د ایران د کورنیو چارو وزیر: له نیول کېدو وروسته د افغان کډوالو راستنېدل د منلو وړ نه دي

سرچینو د چارشبنې په ورځ، د چنګاښ پر ۱۱مه افغانستان انټرنشنل -پښتو ته وویل، چې د طالبان په کندهار ښار او ولسوالیو کې په نشه روږدي کسان تر نیولو وروسته دغه مرکز ته چې درمل، مسلکي روغتیا پالان او کافي خواړه نه لري، د درملنې لپاره انتقالوي.

یوه سرچینه چې نه غواړي نوم یې واخېستل شي، وايي:«دا روغتون نه دی بلکې زندان دی، هیرویینان د سختو دردونو له امله مړه کیږي او د هغوی جسدونه له دې مرکز څخه دباندې غورځول کیږي. سلګونه کسان دلته بندیان دي، نه سمه دوا ورکول کیږي، نه سمه ډوډۍ ورکول کیږي.»

دغه په نشه روږدي کسان د کندهار د تخته پل ولسوالۍ په یوه پخوانې نظامي مرکز کې ساتل کیږي. دغه مرکز د تېر جمهوري نظام پرمهال د نظامي زده کړو لپاره جوړ شوی و.

سرچینې وايي، په نشه د روږدو کسانو په دغه مرکز کې د روغتون په ډول هېڅ اسانتیاوې نشته او د زندان بڼه لري.

100%

د کندهار له عامې روغتیا ریاست څخه هم سرچینو افغانستان انټرنشنل ته منلې، چې طالبان په نشه د روږدو کسانو د درملنې لپاره کافي درمل او روغتیا پالان نه شي چمتو کولای، چې له دې امله په هره اونۍ کې له دوو څخه تر دریو پورې په نشه روږدي کسان په دغه مرکز کې خپل ژوند له لاسه ورکوي.

افغانستان انټرنشنل ته سرچینو ویلي، چې طالبان په نشه د روږدو کسانو د درملنې په نوم دغه مرکز کې له اتو سوو څخه ډېر کسان ساتي.

یاد وزارت نن چهارشنبه « د چنګاښ۱۱مه» په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې « د امارتي زون د ځانګړې محکمې دغه پریکړه د ځمکو د غصب د مخنیوي قانون د ۱۷مې مادې له مخې کړې ده».

د خبرپاڼې د معلوماتو له مخې، محکمې د اسنادو، املاکي دفترونو او اړوندو ادارو له څېړلو وروسته دا پریکړه وکړه چې یاده ځمکه باید د غصب مخنیوي کمیسیون ته وسپارل شي، څو له هغوی سره د ځمکو په بانک کې ثبت او په قانوني ډول ترې استفاده وشي.

په خبره پاڼه کې ویل شوي چې د طالبانو د پالیسۍ له مخې ، د غصب شویو دولتي ځمکو د بیرته راګرځولو لړۍ په ټولو ولایتونو کې په چټکې روانه ده او د همدې هدف لپاره په څلورو زونونو کې ځانګړې محکمې او په هر ولایت کې تخنیکي پلاوي هم ټاکل شوي دي.

عبدالعلیم خان ویلي، چې پاکستان د چین ـ پاکستان اقتصادي دهلېز له لارې د لویو لارو په برخه کې پرمختګ کړی او غواړي دغه پرمختګ د افغانستان او نورو ګاونډیو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د پراخولو لپاره وکاروي.

نوموړي د شانګهای د همکارۍ سازمان په ناسته کې ویلي:«پاکستان غواړي له افغانستان او ایران سره خپلې سوداګریزې اړیکې پراخې کړي او د دغه هدف لپاره نوې سوداګریزې لارې او دهلېزونه رامنځته کوي، چې کولی شي د پاکستان د اقتصاد د ملا تیر جوړ کړي.»

د پاکستان د ټرانسپورټ او ارتباطاتو وزیر د ازبکستان ـ افغانستان ـ پاکستان د ریل پټلۍ پروژه د سیمې د پرمختګ لپاره مهم ګام بللی دی.

عبدالعلیم خان ویلي:«د سیمې پرمختګ یوازې د دوه اړخیز باور، همکارۍ او عصري شبکو له لارې ممکن دی.»

نوموړي ژمنه کړې ده، چې پاکستان به افغانستان او نورو هېوادونو سرره د نښلوونکي ترانسپورټي سیستم پر جوړولو کار ته دوام ورکړي.

