لوري د ایران د اټومي تاسیساتو د ویجاړولو ادعاوې تر پوښتنې لاندې راوستې دي.

چارواکي زیاتوي، چې د برید کومه مستقیمه اغېزه په العديد اډه نه ده لیدل شوې.

په ورته مهال، د امریکا پوځي سرچینو رویټرز ته ویلي چې په عراق کې د امریکا په «عین الاسد» اډه کې د احتمالي برید له وېرې دفاعي سیستمونه فعال شوي دي.