د ایران د برېښنا وزیر وايي، پرون ددغه هېواد ولسمشر سیاسي چارواکو ته لارښوونه کړې چې له افغانستان څخه د ایران د حقابې ترلاسه کولو په برخه کې لا جدي او فعال ګامونه واخلي. عباس علي ابادي وايي، د درېیم ځل لپاره هم طالبانو ته بلنه ورکوي، خو که اړتیا وي، پخپله به کابل ته پلاوی ولیږي.
عباس علي ابادي د سې شنبې په ورځ، د مرغومي پر ۱۵مه خبریالانو ته وویل چې له افغانستان نه د حقابې د ترلاسه کولو په اړه تهران او ترکمنستان دواړه پر هریرود حق لري، خو افغانستان سلما بند د اوبو په بر بهیر کې جوړ کړی ، چې باید د دوستۍ بند د حقابې د ترلاسه کولو لپاره خبرې اترې وشي.
علي ابادي زیاته کړه چې پرون ولسمشر د ایران سیاسي چارواکو ته په دې برخه کې د لا زیات فعالیت لارښوونه کړې ده.
هغه وویل: «موږ د هر ډول همکارۍ لپاره چمتو یو، خو سره له دې چې له افغان لوري سره مو ډېرې خبرې اترې کړي دي، تېر کال مو ونه شوای کولای خپله ټوله حقابه ترلاسه کړو».
د ایران د برېښنا وزیر هیله څرګنده کړه چې سږ کال د ښه ورښت له امله «خپله حقابه» ترلاسه کړای شي.
علي ابادي وویل: « خبرې اترې روانې دي؛ ما دوه ځله افغان لوری ایران ته د راتلو لپاره دعوت کړی او درېیم ځل هم بلنه ورکوم، خو که اړتیا وي، راتلونکی ځل موږ چمتو یو یو پلاوی افغانستان ته واستوو چې دا موضوع له نږدې او په جدي ډول تعقیب کړي».
د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت مکتوب شاوخوا درې میاشتې وړاندې د افغادنستان ټولو دولتي او خصوصي پوهنتونونو ته لېږل شوی دی.
د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت په مکتوب کې راغلي، چې ددې ډلې د شرعیاتو او اسلامي ثقافت برخې استادانو څخه جوړې کمیټې په څو پړاوونو کې غونډې کړې، چې د افغانستان د تعلیمي ادارو د درسي کتابونو او لېکچرونو پر موادو د عقیدې، فکر، مذهب، کلتوري پالیسۍ او ساینسي محتوا له اړخه بیاکتنه وکړي.
د مکتوب له مخېو د جوړې شوې کمیټې له لوري د افغانستان په پوهنتونونو کې د ۶۷۹ کتابونو تدریس رد شوی دی.
که څه هم د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت ددې کتابونو بدیل نه دی وړاندې کړی خو له پوهنتونونو یې غوښتي، چې داسې بدیل وړاندې کړي، چې د اسلام او کلتور سره په ټکر کې نه وي.
د ځینو پوهنتونونو استادانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې دا رد شوي کتابونه په پوهنتونونو کې د لیسانس ، ماسترۍ او دوکتوراپه برخه کی تدریس کیدل چې د طالبانو له خوا اوس منع شوي دي.
دوی همدراز زیاتوی، چې په یادو کتابو کې د نويو اوعصري علومو اړوند، نړیوالو حقوقو او انساني حقوقو اړوند مواد تدریس کېدل چې ان د امام غزالي کتاب (حقوق الانسان بین تعالیم الاسلام و اعلان الامم المتحده) هم منع شوی دی.
دا کتابونه له کلونو راهیسې د افغانستان د دولتی او خصوصي پوهنتونونو د نصاب برخه وه او محصلینو ته یې د اسلامي شریعت، نړیوالو قوانینو او معاصرو علمي نظریاتو ترمنځ د مقایسې، تحلیل او نقد زمینه برابروله.
د پوهنتون ځینې استادان نیوکه کوي، چې د دې ټولو کتابونو یوځای بندول دا څرګندوي چې ستونزه د کتاب په کیفیت کې نه، بلکې په فکر کې ده.
دوی زیاتوي، دا ډول پرېکړې دا پیغام ورکوي چې پوهنتون نور د بحث، اختلافي موضوعاتو باندې تحقیق او علمي جرئت ځای نه دی.
له دې وړاندې د طالبانو د لوړو زدهکړو وزیر ندامحمد ندیم ویلي، چې د افغانستان ښوونیز نصاب ډیرې ستونزې لري او له تېرو څلوېښتو کلونو راهیسې په همدې بڼه تدریسیږي: «هر اشغالګر چې راغلی زموږ په نصاب کې یې لاسوهنه کړې او یو څه یې پکې اضافه کړي دي.»
د یادونې وړ ده، چې د ځینو پوهنتونو مسوولینو وویل، چې دوی ته په نصاب کې د طالبانو د ځینو دیني عالمانو په ځانګړې توګه ددې ډلې د سترې محکمې رییس عبدالحکیم حقاني د کتابونو شاملولو سپارښتنه هم شوې ده.