زرغون بهیر: د قره‌داغي څرګندونې د طالبانو د مشروعیت لپاره د قطر د استخباراتو هڅه ده

د دغه تړون له مخې، دواړه هېوادونه د مېوو او سبزیجاتو په ګډون پر اتو توکو تعرفې له ۶۰ سلنې څخه تر ۲۲ سلنې راټیټوي. د طالبانو حکومت او پاکستان دا تړون «یو تاریخي پرمختګ» بللی دی، چې له اوږدو خبرو اترو وروسته لاسلیک شو.

دغه موافقه د پاکستان د سوداګرۍ د وزیر جاوېد پاول او د افغانستان د صنعت او سوداګرۍ د مرستیال وزیر ملا احمدالله زاهد ترمنځ د دوه ورځنیو خبرو وروسته لاسلیک شوه.

د افغانستان د سوداګرۍ وزارت ویلي، چې دا تړون به د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ حجم لوړ کړي. د تړون له مخې، پاکستان به پر انګورو، انارو، مڼو او رومیانو تعرفې راکموي، او افغانستان به پر کینو، ام، کیلې او الوګانو تعرفې راټیټوي.

د دواړو هېوادونو ترمنځ دا تړون د ۲۰۲۵ کال د اګست له لومړۍ نېټې نافذېږي او د یو کال لپاره به عملي شي. ټاکل شوې چې د متقابل توافق پر بنسټ دا موده وغځېږي.

د تړون له مخې، دواړه هېوادونه به د «وړاندې حاصلاتو پروګرام» پلي کړي، تر څو د اقتصادي همکاریو لپاره لار هواره شي. دا پروګرام د دواړو لوریو د کرنیزو محصولاتو پر صادراتو د تعرفو راکمول هم رانغاړي.

په دې تړون کې ټینګار شوی، چې ټول امتیازات به پر متقابلې همکارۍ او برابري ولاړ وي. دواړه هېوادونه به یو ګډ کمیسیون هم جوړ کړي، چې د PTA د پلي کېدو پروسه څاري، ارزونه کوي او اړینې سپارښتنې وړاندې کوي. دغه کمیسیون به میاشتنۍ غونډه کوي او د ګمرکونو او کرنې وزارتونو استازي به پکې ګډون ولري.

د الجزیرې د راپور له مخې، دا مسوده د پنجشنبې په ورځ پارلمان ته وسپارل شوه. موخه یې دا ده چې د ملي فساد ضد اداره (NABU)او فساد ضد ځانګړې څارنوالۍ (SAPO)واکونه بېرته اعاده او د دوی خپلواکي تضمین شي.

دواړو ادارو د دې اقدام هرکلی کړی او ویلي یې دي: « نوې مسوده به زموږ د واکونو او خپلواکۍ تضمین بېرته راولي.»

دا اقدام وروسته تر هغې رامنځته شو چې ولسمشر زیلینسکي د سه‌شنبې په ورځ یو لانجمن قانون لاسلیک کړ، چې له مخې یې یادې ادارې د لوی څارنوال تر مستقیم واک لاندې راغلې. لوی څارنوال د ولسمشر له خوا ټاکل کېږي، چې د سیاسي نفوذ اندېښنې یې راوپارولې.

د دغه قانون تر تصویب وروسته، په اوکراین کې پراخ مدني اعتراضونه وشول، او اروپايي متحدینو هم سخت غبرګون وښود.

د بنګلدېش او پاکستان کرېکټ ملي لوبډلو ترمنځ د دریو شل اوریزه سیاليو د وروستۍ لوبې پچه کوربه لوبډلې بنګلدېش وګټل او لومړی يې د توپ اچونې او ډګر ساتنې پرېکړه وکړه.

پاکستان لوبډلې د خپلو ۷ لوبغاړو په سوځېدو ۱۷۹ منډو هدف وټاکه.

