د پاکستان کرېکټ لوبډلې له دريو کلونو وروسته په خپل کور کې انګلنډ لوبډلې ته په ټېسټ سياليو کې ماتې ورکړه او دوه پر يو یې لوبلړۍ وګټله. دغه سيالۍ په پاکستان کې د اکتبور مياشتې پر ۱۹ مه پيل او پکار و، چې تر ۲۸ يې دوام کړی وی، خو دوه ورځې مخکې پای ته ورسېدې.
د کرېکټ نړيوالې شورا د معلوماتو له مخي، چې پاکستان کرېکټ لوبډلې د ټېسټ سياليو په ورستۍ لوبه کې انګلينډ ته د ۹ ويکټو په توپير ماتې ورکړه او لوبلړۍ يې ۲ پر ۱ وګټل.
په دې سياليو کې انګلينډ ۲۷۶ او ۱۱۲ منډې جوړې کړې او پاکستان کرېکټ لوبډلې يې بیا په وړاندي ۳۴۴ او ۳۷ منډې جوړې کړې.
پاکستانی لوبغاړی سعود شکيل د لوبې او ساجد خان بیا د لوبلړۍ غوره لوبغاړي وټاکل شول.
وړاندي تر دې د پاکستان کرېکټ بورډ ويلي، چې د انګلينډ سره د ټېسټ لوبلړۍ لپاره یې لوبډله سخت تمرينات کړي او لوبلړۍ ته تیاره ده.
بورډ په خپل کور کې له اوږده ځنډ وروسته انګلينډ ته ماتې ورکول د بیا برياوو پيل بللی دی.
پاکستان په تېر کې په خپل کور کې له بېلابيلو لوبډلو څخه ماتې خوړلې وې.
څه موده وړاندي بنګلدېش په اول ځل له پاکستانه د ټېسټ لوبو لړۍ وګټل.
افغان ابدالیان (افغانستان الف) کرېکټ لوبډلې په نیمه پای لوبه کې د هند پیاوړې لوبډلې ته په شلو منډو ماته ورکړه او د اېمرجېنګ اسیا جام سیالیو پایلوبې ته یې لاره ومونده. بل خوا، سریلانکا الف لوبډلې د ۷ ویکټو په ټوپیر سره د پاکستان الف لوبډلې ته په ماته ورکولو فاینل ته لار پیدا کړه.
هند په دغو سیالیو کې یوازینۍ لوبډله وه، چې له ماتې سره مخ شوې نه وه چې بالاخره افغان لوبډلې ماته ورکړه او د کور په لور یې روانه کړه.
بله خوا سریلانکا الف لوبډلې د ۷ ویکټو په ټوپیر سره د پاکستان الف لوبډلې ته په ماته ورکولو فاینل ته لار ومونده.
افغان ابدالیان لوبډلې او سریلانکا الف لوبډلې ترمنځ پایلوبه به د روانې میاشتې په ۲۷مه نېټه ترسره شي.
افغانستان په خپله لومړۍ لوبه کې سریلانکا او په دویمه لوبه کې یې د بنګله دېش لوبډلې ته ماتې ورکړه؛ خو په وروستۍ لوبه کې یې له هانګ کانګ لوبډلې ماتې وخوړه.
په دغو سیالیو کې د اتو هېوادونو الف لوبډلې په دوو ګروپونو کې د ځوانانو اسیا جام د ګټلو په موخه د یو بل پر وړاندې ولوبېدې.
د پاکستان په دویم تر ټولو ستر ښار لاهور کې چارواکي وايي، د سخت لوګي له امله په دغه ښار کې د ښوونځي ماشومان د راتلونکې جنورۍ تر پای په پرانیستي چاپېریال کې له لوبو او ورزش منع شول.
د هند له پولې سره نږدې د پاکستان دغه شرقي ښار پرلپسې د نړۍ تر ټولو ککړو ښارونو کې پاتې کېږي.
د روغتیا نړیوال سازمان دا اونۍ د لاهور هوا د صحت لپاره له خوندي کچې شل ځلې ډېره ککړه بللې ده.
په ګاډو او کمپنیو کې د کم کیفیته سونتوکو د کارېدو له امله په دغه ۱۴ میلیوني ښار کې د ژمي په موسم کې هوا ډېره چټله وي.
د لاهور په لمنو کې د کرنګرو له خوا د فصل د پاتې شونو سوځول هم د دې ښار د هوا ککړتیا بل لوی لامل دی.
