اروپايي پارلمان د افغانستان د روان بشري وضعیت په اړه په یوه نوې پرېکړهلیک کې د طالبانو له لوري د مېرمنو پر وړاندې محدودیتونه او د زلزلهځپلو ښځو سره د مرستو مخنیوی «د بشریت ضد جنایت» بللی دی.
دغه پرېکړهلیک چې د پنجشنبې په ورځ د ۵۰۴موافقو، ۷۴مخالفو او ۳۰ممتنعو رایو په ترلاسه کولو سره تصویب شو. په دې پرېکړهلیک کې د اروپايي ټولنې څخه غوښتل شوي چې د کونړ د وروستۍ زلزلې له امله رامنځته شوي بشري ناورین ته جدي غبرګون وښيي او د مرستو رسونه، په ځانګړي ډول د ښځو او محرومو قشرونو لپاره، پراخه کړي.
د اروپايي پارلمان استازو ویلي، د نړیوالو مرستو کمښت د کونړ او ننګرهار د خلکو حالت لا پسې خراب کړی دی، او له اروپايي کمېسیون یې غوښتي چې د افغانانو د بنسټیزو اړتیاوو لپاره بېړنۍ مرستې زیاتې کړي.
په پرېکړهلیک کې راغلي چې د طالبانو هغه چلند، چې د زلزلهځپلو مېرمنو او نجونو د مرستو مخه نیسي، د «بشریت ضد جنایت» تعریف پوره کوي. له همدې امله، اروپايي پارلمان د ټولو محدودیتونو د سمدستي لېرې کولو غوښتنه کړې ده، څو د بشري مرستو وېش له خنډ پرته ترسره شي.
استازو همدارنګه له اروپايي ټولنې او سیمهییزو شریکانو غوښتنه کړې چې د طالبانو له لاسوهنې پرته، د بشري مرستو د مستقیم انتقال لپاره له غیر دولتي بنسټونو سره نږدې همکاري وکړي.
اروپايي پارلمان له اتحادیې او د هغې له غړو هېوادونو غوښتنه کړې چې پر طالبانو سیاسي او اقتصادي فشار زیات کړي، د هغوی شتمنۍ کنګل کړي، سفرونه یې منع کړي او له دې ډلې سره د رسمي اړیکو له ټینګولو ډډه وکړي.
په پرېکړهلیک کې د هغو افغان فعالانو، خبریالانو او د بشري حقونو د مدافعینو په اړه هم اندېښنه څرګنده شوې چې دا مهال په پاکستان کې د اروپايي هېوادونو د پناه غوښتنو د ارزونې په تمه دي. اروپايي پارلمان له دغو هېوادونو غوښتي چې د دوی د پناه غوښتنو د ارزونې بهیر چټک کړي.
یاده دې وي چې د اګست په ۳۱مه نېټه، په کونړ ولایت کې د ۶ریشتر درجې زلزلې له امله له ۲۲۰۰زیات کسان مړه، زرګونه نور ټپیان او شاوخوا ۶۷۰۰کورونه ویجاړ شول.
اروپايي ټولنې تر دې وړاندې اعلان کړی و چې د ۲۰۲۵کال لپاره یې ۱۶۱میلیونه یورو بشري مرستې ځانګړې کړي، او د زلزلهځپلو لپاره یې یو میلیون یورو اضافي بودجه هم منظور کړې ده.
د دغه سازمان په وینا، په لومړي پړاو کې هغه ماشومان چې عمرونه یې له شپږو میاشتو تر لسو کلونو پورې دي، په ۱۷سړو ولایتونو کې واکسين شوي دي. دا کمپاين د افغانستان د ملي معافيت د پراختیا پروګرام په همغږۍ ترسره شوی.
د روغتيا نړيوال سازمان په يوه خبرپاڼه کې ويلي چې سرخکان يو له تر ټولو ساري او وژونکو ناروغیو څخه ده، خو د واکسين له لارې د مخنیوي وړ ده. په افغانستان کې د عادي واکسين خدمتونو ته محدود لاسرسی، د ماشومانو خوارځواکي، او د روغتيايي پاملرنې کمښت د دې لامل شوی چې دغه ناروغي لا هم جدي ګواښ وي.
د طالبانو د روغتيا وزارت د معلوماتو له مخې د ۲۰۲۴ کال په اوږدو کې له ۹۳۰۰ډېرې پېښې د سرخکان ثبت شوې وې، او یوازې د همدې کال تر اګست پورې ۸۵۰۰نوې پېښې راپور شوې. د ناروغۍ د خپرېدو شمېر هم د ۲۰۲۳کال له ۱۲۷پېښو څخه په ۲۰۲۴کال کې ۴۳۰پېښو ته لوړ شوی دی، چې نږدې ۹۲سلنه یې د لسو کلونو څخه کم عمره ماشومان دي.
د افغانستان لپاره د روغتيا نړيوال سازمان استازي اډوین سنیزا سالواډور ويلي:«سرخکان يوه وژونکې خو د مخنيوي وړ ناروغي ده. په داسې هېواد کې لکه افغانستان، چيرې چې ماشومان ډېر زیانمن دي، واکسين د ژوند ژغورنې وسیله ده. د کمپاين لومړۍ مرحلې بشپړېدل د ميليونونو ماشومانو د خونديتوب لپاره يو حياتي ګام دی.»
ده زياته کړه چې د روغتيايي کارکوونکو، رضاکارانو او همکارو بنسټونو هڅې د ستاينې وړ دي، ځکه دوی دغه پروسه د سختو شرايطو لاندې ترسره کړه.
د یادولو وړ ده، چې د سرخکان پر ضد دا کمپاين په دوو پړاوونو کې طرحه شوی، څو د شپږ مياشتو تر لسو کلونو عمر لرونکي ماشومان تر ۹۵سلنه پوښښ لاندې راولي. د دوهم پړاو لپاره چمتووالی روان دی، او نړیوال بنسټونه ټینګار کوي چې هېڅ ماشوم به له واکسين پاتې نه شي.