د سوېلي خراسان د ګمرکونو مدیر محمد کوهګرد وايي، د روان کال په اوو وروستیو میاشتو کې د دغه ولایت د ماهیرود ګمرک له لارې د صادراتو ارزښت څه باندې ۳۰۵ میلیونه ډالرو ته رسېدلی او د ایران په ۷۰ ګمرکونو کې تر نورو افغانستان ته ډېر صادرات شوي دي.
محمد کوهګرد د شنبې په ورځ (د لړم ۱۷مه) له یوې ایرانۍ رسنۍ په مرکه کې ویلي، د تېر کال د همدې مودې پر تله د سوېلي خراسان د ماهیرود له ګمرکونو د صادراتو په کچه کې ۱۱۸ سلنه ډېرښت راغلی او شاوخوا ۹۷ سلنه صادرات افغانستان ته شوي دي.
د نوموړي په وینا: «افغانستان ته په صادراتي توکو کې وسپنې، سیمان، ډیزاین شوې یا سرې شوې خښتې، هګۍ، سبزیجات، فعال کاربن او زعفران شامل دي.»
کوهګرد زیاتوي، له افغانستان وروسته پاکستان د سوېلي خراسان لپاره د صادراتو اصلي مقصد ګڼل کېږي.
د سوېلي خراسان د ګمرکونو مدیر وايي، د سوېلي خراسان د ګمرکونو له لارې په ټرانزیټ کې هم د پام وړ ډېرښت راغلی او په وینا یې: «په تېرو اوو میاشتو کې د ۸۴۷ میلیونه ډالرو په ارزښت ټرانزیټ شوی او دغه شمېر د تېر کال د همدې مودې پر تله د ۷ سلنه ډېرښت ښکارندويي کوي.
د یادونې وړ ده، چې د سوېلي خراسان ولایت د ایران په ختیځ او له افغانستان سره په ګډه پوله کې موقعیت لري او دغه ولایت له ګاونډیو هېوادونو سره د سوداګریزو توکو د مراوداتو په برخه کې مهم رول لري.
دغه ولایت له افغانستان سره ۳۳۱ کیلومتره ګډه پوله لري او له څه مودې راهیسې منځنۍ او سوېلي اسیا ته د صادراتو په برخه کې په مهم ټکي بدل شوی دی.
یادې سرچینې د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې په ښوونځیو کې د دیني معلوماتو د کچې معلومولو ازموینه تر راتلوونکو څو ورځو پیلیږي.
د سرچینې د معلوماتو له مخې، هغه زده کوونکي چې دیني معلوماتو کچه یې کمه وي هغوی به له ښوونځي څخه مدرسې ته ولېږدول شي.
سرچینه زیاتوي، چې په یاده ازموینه کې د لومړي، دوهم، درېیم او څلور ټولګیو کم عمره زده کوونکي هم استثنا نه دي.
د سرچینې د معلوماتو له مخې، د دیني معلوماتو د کچې معلومولو دغه ازموینه د نجونو په ښوونځیو کې هم اخېستل کېږي.
د کندهار د پوهنې ریاست څخه سرچینه وايي:«په ښوونځیو کې د دیني معلوماتو ازموینه د کندهار د علماوو د شورا په وړاندیز او مشوره اخیستل کېږي. موږ تېره ورځ غونډه لرله او وویل شول چې باید په ټولو ښوونځیو کې باید ازموینه پیل شي. د پوهنې ریاست د ښوونځیو مدیرانو ته شفاهي امر کړی دی، چې د ازموینې لپاره چمتوالی ونیسي.»
پر همدغه مهال بیا یو شمېر کورنۍ د کندهار د پوهنې ریاست د یادې پرېکړې په اړه اندېښنه لري او وايي چې په دې کار سره به یې اولادونه له عصري زده کړو څخه محروم شي.
د احسان الله په نوم د کندهار ښار یو اوسیدونکی وايي:«اوس خو د ښار په هره کوڅه کې یو مدرسه ده او تر ښوونځیو مدرسې ډیرې دي. طالبان که دا کار په هر نیت کوي، نو په ښوونځيو کې دې د دیني علومو لپاره تکړه ښوونکي وګماري، که دوی ماشومان له ښوونځي څخه اخراج کړي او مدرسه کې یې شامل کړي، نو بیا به د دې ماشومان راتلونکي څه وي؟ دومره ملایان او قاریان به موږ څه وکړو؟.»
دا په داسې حال کې ده، چې تردې وړاندې هم طالبانو په پوهنتونو او دولتي ادارو کې د دیني علم کچې معلومولو په موخه ازمویني اخیستي دي.