د ماشومانو او وسله والو شخړو په برخه کې د ملګرو ملتونو ځانګړي دفتر راپور ښيي چې لومړنیو خدمتونو ته د ماشومانو د لاسرسي نه شتون، فقر، د نجونو پر زدهکړو بندیز جنسي تاوتریخوالی او کډوالۍ په افغانستان کې د ماشومانو وضیعت خورا زیانمن کړی دی.
د ماشومانو او وسله والو شخړو په برخه کې د افغانسان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې ویرجینیا ګامبا وايي: «د میلیونونو نجونو ښوونځیو ته د تګ مخه نیول شوې، چې دغې پرېکړي د ټولنې ناوړه دودونو ډیر کړي، نجونې د تاوتریخوالي او ناوړه چلند له خورا زیاتو ډولونه اغېزمنې شوې، لکه ناموسي وژنې، په ماشومتوب کې د نجونو ودول او جنسي تاوتریخوالی. تر شپږم ټولګي پورته ښوونځي باید د ټولو نجونو لپاره بیرته پرانیستل او لوړو زدهکړو ته د ښځو د لاسرسي بندیز پرېکړه دې بدله شي.»
ګامبا ویلي، په ټولیز ډول د ۲۰۲۱ کال د جنورۍ میاشتې څخه د ۲۰۲۲ کال د ډسمبر تر ۳۱ نیټې پورې ۴۵۱۹ ماشومانو چې عمرونه یې له څو میاشتو تر ۱۷ کلونو پورې وو، په وړاندې یې د جدي سرغړونو ۳۵۴۵ پیښې تایید شوې چې ډیری یې طالبانو ته منسوب شوې دي.
«وژنې او معلولیت په چټکۍ سره هغه وخت لا پسې زیات شوي چې په دولتي او غیر دولتي موسیسو کې پر افغان میرمنو د کار کولو بندیز لګېدلی.»
د یاد دفتر مشره په افغانستان کې د ناچاودو توکو د ګواښونو په هم اندېښنه ښیي او وايي، د ناچاودو توکود له منځه وړلو او په اړه یې د عامه پوهاوي په برخه کې نړیوال ملاتړ ته اړتیا ده.
نوموړې وايي، د طالبان له لوري ځینې ګامونه اخیستل شوي چې په امنیتي ادارو کې د هغو ماشومانو د ګمارلو مخه نیسي چې د بلوغت فزیکي نښې پرې نه وي څرګندې، خو د ماشومانو خوندیتوب لا هم د طالباو په هڅو کې نه تر سترګو کیږي، «زه پر طالبانو غږ کوم چې د ماشومانو د خوندیتوب لپاره کلک ګامونه پورته کړي لکه څنګه چې د ۲۰۲۲ په جولای کې په یوه ناسته کې ژمنه وشوه، طالبان دې له ۱۸ کلونو څخه کم عمره د ماشومانو په توګه وپیژني.»
د دغه دفتر په ورستي راپور کې ویل شوي چې د ماشومانو په وړاندې د جدي سرغړونو ۴۵۱۹ پیښو تر څنګ د طالبانو په لیکو کې د۲۵۷ تنه ماشومانو د ګمارلو راپور تایید شوی.
دغه راپور زیاتوي چې ۳۲۴۸ تنه وژل شوي او معلول شوي، په ۲۱ تنو جنسي تیري شوي او ۳۳ تنه تښتول شوي دي.
په دغه کنفرانس کې د متقي د وینا د متن په یوه برخه کې چې د هغه د یوه سلاکار ذاکر جلالي له خوا په اېکس ټولنیزه شبکه کې خپره شوې، راغلي: «موږ نوي نړیوال نظم ته اړتیا لرو چې پر عدالت او مساوات ولاړ وي. داسې نظم چې نړۍ ته سوله، عدالت او ثبات راولي.»
هغه وویل، دغه ډله په غزه کې د اسراییل روان ظلمونه غندي او د فلسطین مقاومت مشروع او قانوني امرګڼي.
ښاغلي متقي د خپلو خبرو په یوه برخه کې چې د طالبانو د رژیم د تحریم په اړه اشاره ښکاري وویل: «په داسې نړۍ کې چې هېوادونه د سیاسي دلایلو له مخې د بشري حقونو څخه په استفادي سره تحریم کیږي، خود یوه ریژیم په لاس چې د جګړې حدود او معیارونه یې تر پښو لاندې کړي په پرله پسې ډول د یوه ملت نسل وژنه لږ تر لږه غندل کیږي هم نه.»
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر په داسې حال کې په غزه او لوېدیځه غاړه کې د اسراییلي پوځیانو پر ظلمونو نیوکه کوي، چې دغه ډله پخپله په افغانستان کې له بشري حقونو څخه په جدي سرغړونو تورنه ده.
په افغانستان کې د دغې ډلې د حکومت دوه کاله تېریږي. په دې موده کې ځینې پخواني امنیتي ځواکونه، د پخواني حکومت کارکوونکي او مدني فعالان ځورول شوي او وژل شوي دي.
په ورته وخت کې دغې ډلې پر ښځو ډېر سخت شرایط وضع کړي او له کار او زدکړو یې بې برخې کړې دي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر له بیرغه پرته حضور
د ایران د رسمي خبري اژانس ایرنا د انځورونو له مخې، د امیرخان متقي په مشرۍ د طالبانو پلاوی په دې غونډه کې د افغانستان له رسمي بیرغ یا د طالبانو له بیرغ پرته حضور لري.
په دې انځورونو کې لیدل کېږي چې د بېلابېلو هېوادونو د پلاوو په مخ کې د اړوند هېواد رسمي بیرغ ایښودل شوی، خو د طالبانو د پلاوي پر مېز د دغې ډلې سپین بیرغ نه دی اېښودل شوی.
د ایران په شمول د نړۍ هیڅ هېواد طالبان په رسمیت نه پېژني او د سیمې هېوادونو په رسمي غونډو کې د دغې ډلې بیرغ نه کارول کیږي.