د ازبکستان د بهرنیو چارو وزیر د افغانستان او پاکستان د روان وضعیت په اړه اندېښنه ښودلې

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت د شنبې په ورځ (د کب ۹مه) د کډوالو پر کمپونو د پاکستان د بمباریو په تړاو په یوې اعلامیې کې ویلي: «د بې‌ګناه ملکي وګړو پرضد د جنایتونو پر دوام د پاکستان پوځي رژیم په مسلسل ډول په تورخم کې د راستنېدونکو مهاجرینو په عمري کمپ او په سپین بولدک کې پر انځرګيکمپ بریدونه کړي».

دغه وزارت پر یادو کمپونو د پاکستان لوري بریدونه غندلي او د وژل شویو او ټپيانو د کره شمېر په تړاو یې څه نه‌دي ویلي، خو دومره یې په ډاګه کړې، چې په دغو وژل او ټپیان شویو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي او زیاته کړې یې ده: «دغه ډول کړنې د نړیوالو بشري اصولو او انساني ارزښتونو څرګند نقض دی او هېڅډول توجیه نه لري».

د دغه وزارت په باور، دغه راستانه شوي کډوال هغه ملکي وګړي دي، چې د تېرو جګړو او نا امنیو له امله کډوال شوي، مګر اوس د پاکستان له لوري د ټولو نړۍوالو قوانینو پرخلاف په زوره او په جبري ډول شړل کېږي.

اعلامیه کې راغلي: «په دغو مظلومو وګړو بریدونه نه‌یوازې اخلاقي او انساني جرم دی، بلکې د نړیوالوقوانینو او د جګړې د اصولو هم خلاف عمل ګڼل کېږي».

دغه وزارت له نړۍوالې ټولنې د بشري او مرستندویه سازمانونو غوښتي، چې د پاکستان د دغه ډول «جنایتونو» پر وړاندې چوپ پاتې نه‌شي او همداراز یې له پاکستان څخه غوښتي: «په پاکستاني لوري غږ کوو، چې د ملکي وګړو پر وړاندې خپل مسوولیت وپېژني او له دا ډول ناوړه تاوتریخوالي لاسواخلي».

د رويټرز خبري اژانس د راپور له مخې، د روسيې د بهرنيو چارو وزارت له خولې خپور شوی، لاوروف او ال‌ثاني د هر ډول پوځي اقدام د درولو غوښتنه وکړه، ځکه د دوی په وينا دا ډول کړنې کولی شي سيمه بې‌ثباته کړي.

د روسيې د بهرنيو چارو وزارت د دغو خبرو په اړه وويل: «پر دې يوه عمومي هوکړه موجوده وه چې بايد بېړنی سياسي او ډيپلوماټيک بهير بېرته پيل شي، څو د امريکا متحده ايالاتو، اسراییل او د ايران اسلامي جمهوريت تر منځ ټولې مسئلې د ملګرو ملتونو د منشور او د اټومي وسلو د نه خپرېدو د تړون له اصولو سره سم حل شي».

هغه ټينګار وکړ: «د ايران رژيم له څو لسيزو راهيسې د بالستيک توغنديو او اټومي پروګرامونو له لارې، د وسلوالو نيابتي ډلو په ملاتړ، او د سخت تاوتريخوالي او وېرولو له کړنو سره، د بې‌ثباتۍ يو لامل پاتې شوی دی».

د نوموړي په وینا، اسټراليا له خپلو نړيوالو ملګرو، د امريکا متحده ايالاتو او د اوو سترو صنعتي هېوادونو له ډلې (جي-۷) سره يو ځای، د ايران له رژيمه غوښتي چې د ايران د وګړو بشري حقونو او بنسټيزو ازاديو ته درناوی وکړي.

البانيزي، همدارنګه زیاتوي چې اسټراليا د امريکا له هغه اقدامه ملاتړ کوي چې موخه يې د تهران د اټومي وسلې ترلاسه کولو مخنيوی او د ايران له لوري د نړيوالې سولې او امنيت پر وړاندې د روان ګواښ درول دي.

په خبرپاڼه کې راغلي دي: «د کاناډا دريځ روښانه دی، د ايران اسلامي جمهوريت په ټول منځني ختيځ کې د بې‌ثباتۍ او ترهګرۍ اصلي سرچينه ده، په نړۍ کې د بشري حقونو له تر ټولو بدو ريکارډونو څخه يو لري، او هېڅ‌کله بايد اجازه ورنه کړل شي چې اټومي وسلو ته لاسرسی ومومي يا پراختيا ورکړي».

د کاناډا حکومت د امريکا له هغه اقدامه ملاتړ کوي چې موخه يې د ايران اسلامي جمهوريت د اټومي وسلو ترلاسه کولو مخنيوی او د تهران له لوري د نړيوالې سولې او امنيت پر وړاندې د نورو ګواښونو درول دي.

کاناډا حکومت په دې نښته کې د ټولو ملکي وګړو د خونديتوب غوښتنه کړې او زياته کړې يې ده: «موږ به په سيمه کې د خپلو ټولو وګړو او د کاناډا د ډيپلوماتيکو استازوليو د ساتنې لپاره ټولې ممکنه هڅې ترسره کړو».

ګوترېش د جګړې د سمدستي درولو او د تاوتریخوالي د کمېدو غوښتنه کړې او خبرداری یې ورکړی چې که بیړنی اقدام ونه شي، په سیمه کې د شخړې د پراخېدو جدي ګواښ شته.

هغه ویلي چې د پوځي نښتو زیاتوالی نړیواله سوله او امنیت کمزوري کوي. نوموړي ټینګار کړی چې ټول غړي هېوادونه باید د نړیوالو قوانینو، په ځانګړي ډول د ملګرو ملتونو د منشور، درناوی وکړي؛ هغه منشور چې د هر هېواد د ځمکنۍ بشپړتیا او سیاسي خپلواکۍ پر ضد د زور کارول یا ګواښ منع کوي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي خبرداری ورکړی چې د شخړې سیمه‌ییز پراخوالی به د ملکي وګړو او د سیمې د ثبات لپاره جدي پایلې ولري.