سرچینې: قاسم خالد د نشه يي توکو په قاچاق کې د ښکیلو طالبانو په خوښه تبدیل شوی

خطیب زاده ټینګار کړی چې ایران په دې وروستیو ورځو کې د افغانستان او پاکستان په اړه ډیر اغیزناک ګامونه اخیستي دي.

ایراني چارواکو له دې وړاندې هم د طالبانو او اسلام اباد ترمنځ د منځګړیتوب لپاره خپل چمتووالی څرګند کړی و.

خطیب زاده سپوتنیک اژانس ته ویلي، «دا غونډه به په راتلونکې میاشت کې ترسره شي».

یو لوړ پوړي ایراني ډیپلومات ریا نووستي خبري اژانس ته ویلي: «موږ د افغانستان په اړه د تماس ډلې په جوړولو کار کوو، چې د افغانستان ټول ګاونډیان، او همدارنګه د روسیې او چین په ګډون یو شمیر نور هیوادونه به پکې شامل وي. د دې غونډې په اجنډا کې افغانستان سره د مرستې او د سیمه ییزو میکانیزمونو له لارې د ثبات ساتلو پر څرنګوالی سربېره نور خورا مهم سیمه ییز مسایل شامل دي.»

له دې وړاندې د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي د یوې غونډې په څنډه کې خبریالانو ته ویلي و، چې تهران د افغانستان او پاکستان د ستونزو د حل په موخه د یوې سیمه ییزې ناستې په لټه کې دی.

د پاکستان او طالبانو ترمنځ تاوتریخوالی وروسته له هغه زیات شو چې د اکتوبر پر نهمه ماښام د پاکستان هوايي ځواکونو په کابل او نورو ولایتونو کې هوايي بریدونه وکړل.

پاکستان وویل، چې دا بریدونه دپاکستاني طالبانو د مشرانو د له منځه وړلو لپاره ترسره شوي وو، خو د طالبانو دفاع وزارت د غچ اخیستنې د عملیاتو د پلي کولو اعلان وکړ او د دواړو لوریو ترمنځ پر ډیورند کرښه نښتې پیل شوې.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ وروستۍ دوه پړاوه خبرې اترې د ترکیې په استانبول ښار کې ترسره شوې چې له مطلوبې پایلې پرته پای ته ورسېدې.

اسلام اباد په مکرر ډول افغان طالبان د پاکستاني طالبانو تحریک(ټي ټي پي) وسله والې ډلې په ملاتړ تورنوي، خو افغان طالبان دا ادعا ردوي او وایي چې ټي ټي پي د پاکستان داخلي موضوع ده. 

د نومبر پر۱۷مه، د ازبکستان د انرژۍ وزیر جورابیک میرزا محمودوف او دطالبانو تر واک لاندې د افغانستان برښنا شرکت عمومي رییس عبدالباري عمر د افغانستان د لوړ ولتاژ برېښنا لېږدمزو او سب سټېشنونو د جوړولو پر روان حالت او د دې چارو پر چټکولو خبرې وکړې.

د غونډې په پای کې د ۲۰۲۶ کال لپاره د برېښنا د صادراتو تړون هم لاسلیک شو.

د ازبکستان له اړخه دا قرارداد داوز اېنرګوتیش دولتي شرکت رییس جهانګیر عبیدجانوف لاسلیک کړ.

د ۲۰۲۴ کال په فبروري کې د افغانستان برېښنا شرکت اعلان وکړ چې له ایران، تاجکستان، ترکمنستان او ازبکستان څخه یې د وارداتي برېښنا ۶۲۷میلیونه ډالره پاتې شوي پورونه تادیه کړي دي.

تېر کال د ډسمبر په میاشت کې طالبانو له ازبکستان سره د راتلونکي کال لپاره د برېښنا د وارداتو تړون غځولی و. ورته تړون له ترکمنستان سره هم لاسلیک شوی و.

په سپتمبر کې ازبکستان د افغانستان له برېښنا شرکت سره د ۲۰۲۷ کال تر پیل پورې د پروژو د پلي کولو په اړه مالي تړون لاسلیک کړ. د دغه تړون له مخې به د ۲۲۰ او ۵۰۰ کیلوولټه نویو برېښنا مزو او سب سټېشنونو د جوړولو لپاره ۲۵۰میلیونه ډالر لګول کېږي.

د طالبانو دفاع وزارت نن سې شنبه، د لړم۲۷مه وویل، چې د ۲۱۷ عمري قول اردو د تخنيکي انجنیرانو له خوا ۱۱ عرادې ضربتي ټانکونه او ۱۱۴ عرادې انټرنشنل موټر هم بېرته ترمیم شوي دي.

