ښځینه فعالانو په افغانستان کې د جنسیتي تبعیض پر وړاندې د همغږۍ نړیوال اقدام غوښتنه کړې

دا بدلون په جزوي ډول د دولت له‌خوا پر مخ وړل کېدونکو لویو پروژو ته د زیاتې تقاضا او همدا ډول دا پرمختګ د هغو هېوادونو د پلان له امله شوی چې د تېلو تولید همغږي کوي او غواړي د تولیدي بندیزونه ورو ورو لرې کړي..

سره له دې چې د تېلو ټیټه بیه د سعودي عایدات کم کړي، تمه کېږي چې سږ کال به شاوخوا ۲۷ میلیارده ډالره مالي کسر ولري.

خو بیا هم، سعودي عربستان د خپل «وژن ۲۰۳۰» تر چتر لاندې پراخ اقتصادي بدلون ته دوام ورکړی، چې موخه یې له نفتو څخه د اقتصادي اتکا کمول دي. په دې چوکاټ کې، دغه هېواد په وروستیو کلونو کې د سپورټ، سیاحت او تفریح برخو کې پراخې پانګونې کړې دي.

په هېواد کې د روږدو کسانو ډېرېدل یوه اندېښمنوونکې او پراخه ټولنیزه ستونزه ده، چې د روغتیا، اقتصاد او ټولنیز ثبات لپاره ستر ګواښ بلل کېږي، پر همدې مهال د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال مولوي عبدالرحمن قاسمي وایي چې دا مهال په افغانستان کې نږدې څلور میلیونه وګړي په نشه یي توکو روږدي دي.

مولوي قاسمي، په کابل کې د نشه یي توکو پر ضد د مبارزې نړیوالې ورځې په مناسبت جوړې شوې غونډې ته په خپله وینا کې وویل، چې په ټول هېواد کې یې په مخدره توکو د روږدو درملنې لپاره ۱۶ حمایوي مرکزونه جوړ کړي، چې دا مهال ټول ۱۲ زره ۶۷۳ تنه روږدي په کې تر درملنې لاندې دي.

هغه پر نړیوالو بنسټونو غږ وکړ چې له نشه يي توکو سره د مبارزې په لاره کې سیاسي چلند و نه کړي؛ بلکې په نشه يي توکو د روږدو کسانو د درملنې او هغوی ته د کاري فرصتونو برابرولو په برخه کې دې له افغانستان سره همکاري وکړي.

طالبان په داسې حال کې د نشه یي توکو له ناوړه کارونې او قاچاق سره د مبارزې نړیواله ورځ لمانځي، چې د نشه یي توکو کاروباریان ادعا کوي چې د طالبانو له خوا د نشه‌يي توکو پر ضد مبارزه درواغجنه ده او پخپله د دې ډلې مشران د کوکنارو په کر، پروسس او قاچاق کې ښکېل دي.

د نشه یي توکو ځینو قاچاق وړونکو د افغانستان انټرنشنل پښتو سره په خبرو کې ویلي چې طالب مشران، له سیمه‌يیزو قوماندانانو تر وزیرانو پورې، د نشه‌يي توکو په پراخ کاروبار کې ښکیل دي.

قاچاقبران وايي چې د هلمند، کندهار، روزګان، ننګرهار او بدخشان ولایتونو په ګډون، په یو شمېر سیمو کې هر کال تر درې فصله کوکنار کرل کېږي. د دوی په وینا، طالب چارواکي نه یوازې دا کرکیله ننداره کوي، بلکې د دې پروسې مشري هم کوي.

نوموړي اندېښنه ښودلې: «زموږ د ټولنې ځينې نوی لیبراله افراد هم همدې سپينولو دام ته لوېدلي دي.»

د افغانستان د پخواني جمهوري دولت د چارو ادارې مشر فضل محمود فضلي د پنجشنبه په ورځ (د چنګاښ ۵مه) پر خپله اېکس پاڼه ليکلي: ««پرون د ناټو په کلنۍ سرمشریزه کې غړي هېوادونه پر دې سلا شول چې د جګړې او دفاع لپاره به له اوسنۍ بودجې پرته هر کال زر میلیارده ډالره اضافه بودجه ځانګړې کړي. هممهاله، بریتانیا د هغو جنګي جټ الوتکو فرمایش ورکړ چې د اټومي بمونو د انتقال او کارولو ظرفیت لري.»

