بلاول بوټو: ښايي د جیش محمد ډلې مشر مسعود اظهر په افغانستان کې وي

مستغفر ګربز جمعه (چنګاښ ۱۳مه) پر خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي چې دغه کمپلېکس د نجيب تلاش خیریه بنسټ له لوري د شاوخوا څلور مېلیونه امریکایي ډالرو په لګښت، په ۱۰ جریبه دولتي ځمکه کې جوړ جوړېږي. د دې پروژې د بشپړېدو موده ۱۴ میاشتې ښودل شوې ده.

د ورزشي کمپلېکس په طرحه کې یو معیاري فوټبال لوبغالی، والیبال او ټینس میدانونه، د بدن روزنې کلب، یوه دیني مدرسه، اداري ودانۍ او د کارکوونکو لپاره اشپزخانه شامله ده. طالبان وايي چې دا به د اسیا په کچه یو معیاري او پرمختللی ورزشي مرکز وي.

د ځوانانو د چارو ځايي مسوولان وایي، د دې کمپلېکس جوړېدل به نه یوازې د خوست، بلکې د شاوخوا ولایتونو ورزشکارانو ته هم د تمرین او سیالیو زمینه برابره کړي.

د یادونې ده چې په افغانستان کې د ورزشي بنسټونو د نشتوالي له امله ډېر ورزشکاران له مسلکي ودې پاتې شوي او دا ډول پروژې که عملي شي، کولای شي د لوبغاړو استعدادونه وغوړوي. طالبانو تر دې مخکې هم د دا ډول پروژو خبر ورکړی، خو لا تر اوسه یې عملي چارې نه تر سترګو کېږي.

ولس د خپلو لوڼو د زده‌کړو د دوام لپاره، د خصوصي دیني مدرسو جوړېدو ته مخه کړې ده؛ هغه مدرسې چې په کوڅو، کورونو او ان شخصي انګړونو کې جوړې شوي دي.

په حقیقت کې دا مدرسې دښوونځیو پر ځای فعالیت کوي او د ځایی اوسېدونکو په وینا، تر دولسم ټولګي پورې زده‌کړې ته دوام ورکوي.د دې مدرسو فارغانې یو سند ترلاسه کوي چې طالبان یې د یوه ښوونځي له رسمي ښوونځي سند سره یو شان ګڼي، خو د دې زده‌کړې کیفیت او محتوا په اړه لا هم ډېرې پوښتنې نه دي ځواب شوي.

پر دیني زده‌کړو تمرکز

د یوې افریقايۍ وېب‌پاڼې د راپور پر بنسټ، د دې مدرسو د نصاب محتوا په ټوله کې مذهبي ده. بېلابېل دیني مضمونونه لکه تفسیر، فقه، د فقهې اصول، صرف، حدیث او عربي ګرامر د نصاب په پروګرامونو کې شامل دي. په راپور کې ویل شوي چې په دې مدرسو کې د فزیک، کیمیا، بیولوژي، جیولوژي، تاریخ او جغرافیه مضمونونه هم محدود شوي دي.

د فارغانو لپاره مبهمه راتلونکی

د ډېری کورنیو لپاره په مدرسو کې د نجونو زده‌کړې یوازینۍ ممکنه انتخاب ښکاري.د نجونو پر مخ د پوهنتونونو او ښوونځیو دروازو تړل، د هغوی ژوند له مبهم او ناڅرګند راتلونکي سره مخ کړی دی. د راپور له‌مخې، د مدرسو زده‌کړې په ټولنیز ژوند کې د افغان نجونو د هېڅ درد دوا نه شي کېدای.

د سختدریځۍ په اړه اندېښنې

د معلوماتو پر بنسټ، د ۲۰۲۱ کال په اګست کې پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته په هېواد کې تر۲۱ زرو ډېرې دیني مدرسې جوړې شوې دي، خو د عامه ښوونځیو شمېر، په ځانګړې توګه د نجونو لپاره، د پام وړ کم شوی دی. د هېواد ځینې اوسیدونکي دا پالیسي د راتلونکي افراطیت لپاره د لارې هوارول بولي.

د ننګرهار وضعیت د افغانستان د ښوونیزنصاب د بنسټیزو بدلونونو یوه ډېره وړه بیلګه ده. د افغان نجونو راتلونکی چې اوس مهال یې پر مخ د عصري زده‌کړو دروازې بندې دي، له زده‌کړو سره د طالبانو د رژیم دښمني بلل کېږي.