بنلګدېش لوبډله په ۱۶.۴ اورونو کې د خپلو ټولو لوبغاړو په سوځېدو یوازې ۱۰۴ منډې جوړې کړې او د ۷۴ منډو په توپير يې ماتې وخوړه.

د دې لوبلړۍ په لومړۍ لوبه کې بنګلدېش پاکستان لوبډلې ته د ۷ ویکټو او په دویمه لوبه کې د ۸ منډو په توپير ماتې ورکړې وه او دغه لړۍ يې په خپل نوم کړه.

د لوبلړۍ غوره لوبغاړي بنګلديشي لوبغاړی جاکير علي وټاکل شو.

فیلیپو ګراندی چې د اسلام کلا بندر څخه یې لیدنه کړې وه وویل: « شمېرې خورا اندېښمنوونکې دي. یوازې پرون شاوخوا ۲۰ زره تنه له همدې پولې افغانستان ته راوښتي. اټکل کیږي چې تر دې دمه له ایران څخه تر یو نیم میلیون ډېر افغان کډوال بیرته هېواد ته ستانه شوي دي.»

هغه زیاته کړه: « موږ دلته له یوه بېړني وضعیت سره مخ یو، خو دا ځل دا حالت معکوس دی؛ خلک بېرته خپلو هېواد ته راستانه کېږي، خو باید ووایم چې ډېری دا کار د خپلې خوښې له مخې نه کوي، بلکې په زور راشړل کېږي.»

بلخوا ایراني چارواکو ویلي، یوازې هغه افغانان اخراجوي چې قانوني اسناد نه لري، خو یو شمېر اخراج‌شوي کډوال وایي، سره له دې چې قانوني اسناد یې درلودل، له هېواده ایستل شوي دي.

علي رضا، چې درې ورځې مخکې له ایران څخه راشړل شوې، افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل: « سره له دې چې زما په ویزه لا هم وخت وو، خو د ایران پولیس زمونږ د استوګنې ځای ته راغلل، دروازه یې را ماته کړه، موږ یې له سپکو سپورو، څپېړو او وهلو سره د پولیس‌ مرګز ته بوتلو».

همداراز، یو شمېر راشړل شوي کډوال د ایران د نظامي ځواکونو له بد چلنده شکایت کوي، چې ان د اخراج پر مهال یې هم سپکاوی کوي.

یوه افغانه کډواله نظیفه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وایي: « ایراني نظامیان، له افغانانو سره ډېر ناوړه چلند کوي. هیڅ انساني چلند نه پېژني. موږ یې له نیولو وروسته د پولیسو مرکز ته بوتلو او دوه ورځې او شپې یې هلته په پنجره ډوله کوټه کې بند کړي وو.»

د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، هره ورځ له ۲۰ څخه تر ۳۰ زره پورې افغان کډوال له ایران څخه راشړل کېږي، او یوازې د روانې میلادي میاشتې په لومړیو ۱۲ ورځو کې د اخراج‌شویو کسانو شمېر له ۳۰۰ زره واوښت.

هغه پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي: «ما د امریکا د کانګرس له قانون جوړوونکو سره د لیدنې پر مهال څرګنده کړه چې ایرانی رژیم د اټومي پروګرام، بالسټیک توغندیو، د ټرمپ پر ضد فتواوو، جنایتونو او پراخ فساد له لارې نړۍ ته ګواښ جوړ کړی دی، او دا ستونزې نه د بندیزونو او نه هم د ډیپلوماسۍ له لارې ختمېږي.»

نوموړي زیاته کړه: «دغه ګواښونه یوازې هغه وخت له منځه ځي چې د ایران اخوندي رژیم په بشپړه توګه له منځه لاړ شي.

هغه وویل: «زه،ایران د ډیموکراسۍ پر لور د رهبري کولو لپاره عملي پلان لرم.»

پهلوي ټینګار کړی: «نړۍ باید د ایراني رژیم د ژغورنې هڅه ونه کړي او باید د ایرانی ولس سره د ازادۍ په مبارزه کې ودریږي.»