• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

فیلیپو ګرانډي: د افغان کډوالو پراخ راشړل کولی شي ټولې سیمې ته بې ‌ثباتي راولي

سلیمان خپلواک
سلیمان خپلواک

د افغانستان انټرنشنل - پښتو خبریال

۳ زمری ۱۴۰۴ - ۲۵ جولای ۲۰۲۵، ۰۰:۰۷ GMT+۱

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې مشر فیلیپو ګرانډي، وایي چې ډېری افغان کډوال پرته له هر ډول امکاناتو، یوازې له خپلو جامو سره هېواد ته ستنیږي، او دا وضعیت د بېړنیو بشري مرستو اړتیا نوره هم زیاتوي. نوموړي خبرداری ورکړی چې د کډوالو دا پراخه راستنیدنه ښایي ټوله سیمه بې ثباته کړي

فیلیپو ګراندی چې د اسلام کلا بندر څخه یې لیدنه کړې وه وویل: « شمېرې خورا اندېښمنوونکې دي. یوازې پرون شاوخوا ۲۰ زره تنه له همدې پولې افغانستان ته راوښتي. اټکل کیږي چې تر دې دمه له ایران څخه تر یو نیم میلیون ډېر افغان کډوال بیرته هېواد ته ستانه شوي دي.»

هغه زیاته کړه: « موږ دلته له یوه بېړني وضعیت سره مخ یو، خو دا ځل دا حالت معکوس دی؛ خلک بېرته خپلو هېواد ته راستانه کېږي، خو باید ووایم چې ډېری دا کار د خپلې خوښې له مخې نه کوي، بلکې په زور راشړل کېږي.»

بلخوا ایراني چارواکو ویلي، یوازې هغه افغانان اخراجوي چې قانوني اسناد نه لري، خو یو شمېر اخراج‌شوي کډوال وایي، سره له دې چې قانوني اسناد یې درلودل، له هېواده ایستل شوي دي.

علي رضا، چې درې ورځې مخکې له ایران څخه راشړل شوې، افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل: « سره له دې چې زما په ویزه لا هم وخت وو، خو د ایران پولیس زمونږ د استوګنې ځای ته راغلل، دروازه یې را ماته کړه، موږ یې له سپکو سپورو، څپېړو او وهلو سره د پولیس‌ مرګز ته بوتلو».

همداراز، یو شمېر راشړل شوي کډوال د ایران د نظامي ځواکونو له بد چلنده شکایت کوي، چې ان د اخراج پر مهال یې هم سپکاوی کوي.

یوه افغانه کډواله نظیفه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وایي: « ایراني نظامیان، له افغانانو سره ډېر ناوړه چلند کوي. هیڅ انساني چلند نه پېژني. موږ یې له نیولو وروسته د پولیسو مرکز ته بوتلو او دوه ورځې او شپې یې هلته په پنجره ډوله کوټه کې بند کړي وو.»

د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، هره ورځ له ۲۰ څخه تر ۳۰ زره پورې افغان کډوال له ایران څخه راشړل کېږي، او یوازې د روانې میلادي میاشتې په لومړیو ۱۲ ورځو کې د اخراج‌شویو کسانو شمېر له ۳۰۰ زره واوښت.

ترویج لرونکی

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي
۱

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي

۲
تازه خبر

داعش- خراسان ډلې د مولانا محمد ادریس د وژنې مسوولیت ومانه

۳

مولانا محمد ادریس څوک و؟

۴

ناپېژاندو وسله‌والو د خیبرپښتونخوا په چارسده کې مولانا محمد ادریس په ډزو وژلی دی

۵

د شیخ ادریس وژنه؛ په خیبر پښتونخوا کې مذهبي مشران ولې په نښه کېږي؟

•
•
•

نور کیسې

لېوال: په افغانستان کې د «قانوني» او «ناقانونه» نیونو اصطلاحات خندونکي او مبهم دي

۲ زمری ۱۴۰۴ - ۲۴ جولای ۲۰۲۵، ۲۲:۳۴ GMT+۱

پخوانی افغان ډېپلوماټ او د تېر جمهوري نظام پر مهال په ایران کې د افغانستان سفیر، عبدالغفور لېوال، د ملګرو ملتونو د وروستي راپور هغه حقوقي اصطلاحات تر پوښتنې لاندې راوستي، چې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال یې د خلکو د نیونو د تعریف لپاره کارول شوي دي.

غفور لېوال، د ملګرو ملتونو په هغه راپور نیوکه کړې، چې پکې د طالبانو له‌خوا د خلکو نیونې د «خپلسرو» او «ناقانوني» په اصطلاحاتو تشریح شوې دي.