دې ورځو کې د لاهور ښار د هوا د ککړتیا ډېرېدو سره د دغه ښار د چاپېریال خودندیتوب ادارې وویل، چې له ښوونځي بهر لوبې به له راتلونکې دوشنبې بندې وي.
د پنجاب د پوهنې ادارې ویاند فرانس خبري اژانس ته ویلي، چې دا بندیز به د جنورۍ تر پای ته رسېدو روان وي.
د سهار له مخې د ښوونځي وخت هم کمېږي او په دې ډول ډېره لړه کې ښوونځي ته د ماشومانو د تګ مخه نیول کېږي.
د پاکستان لاهور ښار کې تېر کال هم هوا ډېره ککړه وه، چې له امله یې یو ځل چارواکو پر دغه ښار مصنوعي باران وکړ.
د روغتیا نړیوال سازمان په خبره، ککړه هوا د مغزي سکتې، زړه او سږو د ناروغیو په ګډون د مختلفو ناروغیو لامل کېږي.
د ملګرو ملتونو ماشوم ملاتړې اداره یا یونیسېف وايي، سوېلي اسیا کې له شپږ سوو مېلیونو ډېر ماشومان د لوړې کچې ککړې هوا سره مخ دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزرات ویانده وايي د پخواني لومړي وزیر عمران خان د خوشي کولو لپاره د امریکا د ولسي جرګې د غړو لیک د ډېپلوماټیکو اصولو خلاف دی. ممتاز زهرا بلوڅ وايي، "دا ډول لیکونه ضد او نقیض دي او د پاکستان او امریکا له دوه اړخیزو مثبتو اړیکو سره مطابقت نه لري."
نوموړې دا څرګندونې تېره ورځ ددې هېواد په بهرنیو چارو وزارت کې د خپلې اوونېزې خبري ناستې پر مهال د امريکا د ولسمشر جوبایډن ته د ډیموکرات ګوند استازو د لیک اړه د يوې پوښتنې په ځواب كې کړې دي.
د امریکا د ولسي جرګې څه باندې ۶۰ غړو د یوه لیک له لارې له ولسمشر بایډن غوښتي، چې د پاکستان د پخواني واکمن ګوند د زنداني مشر عمران خان د خلاصون لپاره پر اسلام فشار واچوي.
هغوی د پاکستان د وروستیو ټاکنو په بهیر کې پر درغلیو او ګډوډیو هم اندېښنه ښودلې.
د امریکا د ولسي جرګې غړو په دغه لیک کې ویلي:« موږ نن دغه لیک د دې لپاره لیکو، چې په پاکستان کې د سیاسي بندیانو په تېره بیا د عمران خان د خوشي کولو لپاره پر پاکستان فشار راوړې چې خوشی شي او هلته دې له بشري حقونو د پراخه سرغړونو مخه ونیول شي.»
د امریکا د ولسي جرګې استازو او د دغه خوځښت مشر ګرګ کازار وویل، چې دا د عمران خان د خوشي کولو لپاره د دغې ډلې لومړنۍ ډلهییزه هڅه ده، چې نوموړي د امریکا د بهرني سیاست د یو پخواني نیوکه کوونکي په توګه له امریکا سره ترینګلي اړیکي پالل.
عمران خان د ۲۰۲۳ کال اګسټ میاشتې را په دې خوا بندي دی.
عمران چې کله په ۲۰۲۲ کال کې له دندې لرې کړای شو؛ نو د اوسني لومړي وزیر شهباز شریف په مشرۍ د اېتلافي حکومت پر ضد یو اعتراضي یون پیل شو.
نوموړی په دغو اعتراضونو کې له ډول ډول تورونو سره مخ او لا هم د درغلیو په ګډون له لسګونو قضیو سره مخامخ او بندي دی.
عمران خان د پاکستان له ځواکمن پوځ سره هم ژور اختلافونه لرل او ویل یې، چې د هغه په لرې کولو کې د پوځ لاس و؛ خو پوځ دغه تورونه رد کړي دي.
دې ورځو کې د ډېورنډ د استعماري جبري فرضي کرښې په اړه یو ځل بیا بحثونو زور اخیستی دی. په تېر تاریخ یې ډېرې خبرې نه کوم، یوازې دومره وایم چې ډېورنډ هم پرون او هم نن د جبر کرښه وه او ده. په هر څه کې جبري عمل نه قانوني حیثیت لري، نه حقوقي او نه هم رسمي.