د نوموړي په خبره، چې لوی ځواکونه، په ځانګړي ډول لویدیځ، د پراخو جګړو لپاره چمتووالی نیسي.

نوموړي اندېښنه ښودلې، چې دا ډول پانګونې د انسان وژنې، د غریبو او ضعیفو هېوادونو د ورانولو لپاره دي.

فضلي زياته کړې، چې همدا ځواکمن هېوادونه د ځان سپينولو په خاطر ځينو ټولنو او بنسټونو ته پيسې ورکوي.

هغه لیکلي: «له دې هر څه سره موازي، دوی خپلو مدني ټولنو، رسنیو، د بشري حقونو او ازادیو بنسټونو او فکري موسسو ته بودجه ورکوي او دنده ورته سپاري چې د دغو هېوادونو تصویر خپلو خلکو او نړیوالو ته بشري، انسان‌دوسته او سوله غوښتونکی وښيي.»

فضلي هیله ښودلې، چې رښتني هيوادوال دې له دې فکري اسارت څخه را ووځي.

یونیسف زیاتوي، «دا شمېرې په افغانستان کې د ماشومانو د روغتیا او ژوندي پاتې کېدو په برخه کې یوه سخته او اندېښمنوونکې ننګونه ده.»

یاد راپور څرګندوي چې د د روغتیایي خدمتونو نشتون، خوارځواکي، بې‌وزلي، او ناوریني حالات د ماشومانو د لوړې مړینې اصلي لاملونه دي.

یونیسف او نور نړیوال بنسټونه هڅه کوي تر څو د صحي پاملرنې، واکسیناسیون، او تغذیې خدماتو ته د ټولو ماشومانو لاسرسی زیات کړي.

یادې شمېرې دا څرګندوي چې په افغانستان کې لا هم د ماشومانو د ژغورنې لپاره پراخو هڅو ته اړتیا ده، تر څو دا معصوم ماشومان وژغورل شي او یوه روښانه راتلونکی ولري.

بلخوا طالبانو له یونیسف څخه غوښتي چې روغتونونو او روغتیایي مرکزونو ته د درملو په چمتو کولو او لېږد کې ورسره همکاري وکړي.

څو ورځې وړاندې د طالبانو د عامې روغتیا وزارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي وو، چې طالب وزیر مولوي نور جلال جلالي د افغانستان لپاره د یونیسف استازي ډاکټر تاج الدین اوېلا سره په لیدنه کې د همکارۍ د غوښتنې ترڅنګ د روغتیايي خدمتونو د ارزونې په موخه په ګډې څارنې، د روغتیايي کارکوونکو پر ظرفیت لوړونې او د روغتیايي مرکزونو د بیارغونې په اړه خبرې اترې کړې دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د یونېسف استازي ډاکټر تاج الدین ویلي، هڅه کوي چې د تطبیق کوونکو موسسو له لوري د وړاندې کېدونکو خدمتونو د کیفیت ارزونې په موخه د طالبانو روغتیا وزارت سره په ګډه څارنې کار وکړي.

هندي رسنیو ویلي، چې هغه د هند د سمندري ځواکونو د ډاکیار ریاست د لومړۍ درجې منشي په توګه دنده لرله.

د راجستان یوې سیمه ییزې محکمې نیول شوی کس د نورو پلټونو په موخه د څلورو ورځو لپاره بندي کړی دی.

رسنیو ویلي، چې وشال یادو د هریانا ایالت د روېري ولسوالۍ د پونسیکا اوسېدونکی دی او د رسمي اسرارو د قانون له مخې نیول شوی دی.

د جنايي پولیسو د تحیقاتو ریاست ویلي، چې وشال یادو له یوې پاکستانۍ استخباراتي جاسوسې سره د ټولنیزو رسنیو له لارې اړیکه درلوده.

د وشال یادو له تیلیفون څخه ترلاسه شويو اسنادو کې موندل شوي، چې نوموړي د می میاشتې په ۷مه نېټه د هند سیندور عملیاتو پرمهال له پاکستانۍ جاسوسې سره محرم نظامی معلومات شریک کړي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې وړمه ورځ پاکستان هم په کراچۍ کې څلور تنه هند ته د جاسوسۍ په تور نیولي دي.