د قدیر کورنۍ: په کینیا کې د ظاهر قدیر محاکمه ځنډول شوې

پولیسو یو ۲۵ کلن شکمن تن د پېښې له ځایه نږدې نیولی، چې ویل کېږي د پلورنځي کارکوونکی و.

هغه د پنجشنبې (مې ۸مه) په ورځ د قتل په شک څارنوالۍ ته وړاندې شوی. چارواکو ویلي، شکمن کس د افغانستان تبعه دی.

د پولیسو او څارنوالۍ په وینا، د پېښې انګیزه لا نه‌ده روښانه شوې او اوس‌مهال د قتل د یوه ځانګړي ټیم له لوري پلټنې روانې دي. د جرمنۍ بیلد ورځپاڼې د رپوټ له مخې، شکمن کس خپله مشره څو ځله په چړې وهلې، چې وروسته یې ساه ور کړې ده.

د وژل شوې ښځې همکارانو د پېښې ځای کې ګلونه او د خواخوږۍ کارت ایښی، چې پکې لیکل شوي، « ستا تګ موږ ژور خواشیني کړو. ته یوه ځانګړې او مهربانه انسانه وې، داسې خلک ډېر کم پیدا کېږي. اوس ته په یو ښه ځای کې یې».

پېښې د کرېفېلډ ښار په مرکز کې د خلکو ترمنځ ویره خپره کړې او دا د بهرنیو وګړو په اړه د عامه نظر پر وضعیت هم اغېز لرلی شي.

حلیم فدايي د پنجشنبې په ورځ پر خپل اېکس ولیکل، چې پر بګرام د طالبانو پرځای له تاجکانو سره د مذاکرې په اړه د مقاومت جبهې دریځ نه یوازې غیرملي دی، بلکې د هېواد د تېرې تجربې ناکامه تکرار هم دی.

د بګرام په تړاو د ملي مقاومت جبهې د سیاسي چارو مشر عبدالله خنجاني ویلي و، چې بګرام د تاجکانو په حوزه کې دی او ټرمپ باید له طالبانو سره پرې ونه غږیږي.

فدایي وايي، «له دې ډول دریځونو څخه درې خبرې روښانه کېږي: لومړۍ دا چې دا جبهه ملي نه ده بلکې سمتي فکر لري، دویم دا چې په ولس کې ځای نه لري او تکیه‌یې یوازې پر بهرنیانو ده او درېیم دا چې دوی تل د مبارزې پر ځای د معاملې سیاست غوره کړی».

فدایي وايي، چې « د دې جبهې نیکونو پخوا له روسانو سره معامله وکړه، وروسته له ګاونډیانو سره، بیا له ناټو سره او اوس هم غواړي له ټرمپ سره معامله وکړي، خو په ټولو کې ناکامه شوي دي».

فدایي وایی: «دا جبهه نه یوازې د افغانستان د واقعي مقاومت نمایندګي نه کوي، بلکې د خپلو تجزیه‌طلبانه سیاستونو له امله یې حتا په پنجشیر کې هم ځای نه دی موندلی.»

نوموړي ټینګار وکړ چې د دې ډلې دریځونه عملاً د طالبانو د تقویت سبب ګرځي.

هغه زیاتوي: «زما باور دا دی چې دوی اوس هم له طالبانو سره د معاملې په لټه کې دي، نه د یوې ملي مبارزې د مشرتابه.»

حلیم فدایي پر ټولو سیاسي حرکتونو غږ کړی چې د ملي وحدت او واقعي مقاومت پر بنسټ ولاړ دریځونه غوره کړي.

تر دې مخکې، د حزب اسلامي د مشر ګلبدین حکمتیار زوی، حبیب الرحمن حکمتیار د بګرام په تړاو د ملي مقاومت جبهې د سیاسي چارو د رییس وروستۍ څرګندونې ماشومانه بللې وې.

افغانستان انټرنشل ته په لیږل شویو ویډیوګانو کې لیدل کیږي، چې د تېز باد او باران له امله ځینې ونې ویجاړې شوې دي.

ځايي سرچینې وايي، چې د توپاني باد او باران له امله ځینو خلکو ته مالي زیانونه هم اوښتي ، خو د اوښتي زیان په اړه تراوسه کره معلومات نه دي ور کړل شوي.

په ننګرهار کې ځايي طالب چارواکو ویلي، چې د توپاني باد او باران له امله یې پر جلال اباد ښار باندې برېښنا قطع کړې ده

نبي بیاتي هغه مهال له خوړو او اوبو ډډه وکړه، چې د زندان تر ټولو ګڼ میشتې او لوړ امنیت لرونکې لومړۍ برخې ته انتقال شو. بیاتي ویلي و چې د زندان د مسوولانو د سپک او توهینوونکي چلند له امله یې اعتصاب پیل کړی دی.

د زندان سرچینې وايي چې بیاتي او درې نور بندیان د فزیکي شخړې په تور لومړۍ انفرادي توقیف خونې ته انتقال شوي وو.

د بشري حقونو سازمان هنګاو وايي، چې وروسته د زندان د مرستیال رییس اسماعیل فرج‌نژاد په امر دوی د لوړ امنیت برخې ته انتقال کړای شول.