په دې اړه درې خبرې ډېرې مهمې دي:
یو ملت او ولسونه
ولسونو دا کرښه هم پرون او هم نن نه ده منلې او نه تر ازادې فضا لاندې د ازاد تصمیم او پرېکړې حق ورکړل شوی، کوم چې د ټولو نړۍوالو قوانینو خلاف عمل دی.
حکومتونه او حاکمان
حکومتونه او حاکمان تل مجبور او تر ستوني نیول شوي دي. هغه وخت کې انګلستان دا سیمه د بفر (حایل) زون په توګه د یوه جنګي تاکتیک په توګه وبلله، ترڅو د افغانانو د مخته تګ مخه ډب کړي.
د لوی افغانستان په دې برخه کې د کرښې را تېرول جبري او د زور په نتیجه کې وو، نه د دوو برابرو هېوادونو ترمنځ د تفاهم، توافق یا معاهدې په نتیجه کې. د دې مثال دا دی لکه اوس چې د افغانستان فضا په زور اشغال شوې او ترې ګټه اخیستل کېږي؛ نو ایا دا فضا اوس د افغانستان برخه ده او که د پردي هېواد؟!
له شخصي ژوند تر سیاسي ژوند پورې په هیڅ برخه کې په زور اقرار، په زور ګواهي، په زور نکاح، په زور ایمان، په زور کفر، په زور کرښه، په زور حکومت… نه دا چې رسمي نه ده، بلکې جرم دی.
پاکستان د چا برخه خور نه دی
دا هم باید له یاده ونه باسو چې پاکستان د نه انګلستان او نه د برېتانوي هند جاینشین دولت (Succession State) و.
د پاکستان په جوړېدو د افغانستان د وخت حاکمانو اعتراض وکړ، ځکه چې د دغه هېواد له جوړېدو سره د افغانستان برخه په زور لاندې شوې وه؛ د ملتونو د خود ارادیت حق پکې شامل نه و او نه دی.
هغه روایتونه چې وايي، پخوانیو حاکمانو خیانت کړی یا د یوه مستقل او ازاد حاکم په توګه یې دا کرښه منلې ده، د پاکستاني اسټبلشمنټ روایت دی.
که د عبدالرحمان خان د ډبرو څلي، د تورخم د دروازې جوړېدل، دې کرښې ته بارډر ویل، یا اغزن تار تېرول د رسمیت او قانونیت لپاره دلیل نیول کېږي، دا ټول د پاکستاني روایت برخه ده، ترڅو داسې وښيي چې افغان حاکمانو دا منلې، نو ولس دې هم ومني!؟
همدا پنجابي روایت ځینې قصدي او ځینې یې غیر قصدي تکراروي.
دوی یوازې د تورخم او سپین بولدک دروازې نه؛ بلکې هلته پښتونخوا کې د کونسلګریو یا وېزې لګولو موضوع هم د همدې پنجابي روایت د بنسټیز کولو لپاره تبلیغوي.
څو پوښتنې او لنډ شالید
ښه طالبه او طالب پلويه!
ته چې د افغانستان اسلامي جمهوریت "ګوډاګی" بولې، اشغال یې بولې او خپلواک یې نه بولې؛ نو که ته د پنجاب لپاره کار نه کوې، بیا د یوه ګوډاګي حکومت اغزن تار ولې رسمي کرښه منې؟
اساسي قانون یې نه منې، ملي بیرغ یې نه منې، اما اغزن تار یې منې!؟
پاکستان د ډېورنډ فرضي او جبري کرښې خلاف تجاوزات ان د روسانو له راتګ سره پیل کړل او په انګور اډه، ژوب، خوست او کونړ کې یې د طالب مشرانو او مجاهدینو په موجودیت کې له هماغې جبرې کرښې دې لور ته تجاوز وکړ.
دوی دا شعار “جهاد افغانستان، دفاع پاکستان” د همدې لپاره زمزمه کاوه. د مجاهدینو سنګرونو ته یې د مرستې په نوم له پښتونخوا په ډېورنډ کرښه سړکونه ورتېر کړل.
هغه وخت د روسانو د اشغال پر مهال د افغانانو مجبوریت و او اوس هم له هماغه مجبوریت څخه په زور او چل د کرښې د تپلو هڅه کوي.
