متقي: د روسیې له لوري رسمیت، یو مهم او رغنده تعامل دی

ښاریان شکایت کوي چې ورځ تر بلې هوا ګرمیږي، برق ورک دی، نه یخچال لري، نه پکي چلېږي، او نه هم د اوبو پمپونه کار کوي. د ښار ګڼو سیمو کې له ډیرې مودې راهیسې بریښنا یوازې یو یا دوه ساعته راځي، خو د دولتي دفترونو، چارواکو استوګنځایونو او امنیتي تاسیساتو ته پرله‌پسې او بې‌وقفې برېښنا ورکول کېږي.

د ننګرهار یو تن اوسېدونکي حشمت سیدي افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل: « زما عمر له اویا واوښت، ما داسې ګرمي کله نه وه لېدلې. نه اوبه یخي دي، نه یخچال کار کوي، ماشومان ژاړي. خو چارواکي ایرکنډیشن ته ناست وي.»

د جلال اباد ښار د دریمې ناحیې اوسېدونکې ناجیه چې د څلورو ماشومانو مور او پخوا یې په یوه دولتي ښونځي کې دنده لرله افغانستان انټرنشنل پښتو ته وایي: « موږ شپې په چت باندې تېرې کړو، مچان، ګرمي او دوړې،له ډیرې ګرمۍ د ماشومانو په بدن دانې راوختې. خاوند مې ویل چې طالبانو ته ۲۴ ساعته برق ورکول کېږي. نو زموږ حق څه شو؟ موږ ولې انسان نه ګڼل کېږو؟».

بلخوا له تېرې ورځې راهیسې په خواله رسنیو کې د ننګرهار برېښنا ریاست مشر د دفتر یو انځور لاس په لاس کېږي چې په کې لیدل کېږي د نوموړي په کار ځای کې دوه ایرکنډیشنونه لږېدلي دي. په داسې خال کې چې د جلال اباد ښار اوسېدونکي د اړتیا وړ برېښنا نلري.

ګل حلیم چې پر دواړو پښو معیوب دی، افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل: « زه په وجود ۵۰ سلنه فلج یم. یخچال نه لرم چې درمل مې یخ وساتم،کولر لرم خو برق نشته، زما ژوند ته څوک اهمیت نه ورکوي. خو د رییس دفتر کې دوه ایرکنډیشنه لګېدلي، دا خو ظلم دی.»

د برېښنا نشتون او په ټولنیزو رسنیو د بریښنا ریاست د رییس خپرو شویو انځورونه چې د خپل دفتر لپاره یې دوه قوي ایرکنډیشنه نصب کړي دي. د ولس غوسه راپارولې ده.

یو شمېر ښاریان وایي چې د طالبانو لخوا د ولس پر ژوند لوبې روانې دي، که چېرې دا وضعیت دوام وکړي نو د ولس زغم ماتېږي او ممکن ولسي غبرګونونه راوټوکېږي.

د افغانستان نوی سفیر ګل حسن تېره ورځ مسکو ته ورسېد او نن یې د روسیې د بهرنیو چارو وزارت مرستیال اندري رودینکو ته اعتبار لیکونه سپارلي. د روسیې د بهرنیو چارو وزارت د دغې لیدنې په اړه ویلي، چې دواړو لورو د دوه اړخیزو اړیکو پر پراختیا خبرې کړې دي.

روسي چارواکو ټینګار کړی چې له افغانستان سره د اقتصادي او سوداګریزو همکاریو ترڅنګ، د انرژۍ، ترانسپورت، کرنې او بنسټیزو خدمتونو په برخو کې پراخ فرصتونه شته، چې کولی شي د دواړو هېوادونو په ګټه وي.

په بیان کې دا هم ویل شوي چې د خلکو ترمنځ د دوستۍ د پیاوړتیا لپاره، د ښوونې او روزنې، کلتور او ورزش برخو کې د همکاریو ژورول ارزښت لري.

روسیه له تېرو څو کلونو راهیسې هڅه کوي له افغانستان سره د غیر سیاسي، خو ستراتیژیکو همکاریو زمینه پراخه کړي، او دا لیدنه د همدې هڅو یوه مهمه برخه بلل شوې ده.

دا لومړی ځل نه دی چې طالبان د روسیې په تړاو دا ډول څرګندونې کوي؛ بلکې له دې وړاندې هم طالبانو د روسیې له خوا د رسمیت پېژندنې اعلان کړی و.

د یادې موضوع په تړاو د روسیې حکومت په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د طالبانو د ریاست‌ الوزرا اقتصادي معاونیت له لوري نن پنجشنبه د ( چنګاښ ۱۲مه)په خپره شوې خبرپانه کې راغلي چې دواړو لوریو د سیاسي، اقتصادي، سوداګریزو، ټرانزیتي، برېښنا او د اوسپنې پټلۍ د پروژو پر پراختیا خبرې اترې کړې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي چې «اوس مهال د افغانستان او ازبکستان ترمنځ سوداګري له یو میلیارد ډالرو اوړي. په ناسته کې هیله ښودل شوې چې دا کچه دوه میلیارده ډالرو ته لوړه شي».

په خبرپاڼه کې همدا راز راغلي چې ملا برادر له ازبکستان سره د افغانستان اړیکې مهمې وبللې او د ازبکستان له ولسمشره یې وغوښتل چې د منځنۍ اسیا او روسیې بازارونو ته د افغاني توکو د لیږد په برخه کې اسانتیاوې رامنځته کړي.

خبرپاڼه زیاتوي، « ازبک ولسمشر د افغانستان امنیتي او اقتصادي پرمختګونه وستایل او ژمنه یې وکړه چې هېواد یې چمتو دی څو د اوسپنې پټلۍ، نساجۍ، سیمنټو، د تېلو د تصفیې، مالګې استخراج، او الکترونیکي حکومتولۍ په برخو کې پانګونه وکړي».

په خبرپاڼه کې همدا راز راغلي چې د ازبکستان ولسمشر ویلي افغانستان ته به د واردېدونکې برېښنا اندازه زیاته کړي او د صادراتو، ویزو، بانکي انتقالاتو او ترمذ سوداګریز مرکز د پراختیا لپاره لازمې اسانتیاوې رامنځته کړي.

په خبرپاڼه کې وړاندې راغلي چې دواړو لوریو د همکارۍ د لا پراختیا لپاره د ګډو کاري ګروپونو پر جوړولو هم هوکړه کړې ده.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر تېره تېره ورځ د یوه پلاوي په مشرۍ د ایکو (اقتصادي همکارۍ سازمان) د ۱۷مې سرمشریزې په غونډه کې د ګډون په موخه اذربایجان ته تللی دی.

اکسیوس خبري شبکې د دوو باخبره سرچینو له قوله ویلي، چې د غونډې وروستۍ نېټه تر اوسه نه ده ټاکل شوې او نه امریکا او نه هم ایران په رسمي توګه دا لیدنه تایید کړې ده، خو دواړو لوریو له پخوا راهیسې، د ۱۲ ورځنۍ جګړې پر مهال او وروسته، مستقیم تماسونه درلودل.

د رپوټ له مخې، د عمان او قطر چارواکو هم د منځګړو رول ترسره کړی دی.

سرچینو اکسیوس ته ویلي چې ایران د جګړې په لومړیو ورځو کې له امریکا سره د تعامل هیڅ تمایل نه درلود، خو اوس یې دریځ نرم شوی او د خبرو دروازې یو څه پرانیستې ښکاري.