سره له دې چې بیاتي چارواکي د خپل اعتصاب په اړه خبر کړي وو، خو د هغه خراب حالت ته پاملرنه نه وه شوې.

سرچینې وایي، د درملنې پر ځای چارواکو پر ده فشار زیات کړ او هغه یې د نهمې برخې دهلېز ته ولېږه چې د ترانزیت لپاره کارول کېږي او هلته ورته اساسي اړتیاوې نه وې برابرې شوې.

د بیاتي اعتصاب څلور ورځې دوام وکړ او د رپوټ له مخې، په دې مودې کې هغه ته هېڅ طبي پاملرنه نه ده شوې.

احمدرضا حائري، چې دا مهال د ایران په قزل‌حصار زندان کې د سیاسي بندي په توګه بندي دی، د افغان بندي نبي بیاتي مړینه د «سیستماتیکې وژنې» په توګه یاده کړې ده.

حائري د غويي پر۱۷ مه د چارشنبې په ورځ له زندان نه د ایران د قضايي قوې رییس ته په یوه پرانیستې لیک کې لیکلي: «د قضایي قوې له لوري هېڅ استازی د دې پېښې د څېړنې لپاره زندان ته نه دی استول شوی. دا بې‌پامي په عمل کې د یوه زنداني د وژنې د تایید معنا لري».

هغه ویلي، چې د زندانیانو د لوږې اعتصاب حقوقي اصول معلوم دي، خو دا اصول نه یوازې چې مراعات نه شول، بلکې انساني ارزښتونه هم تر پښو لاندې شول. حائري زیاته کړې، « د لوږې اعتصاب د یوه انسان وروستۍ چیغه ده. دا غږونه باید واورېدل شي، نه دا چې چوپ کړل شي».

په لیک کې حائري یادونه کړې چې بیاتي او درې نور زندانیان د یوې فزیکي شخړې په تور د قزل حصار له څلورم بلاک څخه «ورتړلې» خونې ته انتقال شول. وروسته د زندان د روغتیا مرستیال اسماعیل فرج‌نژاد په مداخلې هغه واحد ته انتقال کړل شول چې تر ټولو زیاته ګڼه‌ګوڼه لري.

نوموړی وايي، بیاتي دا پرېکړه ناعادلانه او توهینوونکې بلله او خبرداری یې ورکړی و چې که هلته وساتل شي، د اوبو او خوړو دواړو اعتصاب به وکړي. حائري لیکلي، د زندان مرستیال فرج‌نژاد په سپکه لهجه ورته ویلي وو: «اعلی‌حضرت! که مړ شوې، لاړ شه جهنم ته!» او وروسته یې امر ورکړ چې بیاتي دې د نهم بلاک په دهلېز کې، چې د عامو بندیانو د تګ راتګ ځای دی، واچول شي.

بیاتي له څلورو ورځو اعتصاب وروسته، پرته له دې چې څوک یې حال واخلي، په بشپړ یوازېتوب کې مړ شوی. حائري لیکلي:«دا یوه عادي مړینه نه وه. دا یوه قصدي وژنه وه».

حائري په لیک کې یادونه کړې چې له پخوا یې د ایران په زندانونو کې د بشري حقونو د سرغړونو په اړه په ځلونو خبرداری ورکړی.

د باختر اژانس د راپور له مخې، دا لیدنه هرات ته د دغه پلاوي د سفر په ترڅ کې ترسره شوې، چې دولتي چارواکو او د خصوصي سکتور یو شمېر استازو هم پکې ګډون درلود.

اسلام‌جار د انرژۍ، ترانسپورت او د مرمرو ډبرو د صادراتو په برخو کې هم پر ګډو همکاریو ټینګار کړی او په دې برخه کې یې د طالبانو له اړخه چمتووالی ښودلی.

د ترکمنستان د ماري ولایت والي هم د هرات له لوري د سوداګریزو اسانتیاوو برابرولو ستاینه کړې او ژمنه یې کړې چې هېواد به یې د ترانزیت او سوداګرۍ په برخو کې له افغانستان سره لا ډېره همکاري کوي.

یاده لیدنه داسې مهال ترسره کېږي چې څو ورځې وړاندې د هرات والي په مشرۍ یوه پلاوي د اقتصادي همکاریو د پراخولو په موخه ترکمنستان ته سفر کړی و.

د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي پرون (پنجشنبه د غویي ۱۷مه) د ترکمنستان د بهرنیو چارو له وزیر رشید مرادوف سره د ویډيو کنفرانس له لارې د افغانستان په خاوره کې د ټاپي نل لیکې، د دوه اړخېزو اړیکو پر پياوړتیا او د ګډو اقتصادي پروژو پر پلي کولو خبرې وکړې.

طالبانو ویلي، چې د ترکمنستان د بهرنیو چارو وزیر افغان سوداګرو ته د ویزو په ورکړه کې د اسانتیاوو ژمنه هم کړې.

طالبانو تېر کال د ټاپي پروژې د پرانیست غونډې پر مهال ویلي و، چې دا پروژه د افغانستان او سیمې د اقتصادي اتصال په برخه کې ډېره ګټوره ده او د افغانستان په خاوره کې یې چارې پیل شوې.