په بلخ ولایت کې د طالبانو امنیه قومانداني وايي چې ددغه ولایت د مرکز مزار شریف اړوند شپږمه حوزه کې یې اته تنه قمار وهونکي نیولي دي. دوی زیاتوي، چې نیول شوي کسان په یوه کور کې په قمار بوخت ول. له دوی څخه ۵۰۰ امریکایي ډالر، ۵۰ یورو او ۴۲ زره افغانۍ هم تیول شوې دي.
د طالبانو د بلخ امنیه قوماندانۍ نن یکشنبه، د لړم ۱۱مه، وویل چې د نیول شویو کسانو دوسیې به له لومړنیو څېړنو وروسته عدلي او قضايي چارواکو ته وسپارل شي.
طالبانو د نیول شويو کسانو د هویت په اړه معلومات نه دي ورکړي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې امیرخان متقي د ازبکستان د بهرنیو چارو وزیر بختیار سعیدوف سره د دوه اړخیزو اړیکو د پراختیا، اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا او د سیمې د وضعیت په اړه ټیلیفوني خبرې کړې دي.
یاد وزارت د یکشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې وویل، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متفي د ازبکستان د بهرنیو چارو وزیر سره د خبرو پرمهال د سیمې په چارو کې پر ډیپلوماسۍ او تفاهم ټینګار کړی دی.
د متقي په وینا، له ازبکستان سره مثبت تعامل د دې څرګندونه کوي، چې طالبان د ثبات، اقتصادي همکاریو او سیمه ییز تفاهم ملاتړي دي.
طالبانو ویلي، چې د ازبکستان د بهرنیو چارو وزیر بختیار سعیدوف د سیمې د سولې او ثبات په برخه کې د طالبانو د هڅو ستاینه کړې او د سیمي د ثبات لپاره یې پر تفاهم او اقتصادي همکاریو ټینګار کړی دی.
د طالبانو د پوهنې وزیر حبیب الله اغا وايي، پاکستاني ځواکونو په ځمکنۍ جګړه کې تېښه کوله، خو د الوتکو د بمبارونو پر وړاندې یې دوی ځواب نه درلود. نوموړی زیاتوي، چې نن سبا د هېواد دفاع په کوتک، توره او کلاشنکوف نه کېږي، بلکې د وطن دفاع به په ډرون او الوتکو کوي.
د طالبانو د پوهنې وزیر حبیب الله اغا د یکشنبې په ورځ د ښوونځیو د زده کوونکو د ساینسي پروژو او لاسته راوړنو د نمانځلو مراسمو ته د وینا پرمهال وویل، چې دوی باید هغه څه ترلاسه کړي چې د نظام د دفاع لپاره اړین دي.
حبیب الله اغا وايي، نن سبا د هېواد دفاع یوازې په نننیو پر مختللو وسایلو کېدای شي.
د طالبانو پوهنې وزیر زیاته کړه، چې، « الله تعالی موږ د نظام په دفاع مکلف کړي یو».
هغه د خپلې وینا په یوه برخه کې وویل:« اوس خو دفاع په ډانګ نشو کولی، اوس خو دفاع په توره نشو کولی، حتا په کلاشینکوف یې هم نشو کولی، نو اوس به دفاع په دغه ډرون کوو، دفاع به په غټو غټو توپونو کوو، په غټو بمونو به یې کوو، په طیارو به یې کوو.»
حبیب الله اغا زیاتوي، چې «باید خپله هڅې وکړو څو توپونه، طیارې او ډرونونه جوړ کړو».
د طالبانو د پوهنې وزیر همدراز وايي، هغه څوک چې د خپلې خاورې او دین څخه دفاع کوي نو د هغه هڅې په عبادت کې حسابیږي.
نوموړي له دې وړاندې هم د روان کال د زمري پر ۵مه دویلي و، چې پر دیني زدهکړو سربېره د ټولنې د پرمختګ لپاره عصري علوم ضروري او مهم دي.
نوموړي وویل: «پر دیني علومو سربېره هغه علوم چې موږ ورته ضرورت لرو هغه عصري او ساینسي علوم دي چې د ترلاسه کولو لپاره یې باید ډېرې هلې ځلې وشي.»
دا په داسې حال کې ده چې پر طالبانو تل له دې کبله نیوکې کېږي چې په افغانستان کې یې د عصري علومو ودې ته چندان پام نه دی کړی. همداراز دې ډلې له شاوخوا څلورو کلونو راهیسې تر شپږم ټولګي پورته افغان نجونو پرمخ د ښوونځي او پوهنتون دروازې بندې کړې دي.