نوموړي پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي:«د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو په وروستي ګزارش کې، د دوو کارول شویو اصطلاحاتو په حقوقي مانا پوه نشوم: خپلسرې نیونې او ناقانونه نیونې.»

لېوال پوښتنه کړې، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې، چېرته چې د قانون کوم ټولنیز قرارداد نه‌ لیدل کېږي، «قانوني» او «ناقانونه» څنګه سره جلا کېدای شي؟
نوموړی لیکي:«په هغه هېواد کې چې د قانون په نامه هېڅ کوم ټولنیز قرارداد نه‌ وي، قانوني او غیرقانوني څنګه سره بېلېدلای شي؟»

غفور لېوال، چې اکثر وخت خپلې څرګندونې له انتقادي طنز سره یوځای کوي، د دې اصطلاحاتو کارونه «د خندا وړ» بللي.
نوموړي لیکلي:«یوه استبدادي او بې‌ قانونه واکمني باید د نیولو لپاره له چا اجازه واخلي؟ هر څه مسخره، هر څه د خندا وړ.»

نوموړي همداراز د خپلسرې نیونې اصطلاح تر پوښتنې لاندې راوستې ده او ویلي یې دي چې په داسې یوه حاکمیت کې «خپل‌ سري» نیونه اصلاً ممکنه نه ده.

غفور لېوال له نړیوالو بنسټونو غوښتنه کړې چې د حقوقي اصطلاحاتو کارونه دې د واقعي حقوقي چوکاټونو سره سمون ولري، او داسې مفاهیم دې نه کاروي چې په عملي توګه بې‌ مانا وي.

د ملګرو ملتونو د "د خپلسرې نیونې نړیوالې ډلې" له معیارونو سره سم، خپلسرې نیونې هغه وضعیت دی چې قانوني بنسټ یا مشروعیت نلري، د فرد د بشري حقونو په وړاندې ترسره کېږي، یا د نړیوالو منصفانه محاکمې معیارونه ناسم یا له پامه غورځوي. یعنې قانوني اساس، څرګند تورونه او د دفاع امکانات نلري.

په افغانستان کې طالبانو له واکمنېدو وروسته زرګونه کسان د پخوانۍ ادارې غړي، ژورنالستان، مدني فعالانو، مذهبي عالمانو او طالب منتقدینو په ګډون نا‌قانونه نیولي او ځورول شوي دي. د یوناما د راپورونو له مخې په ۲۰۲۲ کال کې یوازې د لومړي شپږ میاشتو په موده کې ۶۰۰ خپلسرې نیونې ثبت شوې وې.

یاده دې وي چې د طالبانو له لورې د خپلسرو نیونو لړۍ روانه ده خو وروستي ارقام ندي خپاره شوي چې په په وروستیو دوه کلونو کې څومره کسان نیول شوي دي.

جعفر مهدوي: د دوه‌ساعته ناستې باوجود هم د امربالمعروف وزیر د خپل سرو نیونو ملاتړ وکړ

۲ زمری ۱۴۰۴ - ۲۴ جولای ۲۰۲۵، ۲۱:۵۹ GMT+۱

د افغانستان پارلمان د یو پخواني غړي جعفر مهدوي له خوا د طالبانو امربالمعروف وزارت د خلکو سره زورزياتي او د ښځو نیولو اړوند له شکایت وروسته هم د امربالمعروف وزیر د محتسبانو د فعالیت څخه دفاع وکړه، او یاد چلند یې د قانون سره سم وباله او ادعا یې وکړه، چې «د زورزياتې پيښې» به وڅېړي.

یو پخواني وکیل جعفر مهدوی د پنجشنبه په ورځ (د زمري ۲مه) پر خپله اېکس پاڼه ولیکل، چې له خالد حنفي سره یې دوه ساعته غونډه کړې او په کابل کې د ښځو د نیونو اړوند يې د خلکو اندېښنې ورسره شريکې کړې.

د ښاغلي مهدوي په وینا، له خالد حنفي څخه يې وغوښتل تر څو «د نن ورځې شرایطو او د نوي نسل پیچلتیاوې درک کړي.»

په ورته وخت کې خالد حنفي د امربالمعروف وزارت د محتسبانو او د ښځو د نیونو دفاع کړې؛ خو ژمنه یې کړې، چې د محتسبانو له خوا د فريکي او تاوتريخوالي چلند مستند شکایتونه» به وڅېړي.

طالب وزیر حنفي وویل چې نیول شوي کسان «د قانون سره سم او د څارونکو څانګو تر څارنې لاندې ترسره شوي دي.»