که چېرته کوم ولسي منلی سند وای؛ نو پاکستان ولې بیا - بیا د افغانستان له حاکمانو د دې کرښې د منلو غوښتنه کوي؟
ولې د افغانستان حکومت په ملګرو ملتونو کې د پاکستان په جوړېدو اعتراض کړی و؟
ولې ولسونه د وېزې او پاسپورټ پرته د تګ راتګ خبره کوي؟
پرون د خیبر جرګې ولسونو پرېکړه وکړه، چې دوی د ډېورنډ کرښه نه ده منلې او نه یې مني!
نو طالبه! که ته د پاکستان روایت نه تقویه کوې، بیا ولې د پي ټي ایم مخالفت کوې؟
"خراسانیان او د تاجکستان بزرګ" دعوه دارانو ته:
تاسو د طالب د حاکمیت مخالفت په دې خاطر کوئ چې د جبر او استبداد حکومت دی او د ولس په خوښه نه دی.
عبدالرحمان خان مستبد پاچا بولئ؛ نو بیا ولې د پنجاب روایت ته کار کوئ او د جبر او استبداد کرښې ته رسمي وایئ؟
حل لاره
ولسي پوهاوی او د یوه مستقل، خپلواک نظام او حکومت جوړېدل چې له اقتصادي او سیاسي پلوه پر خپلو پښو ولاړ وي؛ تر څو دا کرښه د ولسونو په ملاتړ، زور او اقتصادي ځواک بېرته ترلاسه کړو.
د پاکستان ټوله هڅه دا ده، چې افغانستان د تعلیم، اقتصاد او سیاست په ډګر کې وروسته پاتې شي او له نړۍ منزوي شي، ترڅو هیڅکله د دې کرښې غوښتلو جوګه نه شي یا حداقل جبري سکوت اختیار کړي.
د طالب امیر پټ ساتل او د کابل پر ځای کندهار د هېواد ډیفکټو de facto مرکز ګرځول د پنجابي روایت د تطبیق لپاره دي.
نن که د دین په نوم د عصري علومو او ښوونځیو مخه ډب کېږي، یا داسې نورې پرېکړې کېږي چې افغانستان له نړۍ لا منزوي کوي، دا د همدې ستراتیژیک هدف او اجنډا تطبیق دی.
د همدې سټراټیژیک هدف ځواب د «لر او بر یو افغان» سټراټیژیک هدف ته کار کول او د دې داعیې تقویه کول دي.
د دې لپاره لومړی په داخل کې د انحصار، استبداد او جبر حاکمیت په ولسواک نظام بدلول دي او په ورته وخت کې تعلیم، کسب، هنر او ټولو علومو ته له استثنی او افضلیت پرته د سړو او ښځو لپاره ټولې زمینې برابرول دي.
یادونه: افغانستان انټرنشنل - پښتو د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو لیکوالو نظریاتو ته درناوی لري؛ خو د چا د نظر ملاتړ نه کوي.
د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري د دغه هېواد د راتلونکي لوی قاضي یا قاضي القضات په توګه د یحیا اپریدي ټاکنه منظوره کړه.
نوموړی اساسي قانون کې بدلون سره ټاکل شوی او د حکومت اپوزیسیون وايي د ښاغلي اپریدي د ټاکلو لپاره دا بدلون قضايي خپلواکي زیانمنوي.
د چارواکو په خبره، یحیا اپریدی له مستعفي یا تلونکي لوی قاضي فایز عیسا وروسته دریم مهم قاضي دی، خو اساسي قانون کې بدلون سره چې د مشر قاضي د ټاکلو طریقه یې بدله کړه، د نوموړي ټاکل کېدو ته لار برابره شوه.
د پاکستان د لوی قاضي د ګومارلو لپاره د مخکېنۍ طریقې له مخې تر نوموړي دوو مخکښو قاضیانو لومړیتوب درلود.
د پاکستان اساسي قانون کې د ۲۶ ترمیم له مخې د پارلمان خصوصي کمېټې د لوی قاضي د ټاکلو لپاره د دریو مخکښو قاضیانو نومونه وړاندې کړل.
په دې نومونو کې پر یحیا اپریدي سربېره، منصور علي شاه او منیب اختر هم و.
یحیا اپریدی به د اکتوبر پر ۲۶ دنده پیل کړي او د دریو کلونو لپاره به خپل کار کوي.