په ترمیم شويو وسایطو کې ۱۰ ګرځند رنجر ورکشابونه، ۱۱ رنجر امبولانسونه او ۱۴ هایلکس موټر هم شامل دي.

د یاد وزارت په وینا، په ۱۲۵ میله ترمیم شویو وسلو کې ۵۶ میله اېم۴ امریکايي وسلې هم دي.

طالبان په داسې حال کې د نظامي وسایطو او وسلو د ترمیمولو خبره کوي، چې د امریکايي وسایطو او وسلو پرزې پیدا کول ل یوه ستونزمنه چاره ده.

د افغانستان انټرنشنل موندنو ښوولې چې له تېر جهوري نظام او بهرنیو ځواکونو څخه پاتې یو شمېر امریکایي وسلې اوس ډیورنډ کرښې ته څېرمه په تورو بازارنونو کې په ازادانه ډول پلورل کېږي.

همدا راز رپوټونه وايي، چې د «ټي‌ټي‌پي» په ګډون د کشمیر جهادي ډلو ته هم دغه وسلې لاس ته ورغلې دي.

سره له دې چې د طالبانو مشر د وسلو پر وېش محدودیتونه لګولي، خو ځینې سرچینې وايي، چې د طالبانو یو شمېر قوماندانان او لوړپوړي غړي د وسلو په قاچاق او پلور کې ښکیل دي.

د طالبانو د ننګرهار والي رسنیز دفتر نن سې شنبه، د لړم ۲۷مه ، ددغه ولایت د طالبانو د کرنې رییس محمد ولي محسن له قوله لیکلي، چې هغه سوداګرو ته ویلي د افغانستان او پاکستان ترمنځ صادرات او واردات بند شوي او هيچا ته اجازه نه ورکول کيږی هېواد ته حيواني او نباتي محصولات وارد کړي.

تېره ورځ د لړم ۲۶مه د طالبانو د سرحدي پولیسو لوی ریاست وویل، چې د تورخم ځمکني بندر منسوبانو له پاکستان نه افغانستان ته قاچاق کېدونکي درمل او تازه میوې نیولې دي. له دې وړاندې افغانستان انټرنشنل رپوټ ورکړی و چې د کډوالو په موټرو کې درمل او مېوې افغانستان ته راوړل کیږي.

د طالبانو د سرحدي پولیسو لوی ریاست ویاند عابدالله عقاب فاروقي د افغانستان انټرنشنل له رپوټ وروسته، د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون ته وویل، چې د هغو درملو او پاکستاني مېوو د لېږد مخنیوی یې کړی، چې د کډوالو په نوم لاریو کې په غېر قانوني توګه افغانستان ته راوړل کېدل.

نوموړي وویل، چې تېره شپه او نن یې د کډوالو په لاریو کې درمل او پاکستانۍ میوې نیولي دي او د انتقال هڅې یې شنډې کړې دي.

دا په داسې حال کې ده چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر ډیورنډ کرښه ټولې لارې د هر ډول سوداګرۍ پر مخ تړل شوې دي چې له امله یې دواړو غاړو د تازه مېوو کاروباریانو او کروندګرو ته درانه زیانونه اوښتي دي.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر افغان سوداګرو ته خبرداری ورکړی چې له پاکستان سره هر ډول سوداګریزه راکړه ورکړه بنده کړي.

نوموړي افغان سوداګرو ته سپارښتنه کړې چې د پاکستان پر ځای په نورو سوداګریزو لارو غور وکړي او ژر تر ژره دې په یاد هېواد کې خپلې معاملې حل کړي.

دغه سازمان وايي، سره له دې چې په یادو پېښو کې زیاتوالی راغلی؛ خو د مړینې راپور نه‌دی ورکړل شوی. راپور زیاتوي، له دې ډلې ۴۱.۶ سلنه ناروغان ښځینه او شاوخوا ۹۸ سلنه له پنځو کلونو پورته عمر لرونکي ماشومان دي.

د روغتیا نړۍوال سازمان د شمېرو له مخې؛ د ۲۰۲۵کال له پیل راهیسې د ننګرهار، لغمان، کونړ، کابل، غزني او پکتیا په ګډون د شپږو ولایتونو څخه د ډینګي تبې ټول‌ټال ۴زره او ۳۸۴ شکمنې پېښې ثبت شوې دي.

له ناروغانو څخه د اخیستل شويو او معاینه شویو ۱۰۹۶ بېلګو څخه، ۶۸۵ یې د ډینګي په ناروغۍ اخته وو.