د هندي پوځ مرستیال مشر راهول سینګ په نوي ډیلي کې د دفاعي صنعت یوې غونډې ته وویل: «هند په دې جګړه کې له دوو دښمنانو سرهمخ و، یو ښکاره دښمن چې پاکستان و او بل چین و چې په پټه یې د دې جګړې ملاتړ کاوه».

راهول سینګ زیاته کړه: «کله چې د عملیاتو په اړه د هندي پوځ عمومي مشر (DGMO) غونډه لرله، پاکستان ویلي و، موږ پوهېږو چېنوی ډيلي غواړي د پاکستان پلانی ځای په نښه کړي او ښکاره خبره ده چې دا معلومات چین ورکول».

خو د هند پوځ دغه لوړ پوړي غړي د چین له لوري پاکستان ته د ورکول کېدونکو معلوماتو په تړاو نور جزییات نه دي ورکړي او دا یې هم نه ده روښانه کړې چې «دوی څنګه خبر»‌ له دې همکارۍ خبر شول.

هند پخوا ویلي و چې پاکستان له چین سره نږدې ملګرتیا لري، خو د جګړې پر مهال د چین له خوا د عملي مرستې ښکاره څرک نه لیدلکېږي. د رویټرز په دې راپور کې راغلي چې بېجینګ د خپلې سپوږمکۍ په وسیله د پاکستان رادار ته معلومات ورکول.

پاکستاني چارواکو لا پخوا دا تورونه رد کړي چې ګواکي له چین څخه یې استخباراتي معلومات ترلاسه کړي دي، خو دا یې نه دي ویلي چېایا له هند سره د وروستۍ جګړې پر مهال چین د سپوږمکۍ په مرسته د پاکستان له رادار سره مرسته کړې که نه.

د جنرال راهول سینګ به وینا، ترکیې هم د جګړې پر مهال د پاکستان ملاتړ کړی او د( Bayraktar) په نوم د ډرون الوتکو ترڅنګ یو شمېر پوځي سلاکاران یې هم د پاکستان په واک کې ورکړي وو، خو د ترکیې دفاع وزارت تر دې مهاله په دې اړه څه نه دي ویلي.

په اپرېل میاشت کې د وسله والو ډلې د هندي کشمیر په پهلګام کې «۲۶تنه سېلانیان» به ډزو ووژل جې نوي ډیلي یې د پړې ګوته اسلام اباد ته ونیوله. تر دې پېښې وروسته د هند او پاکستان ترمنځ د توغندیزو بریدونو، هوایي جېټ طیارو او د بې پېلوټه الوتکو څلور ورځنۍ جګړه وشوه.

د جماعت چار مونایي ډلې مشر سېدمحمد فایض‌الکریم تېره ورځ (جمعه) په متحده ایالاتو کې مېشت بنګله‌دېشي خبریال خالد محي‌الدین سره په یوه مرکه کې وویل: «که موږ ټول‌ټاکنې وګټو، نو د بنګله‌دېش اسلامي حرکت به په دغه هېواد کې شرعي نظام نافذ کړي.»

هغه زیاته کړې چې د ټاکنو د بریا په صورت کې به یې د حکومت‌ولۍ سېسټم، پر افغانستان د واکمنې ډلې طالبانو په څېر وي. ورته مهال، هغه ټينګار کړی چې د مذهبي اقليتونه، په ګډون هندوان به هم د شريعت په چوکاټ کې حقونه ولري او د هغوی حقونو ته به درناوی وشي.

د یادې ډلې مشر همدا راز ویلي چې د متحده ایالاتو، برېټانیا او روسیې په څېر هېوادونو مثبت ټکي به په دې شرط ومنل شي چې له اسلامي قانون سره په ټکر کې نه وي.

د چار مونایي جماعت اسلامي حرکت د بنګله‌دېش په ځینو برخو کې یوه اغېزمنه مذهبي ډله ګڼل کېږي، خو د دوی نظرونه په دغه هېواد کې د ډېرو خلکو له پراخ مخالفت سره هم مخامخ دي.

شریف د (چنګاښ ۱۳مه) پر خپله اېکس پاڼه زیاته کړې چې په یاده لیدنه کې دواړه لوریو ترمنځ د دوه اړخیزو همکاریو په تړاو هم بحثونه شوي دي. هغه ټینګار کړی چې ترکیه او پاکستان به سیمه کې د ثبات لپاره خپلې هڅې دوامداره وساتي.