د کونړ د ناړۍ ولسوالۍ زرګونه اوسېدونکي لا هم خپلو کورونو ته د ستنېدو جرئت نه کوي، ځکه په خلکو کې د نښتو بیا پیلیدو وېره لا نه ده کمه شوې. د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ په نښتو کې د ناړۍ د بریکوټ، دوکلام، پاشنګر او ناړۍ کلیو شاوخوا پنځه زره کورنۍ بېځایه شوې دي.
یو شمېر بېځایه شويو کسانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د جګړې د بیا پیلېدو د ویرې تر څنګ، د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ په وروستیو نښتو کې ددوی کورونه او هټۍ هم ویجاړ شوي دي او د بیا رغونې توان یې نه لري.
طالبانو او خیریه ټولنو تراوسه ددغو کلیو د بې ځایه شویو د بېرته ستنونې او د هغوی د کورونو د رغونې په برخه کې اقدام نه دی کړی.
دغه بېځایه شوي اوسېدونکي، چې اوس د کونړ په مرکز اسعداباد او په مرورې او اسمار ولسوالیو کې د سیند پر غاړو مېشت دي، وایي چې د ژوند لومړني امکانات هم نه لري.
دغه خلک نه خیمې لري او نه هم د ښځو لپاره د تشنابونو او حمامونو په څېر له بنسټیزو اسانتیاوو برخمن دي.
د ځینو بې ځایه شویو کورنیو مشران وایي چې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ په وروستیو نښتو کې پر کورونو سربېره جوماتونه، کلینیکونه او ښوونځي هم ویجاړ شوي دي.
ګڼ هغه ماشومان، چې له خپلو کلیو بې ځایه شوي، د زده کړې له بهیره بې برخې دي او د کورنیو مشران اندېښمن دي، چې کلیو ته په ستنېدو سره به د هغوی د ځپل شوي ښوونیز نظام بیا رغونه وخت وغواړي.
بېځایه شوي خلک د طالبانو پر ادارې او نړیوالو مرستندویو بنسټونو نیوکه کوي چې له تېرو دوو میاشتو جګړو وروسته یې تر اوسه د سرپناه یا د بیا رغونې لپاره کومه عملي مرسته نه ده ورسره کړې. دوی غوښتنه کوي چې بیړنۍ خوراکي او نغدي مرستې دې ورته برابرې شي.
د ناړۍ ولسوالۍ هغه مهمه لاره چې له بريکوټ څخه د نورستان کامدېش او برګمټال ولسوالیو ته غځېدلې، له نږدې دوو میاشتو راهیسې د پاکستاني ځواکونو د ډزو له امله تړل شوې وه. د روان کال د وري په ۲۴مه، د نورستان او چترال د قومي مشرانو ترمنځ د یوې هوکړې له مخې دغه لاره بېرته پرانېستل شوه، خو لاهم له سیمې وتلي خلک خپلو کلیو په ستنېدو کې دوه زړي دي.
د چترال او د کونړ د ناړۍ او نورستان د قومي مشرانو د هوکړې له مخې، دواړو خواوو له ناړۍ نه تر نورستان پورې د دایمي اوربند ژمنه کړې ده.
ځايي مشران وایي چې لاره د انساني ناورین د مخنیوي په موخه د دوی په غوښتنه او د پاکستاني ځواکونو په همغږۍ پرانېستل شوې ده.
له دې هوکړې وروسته تر دې مهاله ددواړو خواوو ترمنځ اوربند پلی شوی، خود ډیورنډ کرښې په امتداد په نورو سیمو کې وخت ناوخته پر کرښه د ډزو رپوټونه ورکول کیږي.
