‏د پاکستان برید ته د افغان ملي‌شعور غبرګون

په دې اعلامیه کې راغلي، « موږ دې ته هم هیله‌من یو چې یوه ورځ د افغانستان خلک خلاصون ومومي او هغوی به سم او په رښتیا د یو نماینده حکومت لاندې ژوند وکړي».

یو داسې هېواد چې پخپله د جمهوریت د ځنکدن په حالت کې وي، او زندانونه یې له سیاسي بندیانو نه ډک وي، هغه څنګه په بل هېواد کې په رښتیا د نماینده حکومت د جوړېدو خبرې کولی شي؟ ځکه موږ وویل چې د پورتنیو خبرو ارتباط د ترهګرۍ په ضد مبارزې سره نه دی، بلکې د افغانستان په واکمنۍ له بدلون سره دی.

که څه هم پاکستانی جنرالانو په افغانستان کې خپلې سیاسي او پوځي ستراتیژۍ تل د غربي ځواکونو د عمومي ستراتیژیو په چوکاټ کې جوړې کړې او پلې کړې دي، خو پاکستانی جنرالانو د غربي لویې لوبې په دې لوی میدان کې، په تش په نوم ستراتیژیکې ژورتیا کې، خپل ځان ته هم یو ځای ساتلی دی.

پاکستان له چین، هند، ایران او افغانستان سره پولې لري. چین او هند دواړه د نفوس، اقتصاد، ساینس او ټیکنالوژۍ په برخه کې پرمختګ او سیاسي ثبات لري او د پاکستان نه ډېر مخکې دي.

د ایران زړو او نویو واکدارانو هم خپل ګاونډ کې نوی هېواد پاکستان اقتصادي توګه د بهرنیو کومکونو پر اتکا او په فرهنګي لحاظ فقیر هېواد ګڼلی دی او تل یې هغه ته په ټیټه سترګه کتلې دي. نو په دغه ګاونډ کې، پاکستانی جنرالانو ته په تېرو څلوېښتو کلونو کې افغانستان په نسبي توګه د خپل ځان څخه یو ضعیف او وړوکي هېواد په څېر ښکاره شوی چې پاکستان کولی شي خپل پوځي ځواک پکې نندارې ته وړاندې کړي.

ولې باید په زغرده ووایو چې پاکستان، د هند ترڅنګ، د افغانستان په مقابل کې هم د عدم امنیت ژور احساس لري؟ ځکه پاکستان اتیا اویا کاله مخکې یو هېواد جوړ شو، خو تر اوسه د پاکستانی قوم یا ملت جوړولو په کار کې پاتې راغلی دی.

په پاکستان کې د وخت په تېریدو سره د محکومو قومونو مساله ژوره شوې ده. نو د پاکستانی جنرالانو په زړونو کې دا ویره موجوده ده چې که افغانستان اقتصادي او سیاسي پرمختګ وکړي نو هغه به په پاکستان کې مېشتو افغانانو/پښتنو لپاره جاذبه ولري. د افغانستان د جمهوریت په شل کلنه دوره کې چې کله هم پاکستاني جنرالانو د افغانستان له مشرانو سره د دواړو هېوادونو په مناسباتو خبرې کولې نو تل یې هغوی ته ویلي چې باید د افغانستان پښتانه کابل ته او د پاکستان پښتانه اسلام‌اباد ته وګوري. دا خبره د پخواني ولسمشر ډاکټر اشرف غني مرستیال ښاغلي امرالله صالح څو وارې په مرکو کې هم کړې ده.

په داسې حال کې چې د افغانستان حکومتونو تل د پاکستان سره د ښې ګاونډګیرۍ اړیکې تضمین کړې دي، بیا هم پاکستان په افغانستان کې د مشروع حکومتونو پر ضد جګړو ته سازمان ورکوي او نامشروع او غیرنماینده حکومتونه په افغانستان تحمیلوي، ځکه باثباته او قوي افغانستان هغه د خپل ځان لپاره جدي خطر بولي.

په دې کې شک نشته چې د طالبانو حرکت په کال ۱۹۹۴ کې په کندهار کې د یو خودجوش حرکت په توګه رابرسېره شوی و، خو ډېر ژر د هغه وخت د پاکستان د کورنیو چارو وزیر نصیرالله بابر او آی‌اس‌آی په خپله غیږه کې واخیست او شاوخوا دېرش کاله یې په دې پروژه کې پانګونه وکړه. په دوی کې یې ژور نفوذ ترلاسه کړی، ځکه د پاکستاني استخباراتو سره د طالبانو د داخلي شخړو پوره خبرتیا شته او له هغې نه د ګټې اخیستلو په چل کې دوی ښه پوهېږي.