په تورخم کې د عمري پنډغالي د روغتیایي او خدماتي چارو مسوول وایي، تېره ورځ له پاکستان څخه ۲ زره او ۵۰۰ کورنۍ، چې لس زره کسان کېږي، هېواد ته راستانه شوي. زاهدالله زاهد زیاتوي، چې تېره شپه نږدې ۱۰۰۰ تنه هغه افغان کډوال هم افغانستان ته راغلي، چې د پاکستان له زندانونو خوشې شوي.
په تورخم ښارګوټي کې د عمري پنډغالي د روغتیایي او خدماتي چارو مسوول زاهد الله زاهد د یکشنبې په ورځ نیوکه وکړه چې د را ستنو شویو افغان کډوالو د دایمي ځای پر ځای کولو په تړاو د طالبانو کمیټې چارې کمزورې دي.
هغه غوښتنه وکړه، چې باید اړوند ادارې راغلو افغان کډوالو ته د نمرو د وېش بهیر پیل کړي.
د عمري پنډغالي مسوول همدراز زیاتوي، چې د افغان کډوالو د ثبت بهیر ۲۴ ساعتونه کېږي، چې ادامه لري او کومه دمه پکې نه ده راغلې.
په تورخم کې طالب چاروکي وايي، د دوی معلوماتو له مخې زرګونه افغان کډوال د پاکستان په زندانونو او د انتقال په کېمپونو کې دي چې افغانستان ته اخراج شي.
د راپورونو پر بنسټ، یوازې تېره ورځ ۱۰ زره او ۷۰۰ افغان کډوال د چمن له لارې افغانستان ته اوښتي او دغه بهیر همداراز دوام لري.
ویل کېږي دغو کورنیو د لارې په اوږدو کې په موټرو کې له خپلو کډو سره شاوخوا ۲۰ ورځې پرته له هېڅ ډول امکاناتو تېرې کړې وې.
د یادونې وړ ده، په دې وروستیو کې د پاکستان حکومت په دغه هېواد کې د افغان کډوالو پنډغالي وتړل، چې له امله یې زیات شمېر کډوال هېواد ته د راستنېدو په درشل کې دي.
په هرات کې د طالبانو د والي ویاند ویلي، چې د تېر کال په پرتله د خواف ـ هرات ریل پټلۍ له لارې د توکو انتقال پنځه برابره ډېر شوی دی.
یوسف سعیدي ویلي، چې د سمنټو او کاشي په ګډون هره ورځ دوه زره ټنه توکي د خواف- هرات ریل پټلۍ له لارې د هرات روزنک تمځای ته انتقالیږي.
نوموړي ویلي، چې د خواف ـ هرات ریل پټلۍ د توکو د انتقال لپاره خورا مهم او ګټور رول لري.
پر همدغه مهال د هرات صنایعو او سوداګرۍ رییس بشیر احمد سیرت د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس ته ویلي، چې د صادراتو او وارداتو لپاره ریل پټلۍ یوه غوره لاره ده.
نوموړی زیاتوي:«پر ځمکنیو لارو د لاریو کمښت، لوړې کرايې او د اوږدو اداري مراحلو په څېر ستونزې شته، خو د ریل پټلۍ له لارې، بیا دا ټولې ستونزې کمې شوې دي.»
په هرات کې د ریل پټلۍ ادارې ویلي، چې د خواف ـ هرات د ریل پټلۍ له لارې هره میاشت پنځوس زره ټنه سوداګریز توکي افغانستان ته واردیږي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نور الدین عزیزي وايي، هڅې يې پیل کړې چې د پاکستان پر ځای د افغانستان تولیداتو او محصولاتو لپاره وړ بدیلې لارې پیدا کړي. نورالدین عزیزي ویلي:« په سیمه کې د افغاني تولیداتو لپاره د معقولې بازار موندنې لپاره مو دا هڅې نورې چټکې کړې.»
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نور الدین عزیزي حریت راډیو ته ویلي، چې له څو کالونو راهیسې د افغاني تولیداتو د صادراتو لپاره د بدیلو لارو د پیدا کولو لپاره ددې ډلې هڅې چټکې شوې دي.
نږدې درې اونۍ وړاندې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د تاوتریخوالي له کبله پاکستاني لوري له افغانستان سره ټولې لارې د هر ډول تګ راتګ پر مخ تړلې دي، چې له کبله یې د دواړو خواوو سوداګرو ته درانده زیانونه اوښتي.
ځینو افغان سوداګرو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د تورخم او سپین بولدک لارو تړل کېدو له امله افغان سوداګرو ته د ورځې یو میلیون ډالره تاوان رسېدلی.
نورالدین عزیزي ویلي چې په سیمه کې د افغاني تولیداتو لپاره د معقولې بازار موندنې لپاره یې خپلې هڅې نورې هم چټکې کړې دي.