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وه، چې په کابل کې د ښځو او نجونو د نیولو کمپاین د ملا هبت الله په مستقیم امر او په کندهار کې د طالبانو د والي په لارښوونه پیل شوی دی.

د سرچینو په وینا محمد علي حنفي مشهور په ملا شيرين، ۱۲ ورځې دمخه کابل ته تللی و، ترڅو د امر بالمعروف قانون پلي کولو څارنه وکړي.

ملګرو ملتونو د امر بالمعروف قانون تاوتریخجن بللی دی. د ملګرو ملتونو کارپوهانو خبرداری ورکړی، چې د امر بالمعروف قانون کولی شي د بشریت پر وړاندې جرمونو ته لاره هواره کړي.

کابل کې د سعودي سفارت: د شاه سلمان مرکز افغان روغتونونو ته ۱۳ پایې جنراتورونه ورکړي

۲ زمری ۱۴۰۴ - ۲۴ جولای ۲۰۲۵، ۲۰:۲۸ GMT+۱

د افغانستان له ولس سره د بشري مرستو د دوام په لړ کې، د سعودي عربستان د شاه سلمان د بشري مرستو او خیر ښېګڼې مرکز اعلان کړی چې د افغانستان په ۱۲ ولایتونو کې یې یو شمېر روغتونونو ته د دایمي برېښنا د برابرولو لپاره ۱۳ پایې ستر جنراتورونه نصب کړي دي.

په کابل کې د سعودي سفارت پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي: «دا ګام هغه دوام دی، چې د پاچا سلمان مرکز د افغان وروڼو لپاره بشري مرستې او هڅې وړاندې کوي.»

د سفارت په وینا، د دغو جنراتورونو نصب موخه دا ده چې په هغو روغتونونو کې، چې له دوامداره برېښنایي ستونزې سره مخ دي، د خدماتو د ځنډ مخه ونیول شي.

د دوی په وینا پرلپسې برېښنايي ستونزې د ناروغانو ژوند له جدي ګواښ سره مخ کوي.

سفارت ټینګار کړی چې د سعودي عربستان پاچاهي د شاه سلمان د مرستو مرکز له لارې ژمنه ده چې په افغانستان کې د روغتیا او تعلیم په ګډون، بنسټیز سکتورونو ملاتړ وکړي.

دوی زیاتوي، دا پروژه د هغو ګڼو پراختیايي او بشري پروژو یوه برخه ده، چې یاد مرکز یې په افغانستان کې پلې کوي.

یادونه باید وشي چې د شاه سلمان مرکز په تېرو کلونو کې په افغانستان کې لسګونه بشري پروژې پلې کړې دي، چې پکې خوراکي، روغتیايي مرستې، او د بې‌ځایه شویو کسانو او جګړه‌ ځپلو ټولنو ملاتړ شامل دی.

ملګري ملتونه: د افغانستان، سوډان او غزې د ناورینونو د حل لپاره نړۍوالې هڅې په زیاتېدو دي

۲ زمری ۱۴۰۴ - ۲۴ جولای ۲۰۲۵، ۲۰:۰۸ GMT+۱

ملګري ملتونه د اسلامي همکاريو سازمان سره د زياتېدونکي جیوپولیټيکي ګډوډۍ په منځ کې خپله همکاري پراخوي؛ څو له غزې او سوډان څخه تر مانمار او افغانستان پورې د اوږد مهاله شخړو په حل کې مرسته وکړي. ملګرو ملتونو ویلي، چې په ناامنو سیمو کې د دغه سازمان غږ ډیر ارزښت لري.

د منځنۍ ختيځ لپاره د ملګرو ملتونو مرستیال خالد خیاري امنیت شورا ته د پنجنشبه په ورځ (د زمري ۲مه) وویل، چې د اسلامي همکاريو سازمان د سولې د هڅو، د نړۍوال قانون د ملاتړ او د تلپاتې سیاسي حل لارو د برابرولو په برخه کې یو لازمي ملګری پاتې شوی دی.

د اسلامي همکاریو سازمان، چې مرکز يې د سعودي عربستان په جده کې دی، ۵۷ غړي هېوادونه او ۵ څارونکي لري، چې د سیاسي، اقتصادي او مذهبي مهمو برخو استازیتوب کوي.

ښاغلي خیاري وویل: «د دې سازمان غږ په هغو سيمو کې چې له شخړو سره مخ دي ډېر ارزښت لري.»

هغه زياته کړې: «ملګري ملتونه دا ملګرتیا نه یوازې د ادارو ترمنځ د همکارۍ په توګه ارزښتمنه بولي، بلکي دا یې د دوامدارې سولې، ټولګډونه حکومتولۍ، د نړۍوالو او بشري حقونو د قوانینو د درناوي لپاره د خپلو هڅو یو مهم عنصر ګڼي.»