د ملا محمد عمر د وفات نه پس د پاکستاني استخباراتو د طالبانو د هر امیر په ټاکلو کې رول درلود. کله چې طالبانو په کال ۲۰۲۱ کې کابل ونیو او د دوی ترمنځ د دولتي پوستونو په وېش کې شخړې راپورته شوې نو د آی‌اس‌آی هغه وخت رییس جنرال فېض حمید کابل ته سفر وکړ چې د طالبانو داخلي شخړې هوارې کړي. نو کله چې پاکستان د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د رژیم د بدلون خبره کوي، نو غالب امکان دا دی چې دوی د طالبانو هغه فراکسیون ته د سقوط ورکولو پلان لري چې د دوی خوښ نه دی او بل هغه فراکسیون په قدرت کې راولي چې دوی یې دوست ګڼي. جنرالانو خپله دغه سیاسي انجنیري په پاکستاني داخلي سیاست کې هم په پرله‌پسې ډول کارولې او پخه کړې ده.

په افغانستان کې د واکمنۍ په بدلون کې د پاکستان د علاقه‌مندۍ یو بل علت دا هم کېدای شي چې پاکستاني جنرالان ویني چې د زبرځواکونو ترمنځ د نفوذ پراختیا او د سیالۍ لوبه ورو ورو مرکزي اسیا هېوادونو ته ننوځي. دوی غواړي چې کله د یوه او کله د بل ځواک سره په ملګرتیا د دې لوبې لوبغاړي شي او افغانستان کې د غربي ځواکونو سره د خپل کار د تجربې یو سند جوړ کړي. دا ځکه چې د پاکستان د جنرالواکۍ ټول تاریخ د زبرځواکونو لپاره په اصطلاح د لومړي خط دولت (state-line-front) په توګه پاتې شوی دی. تر هغه وخته پورې چې د پاکستان په دولتي سیستم کې د جنرالانو غلبه وي، دوی به د صنعت یا د تجارت د انکشاف پر ځای د خپل دغه کسب نه استفاده کوي.

د طالبانو له امارت سره د اوبو خړولو لپاره یې چې د جګړې پیلولو کوم استدلال وکړو، له هغه نه ښکاري چې اصل لوبه د ترهګرۍ پر ضد مبارزه نه ده، بلکې د کابل د سیاست په خړو اوبو کې کبان نیول دي. د پاکستان حکومت د کابل په اړه د هوايي برید توضیح او توجیه داسې وکړه چې ګواکې د پاکستان د برید هدف ترهګر وو، بل څوک د دوی هدف نه وو. خو د بل هېواد فضايي حریم ته ننوتل او هلته برید کول، که هره پلمه ولري، د نړیوال قانون له مخې تعرض او له قانون سرغړونه بلل کېږي.

اوس تصادف دا دی چې په همدې میلادي کال د مې میاشت کې کله چې د هند هوايي ځواک په پاکستان باندې بریدونه کړي وو، هند هم ورته استدلال کړی و چې د دوی هدف هم هغه کسان وو چې د هند تر انتظام لاندې کشمیر کې یې ترهګریز بریدونه کړي وو. خو پاکستان د هند دغه استدلال ونه منلو او په هند یې ځوابي برید وکړ. نو د خپل ځان لپاره یو معیار خوښول او د افغانانو لپاره بل معیار جوړول څنګه روا کېدای شي؟ خو څرګنده ده چې د دې کاسې لاندې نیم‌کاسه شته.

د طالبانو تر واک لاندې د حریت راډیو د ننګرهار د کرنې، مالداری او اوبو لګولو ریاست مطبوعاتي مسوول اجمل سجادي له قوله ویلي، چې پر ۳۱۹۶ هکټاره ځمکه باندې ګني کرل شوي چې د اټکل له مخې به ۱۴۳ زره او ۸۵۰ میټریک ټنه حاصل ترې ترلاسه شي.

سجادي زیاتوي: «له ۹۶ زره ۸۵۰ ټُنه ګنیو څخه به ګوړه جوړه شي چې سږ کال به ۹۲۰۰ مټریک ټنه د ګوړې تولید ولرو. ۲۲۰۰۰ به د راتلونکي کال لپاره وساتل شي.»

د نومړيه په وینا، ۲۵۰۰۰ میټریک تُنه ګني به په شربت او څښاک کې وکارول شي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ وویل، چې مولوي امیرخان متقي دا خبرې د وزارت په داخل کې یوې ناستې ته وکړې.

متقي ویلي، چې د مسکو فارمټ ناسته د تېر په پرتله بې‌سارې وه، ځکه طالبانو پکې د رسمي غړي په توګه ګډون درلود.