په دې ناسته کې د یاد وزارت استازو ټینګار کړی چې لوېدیځ هېوادونه هڅه کوي د پردیو فرهنګونو په ترویج سره د اسلامي ټولنو ارزښتونه او هویت زیانمن کړي. د دوی په باور، دا فرهنګي یرغل باید د اسلامي اصولو په تطبیق سره دفع شي.

یاد وزارت له سلمانیو وغوښتل چې له «غیراسلامي ماډلونو» ډډه وکړي او اسلامي احکامو ته ژمن واوسي.

دغه ډول محدودیتونه په داسې حال کې وضع کېږي چې د هېواد په ډېرو برخو کې خلک له وړاندې د بیان او فکري ازادۍ او ظاهري انتخابونو له محدودیت سره مخ دي.

په دې ناسته کې د طالبانو د محتسبینو له خوا د «اسلامي شریعت» په چوکاټ کې د روزنیزو پروګرامونو د پیل ژمنه شوې.

که څه هم طالبان دا هڅې د اسلامي هویت د ساتنې لپاره اړینې بولي، خو منتقدین یې وايي چې دا ډول اقدامات د ټولنې پر طبیعي تکامل، فردي ازادیو او فرهنګي تنوع منفي اغېز کوي.

کابلوف د سې شنبې په ورځ د قطر په پلازمېنه دوحه کې د ملګرو ملتونو تر چتر لاندې د افغانستان د کاري ګروپونو د ناستو په څنډه کې تاس خبري اژانس ته وویل، چې « په دې مشخصه قضیه کې، طالبان زموږ واقعي متحدین دي او موږ باید د هغوی هر اړخیز ملاتړ وکړو، څو د نړیوال تروریزم هر ډول مرکزونه له‌منځه یوسي».

کابلوف دا هم ویلي چې د روسیې او طالبانو ترمنځ همغږي "په بېلابېلو کچو او معناوو" کې شته او د روسیې مشرتابه د افغان حکومت له‌خوا د روسیې د سفارت امنیت ته ځانګړې پاملرنه مناسبه بولي.

کابلوف په افغانستان کې د ترهګریز ګواښ په تړاو د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل: « زموږ د ډله ییز امنیت تړون سازمان او د روسیې د امنیت شورا همکاران د هغو ترهګرو ډلو په اړه خبرې کوي چې په یو وخت کې په افغانستان کې د ناټو تر څارنې لاندې میشتې وې او طالبانو لا هم د اپوزیسیون په توګه له هغوی سره جګړه کوله. دا نیوکه پر افغان [طالب] چارواکو نه ده».

د کابلوف د سپیناوي دغه څرګندونې د ډله ییز امنیت تړون سازمان او د روسیې د امنیت شورا د چارواکو له وروستیو څرګندونو سره هممهاله دي، چې منځنۍ اسیا ته له افغانستان میشتو ترهګرو ډلو نه د ور پېښو ګواښونو په اړه پکې اندېښنې ښودل شوې.

کابلوف زیاته کړې ، چې « په دې ځانګړې قضیه کې، دوی زموږ متحدین دي، چې موږ یې باید په هره معنا ملاتړ وکړو څو د نړیوالې ترهګرۍ ټولې کوچنۍ ځالې په بریالیتوب سره وځپي».

د مسکو او کابل ترمنځ د امنیت په برخه کې د همغږۍ په اړه پوښتنې ته په ځواب کې نوموړي وویل: « موږ ډېره ښه همغږي لرو، دا په مختلفو مفاهیمو، په مختلفو کچو کې رامنځته شوې ده».

په افغانستان کې د روسیې سفیر دیمیتري ژیرنوف هم تاس ته ویلي چې د طالبانو اوسنی حکومت «د هغې دورې له مخې نه شي ارزول کېدای، چې کله دوی په جګړه کې وو».

هغه یادونه کړې، چې « طالبانو د بهرنیو ځواکونو پر وړاندې په کورنۍ جګړه کې یوازې له یوې جبهې سره نه، بلکې له داعش سره هم جګړه کوله او اوس هم طالبانو له داعش سره بې‌ساری او سخت چلند کړی دی».

په دې وروستیو کې د روسیې او طالبانو ترمنځ اړیکې تودې شوې او ددې ډلې یو شمېر پلاویو روسیې او ددغه هېواد خپلواکو جمهوریتونو ته پلاوي لیږلي او په یو شمېر غونډو کې یې ګډون کړی دی.