افغانستان کې په جنګي جرمونو تورن اسټرالیایي عسکر په ځان لګېدلي تورونه رد کړل

د توانیر عمومي رییس مصطفی رجبي مشهدي د جمعې په ورځ ایرنا خبري اژانس سره مرکه کې ویلي چې اوس مهال افغانستان او پاکستان ته ۱۵۰ مېګاواټه برېښنا لېږدول کېږي، په داسې حال کې چې ایران له ارمنستان او ترکمنستان څخه شاوخوا ۴۵۰ مېګاواټه برېښنا واردوي.

د نوموړي په وینا، د صادراتو کچه همدومره پاتې کېږي، مګر که د ګاونډیو هېوادونو سره په فوري معاملو کې ځانګړې اړتیا رامنځته شي، نو بدلون به راشي.

هغه زیاته کړه: دا مهال کومه ځانګړې طرحه په لاس کې نه شته.

د ایرنا د راپور له مخې، د همدې کال د وږي په شپږمه نېټه د توانیر عمومي رییس ایرنا ته ویلي و چې د کورنۍ ناانډولۍ له امله د هېواد د برېښنا صادرات تر ټولو ټيټې کچې ته رسېدلي او نږدې صفر ته ښکته شوي دي.

برېښنا هغه وخت صادریږي چې د تولید او مصرف ترمنځ توازن ګډوډ نه شي او د کورنۍ اړتیا بشپړه پوره شي.

په تېرو میاشتو کې د دوبي د ګرمو ورځو په ځانګړي ډول د لوړ مصرف دورې لپاره، د هېواد د برېښنا واردات د صادراتو په پرتله پنځه چنده ډېر شوي وو. د وارداتو لویه برخه د شبکې د ثبات او کورنیو اړتیاوو د پوره کولو لپاره کارېدله.

د راپورونو له مخې په وروستیو میاشتو کې د ایران د برېښنا اصلي صادرات چې تر دې وړاندې د نړیوالو قراردادونو له لارې عراق ته ترسره کېدل، په بشپړ ډول درېدلي دي. د افغانستان په اړه هم یوازې هغه نړیوال تړون پلي کېده چې د هېواد د وارداتو په پرتله خورا لږ و.

په دې غونډه کې چې د ماليې او عوایدو فدرالي وزیر محمد اورنګزیب یې مشري کوله، د سوداګرۍ وزارت ته وړاندیز وکړ چې د افغانستان په ګډون د ګاونډیو هېوادونو سره د سوداګرۍ موجوده چوکاټ ته بدلون ورکړل شي، څو سوداګریزې اړیکې لا اسانه او عملي شي.

له دې پرکړې وروسته به د افغانستان، پاکستان، ایران او روسیه د پیسو پر ځای سوداګري د توکو په تبادله تر سره کیږي.

دغې پرېکړې ته د پاکستان اقتصادي کارپوهان د پام وړ ارزښت ورکوي. د دوی په باور، د مال پر مال سوداګري به د یادو هېوادونو ترمنځ د هغو ستونزو هوارولو کې مرسته وکړي، چې د بانکي محدودیتونو او د پیسو د لېږد د ستونزو له امله رامنځته شوي دي.

د ملګرو ملتونو دغه بنسټ د جمعې په ورځ (د تلې په ۱۱مه) وویل:« د خلکو لپاره تر ټولو لویه اندېښنه د ژمي راتګ دی او د ترانسپورت ستونزه هم په یوې جدي ننګوونې بدله شوې ده.»

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې زیاته کړه، چې ډېری کورنۍ لا تر اوسه په دې نه‌دي‌ توانیدلي چې په لرو پرتو سیمو کې له خپلو خپلوانو سره اړیکه ونیسي او یادې پېښې د راستنېدونکو ژوند هم ستونزمن کړی دی.

دغه بنسټ خبرداری ورکړی، چې دغه وضعیت به د وخت په تېرېدو لا کړکېچن شي او زلزله ځپلي لا ډېرو مرستو ته اړتیا لري.

د افغانستان په ختیځ کې وروستۍ زلزلې، په ځانګړې توګه په کونړ ولایت کې له ۲زرو ډېر کسان مړه او ۳زره نور ټپیان کړل.

خپرپاڼه کاږي، چې دغه مرستې د سعوي پاچا د ملک سلمان بشري بنسټ له لوري شوې دي.

په ورته وخت کې د طالبانو تر واک لاندې افغاني سرې میاشتې ټولنې بیا ویلي، چې د ملک سلمان بنسټ په همکارۍ یې د کونړ مزار دره کې پر ۲۵۰ کورنیو غیر خوراکي توکي وېشلي دي.

یادې ټولنې ویلي، چې پر هرې کورنۍ یوه خېمه، پنځه کمپلې، د پخلنځي یو سیټ لوښي، فرش، ترموز، د حفظ‌الصحې وسایل، څراغ او د څښاک یوه اندازه اوبه وېشل شوي دي.

په کابل کې د سعودي سفارت تر دې وړاندې هم د افغانسان په ختیځ کې له زلزله ځپلو سره د بېلابېلو مرستو په اړه ویلي و. دا په داسې حال کې ده چې وړاندې د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق (یونېسف) ویلي و، چې د افغانستان په ختیځ کې د ویجاړوونکو زلزلو له کبله په ماشومانو کې د خورځواکۍ کچه لوړه شوې ده.

یادې ادارې د یوه تفصیلي راپور له مخې دا هم ویلي، چې په کونړ کې د زلزلې له کبله ۸۵۰۰ کورونه نړېدلي او د ارزونو له مخې څه باندې نیم مېلیون کسان اغېزمن شوي دي.

یاد صندوق خبرداری ورکړی، که له ځنډ پرته د خلکو لاسنیوی ونه‌شي او بېړني ګامونه پورته نه‌شي؛ نو د هوا په سړېدو به خلک له لا زیاتو کړاوونو سره مخامخ شي.

د افغانستان په ختیځ او بیا په ځانګړې توګه په کونړ ولایت کې (د اګسټ میاشتې په ۳۱مې نېټې) د رامنځته شوې زلزلې له کبله د طالبانو حکومت د معلوماتو له مخې ۲۲۰۵ کسان مړه او له ۳۶۴۰ زیات ټپیان شوي دي.

که څه هم لا تراوسه په دې اړه معلومات نه‌دي شریک شوي، چې د شریف الله د قضیې څارنوال ولې له دندې ګوښه شوی؛ خو د راپورونو پربنسټ شریف الله به د روان ۲۰۲۵کال په وروستیو کې محاکمه شي.

شریف الله په ۲۰۲۱ کال کې د کابل د هوايي ډګر مخې ته د خونړي ځانمرګي برید په تور نیول شوی دی.

په دغه ځانمرګي برید کې چې هغه مهال د داعش ډلې خراسان څانګې یې مسوولیت منلی و، ۱۳ امریکايي سرتېري او له ۱۷۰ ډېر افغانان وژل شوي وو.