د نوموړي په وینا، د روسیې، چین او یو شمېر نورو هېوادونو استازو د افغانستان د سیاسي او اقتصادي ثبات، د نه مداخلې، د کنګل شویو شتمنیو د خلاصون، بشري مرستو، ګډو همکاریو او د افغانستان حاکمیت ته د درناوي په اړه مثبت دریځ درلود.

یاد وزارت ویلي، امیر خان متقي هند ته خپل وروستی سفر تاریخي بللی.

د نوموړي په وینا، د هند د بهرنیو چارو له وزیر سره د سیاسي، اقتصادي او سوداګریزو اړیکو، تعلیمي او روغتیايي مرستو، هوایي دهلېز، د واګا بندر د ستونزو حل، د چابهار بندر د اسانتیاوو پراخولو او د بندیزونو د لرې کولو په اړه مفصلې خبرې وشوې.

متقي ویلي: «دواړو هېوادونو د سفارتي اړیکو د لوړېدو او د ګډې کمېټې پر جوړېدو توافق وکړ.»

د نوموړي په وینا، د هند د سوداګرۍ د خونې له مسوولینو سره په ناسته کې د سوداګرۍ د کچې لوړولو، د بازارموندنې، او ګډو نندارتونونو په اړه هم بحث شوی دی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر وویل، له هندي پانګوالو سره یې په افغانستان کې د پانګونې پر فرصتونو او د شته ستونزو د حل په اړه هم خبرې کړې دي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزیر زیاته کړې، چې د خپل سفر پر مهال یې له میشتو افغانانو او سیکانو سره هم لیدلي او د طالبانو د لاسته راوړنو په اړه یې ورسره معلومات شریک کړي او د هغوی غوښتنې یې اورېدلې دي.

متقي دیوبند دارالعلوم ته تګ د طالبانو او هند ترمنځ د تاریخي دیني اړیکو د بیا احیا هڅه ګڼلې ده. د نوموړي په وینا، د دیني زده‌کړو په برخه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د همکاریو د پراخېدو په اړه هم خبرې شوې دي.

متقي دې ناستې ته ویلي، چې طالبان « یو خپلواک نظام لري، متوازن سیاست تعقیبوي او د خپلو ملي منافعو پر بنسټ له ټولو هېوادونو سره ښې اړیکې غواړي.»

د طالبانو د کونیو چارو وزارت ویلي، چې سراج الدین حقاني د پنجشنبې په ورځ، د تلې ۲۴مه د سویلي اسیا په چارو کې د ایران د بهرنیو چارو وزارت عمومي رییس محمد رضا بهرامي او په کابل کې د ایران سفیر علي رضا بیکدلي سره په لېدنه کې د نشه یي توکو پر وړاندې د ګډې مبارزې او د ایران او افغانستان په پولو کې د همکارۍ د پیاوړتیا په اړه خبرې کړې دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویلي، چې په دې لیدنه کې دواړو لوریو د سیمې پر امنیت، ثبات او د تفاهم له لارې د مسایلو پر کمولو هم ټینګار کړی دی.

د طالبانو په خبرپاڼه کې د سراج الدین حقاني له قوله ویل شوې چې:«موږ ټولو سره، خصوصا خپلو ګاونډیو هېوادونو سره د متقابل درناوي پر بنسټ ولاړې ښې اړیکې غواړي، ځکه په سیمه کې نا امني د هېچا په خیر نه تمامېږي.»

سراج الدین حقاني ویلي، په هغه ډول چې د نورو حاکمیت ته درناوی لري، له نورو څخه هم ورته غوښتنه لري.

نور ولي مسید په خپله دې ویډیو کې، چې د طالبانو د عمر سټوډیو له خوا خپره شوې، ویلي چې دی د خیبر پښتونخوا ایالت په خیبر ولسوالۍ کې اوسیږي او له قبایلي سیمو نه خپل فعالیتونه کوي.

هغه په دې ویډیو کې ویلي، چې هدف یې نړۍ او خپلو پلویانو ته دا ښودل دي، چې دی ژوندی دی او له افغانستان نه بهر اوسیږي.

نور ولي مسید سوګند کړی، چې دی په خیبر کې اوسیږي او په افغانستان کې یې اوسېدل ټول تورونه دي.

هغه په دې ویډیو کې خپل جنګیالي په پاکستان کې جګړې ته هڅولي او په خپلو لیکو کې یې پر اطاعت ټینګار کړی دی.

د ټي ټي پي مشر خپل جنګیالي له عامو خلکو سره ښه چلند ته هڅولي دي.