نوموړي ټينګار کړی، چې دا همکاري د ملګرو ملتونو د منشور د اتم فصل سره سمون لري، چې له سیمه یيزو سازمانونو سره د سولې د ساتلو لپاره د همکاري هڅه ده.

د ناورینونو په حل کې مرسته

خالد خياري د ملګرو ملتونو او اسلامي همکاريو سازمان ترمنځ ګډو فعالیتونو ته په اشارې ویلي؛ دواړو په غزه کې د بیارغونې طرحه تایید کړې، د عربي لیګ ملاتړ يې کړی او د سينیګال په پلازمېنه ډاکار په کلنۍ غونډه کې يې د بیت المقدس د مسلې په اړه همکاري کړې ده.

د هغه په خبره، چې په سوډان کې يې په تېره دوه کلنه جګړه کې چې ویجاړونکي بشري پايلي یې لرلې، د اسلامي همکاريو سازمان د منځګړیتوب هرکلی کړی.

هغه د افغانستان د ستونزو په اړه د دوحې په پروسه کې د اسلامي همکاريو سازمان د ونډې ساتنه کړې او د طالبانو د لوړو چارواکو سره یې د دغه سازمان د دوامداره اړیکو او د افغان ښځو د حقونو د ملاتړ یادونه کړې.

په نړۍوالو مسلو کې همکاري

د عمومي منشي مرستیال خیاري وايي، چې په ټاکنو، د ټاکنو روزنې او د ښځو د سیاسي ګډون په برخو کې د دواړو سازمانونو همکاري زياته شوې او د راتلونکو کارونو اړوند یې اړيکې پراخې شوي دي.

نوموړي ویلي، چې د ۲۰۲۴ کال د مارچ په میاشت کې د یوه تفاهم په لاسلیک سره د ترهګرۍ په وړاندې مبارزه لا پراخه شوې، چې په کې ګډ تخنیکي نوښتونه، له پارلمانونو سره تعامل او د حقونو پر بنسټ د ترهګرۍ د مخنيوي ستراتيژۍ شاملې دي.

خیاري زياته کړې، چې د راتلونکي تړون د عملي کولو لور ته روان دی، تر څو دواړه سازمانونه د تاوتريخوالي د کمولو، دوامداره سولې ته د رسېدو او د څو اړخيزو اصولو د پیاوړتيا لپاره ګټور تمام شي.

فدایي: طالبان هغه نظام ستایي چې ښوونځي تړي او د پوهنې پلویان بندي کوي

۲ زمری ۱۴۰۴ - ۲۴ جولای ۲۰۲۵، ۱۹:۴۸ GMT+۱

د خوست پخواني والي حلیم فدایي په وینا، طالبان داسې اسلامي نظام تمثیلوي چې د نجونو د زده‌کړو مخه پکې نیول کېږي، او څوک چې د ښوونځیو د پرانیستلو غږ پورته کړي، زنداني کېږي.

حلیم فدایي، چې د پخواني جمهوري نظام پر مهال په بېلابېلو ولایتونو کې والي په توګه پاتې شوی، د طالبانو د حکومت پر تعلیمي پالیسیو توند انتقاد کړی. نوموړي په ایکس خواله رسنۍ لیکلي، طالبان داسې "اسلامي نظام" تمثیلوي چې ښوونځي پکې تړل کېږي او د هغوی پر ضد غږ اوچتوونکي بندي کېږي.

فدایي په خپل پوسټ کې په طنز امېز ډول لیکلي: «ډېر ښه اسلامي نظام دی چې چا ښوونځي بند کړي دي، د هغه باید اطاعت وشي او وستایل شي، او چې څوک د ښوونځیو د پرانېستلو خبره کوي، هغه باید بندي شي.» نوموړي زیاته کړې، چې دا د طالبانو له لوري وړاندې شوی "اسلامي عدالت او اسلامي شریعت" دی.

د طالبانو حکومت له ۲۰۲۱ کال راوروسته، پر افغان نجونو تعلیمي محدودیتونه لګولي او له شپږم ټولګي پورته یې د نجونو د زده‌کړو مخه نیولې ده. دغه اقدام نړیوال غبرګونونه راپارولي، خو طالبان ټینګار کوي چې پالیسي یې د "اسلامي اصولو" سره سمون لري.

فدایي له دې وړاندې هم د طالبانو پر سخت دریځ انتقادونه کړي، خو دا ځل یې په څرګنده د هغوی د تعلیمي بندیزونو مشروعیت تر سوال لاندې راوستی.