انګلستان، فرانسې او کاناډا د دوشنبې په ورځ په غزه کې د اسراییل پراخ بریدونه وغندل او ګواښ یې وکړ، که چېرې اسراییل تازه بریدونه ونه دروي او د بشري مرستو بندیز لرې نه کړي، د دوی له اقداماتو سره به مخ شي.
اسراییل د مارچ له دویمې راهیسې غزې ته د مرستو لړۍ درولې ده، مګر د یکشنبې په ورځ یې اعلان وکړ، چې دوی به د اکمالاتي لاریو محدود شمیر ته اجازه ورکړي.
تازه د انګلستان، فرانسې او کاناډا هېوادونو په یوه ګډ بیان کې راغلي «موږ به د نتنیاهو حکومت د دې ناوړه کړنو تعقیبولو پر دوام چوپ پاتې نه شو،»
دوی وویل: «موږ ژمن یو چې د دوه اړخیزې حل لارې ترلاسه کولو لپاره د فلسطین دولت د ونډې په توګه وپېژنو او د دې هدف لپاره له نورو سره کار کولو ته چمتو یو.»
دا بیان د ۲۲ هېوادونو په ګډون د انګلستان، فرانسې او کاناډا له خوا د ګډې غوښتنې سره سمون لري، چې اسراییل باید سمدلاسه «غزې ته د مرستو رسولو بشپړ بیا پیل ته اجازه ورکړي.»
د اسراییل لومړي وزیر نتنیاهو وویل، چې د مرستو محدود لاسرسي ته ځکه اجازه ورکوي، چې په غزه کې «د ډله ییزې لوږې انځورونه» کولی شي د دغه هېواد د جګړې مشروعیت ته زیان ورسوي.
د انګلستان، فرانسې او کاناډا له خوا په بیان کې ویل شوي، چې د اسراییل له خوا «ملکي وګړو ته د اړینو بشري مرستو ردول د منلو وړ نه دي او د نړۍوال بشري قانون څخه د سرغړونې خطر لري.»
دوی د اسراییل د حکومت د غړو له خوا سخته لهجه هم وغندله، چې ګواښ یې وکړ د غزې د ویجاړولو په ناهیلۍ کې ملکي وګړي به بېرته کډه شي.
د دغو درېیو هېوادونو په خبره: «دایمي جبري بې ځایه کېدل له نړۍوال بشري قانون څخه سرغړونه ده.»
د غزې د روغتیا وزارت د دوشنبې په ورځ وویل، چې د مارچ په ۱۸مه د اسراییل د بریدونو له بیا پیل راهیسې لږ تر لږه ۳۳۴۰ کسان وژل شوي دي، چې په دې سره د جګړې ټول تلفات ۵۳۴۸۶ ته رسېدلي دي.
د رویټرز خبري اژانس په حواله، ټاکل شوې چې ټرمپ له مسکو سره تر خبرو وروسته یو ځل بیا له زیلینسکي سره اړیکه ونیسي. ویل کېږي ټرمپ د ناټو له یو شمېر مشرانو سره هم تماسونه نیولي.
د کرملېن د ویاند په وینا، د ټرمپ او پوتین ترمنځ دا خبرې د استانبول د وروستیو مذاکراتو پر پایلو متکي دي.
سپینې ماڼۍ دا تماسونه د واشنګټن د دیپلوماتیکو هڅو برخه بللې او ویلي یې دي چې تر خبرو وروسته به رسمي اعلامیه خپره شي.
ټرمپ مخکې ویلي و، د دغو تماسونو هدف یې د وینې تویېدنې بندول دي.
ونس: پوتین په بنبست کې دی
د امریکا د ولسمشر مرستیال جي ډي ونس ویلي، دوی دا پایله اخیستې چې اوسنی وضعیت د یوه بنبست نښه ده. هغه وویل: «ولسمشر غواړي دا معلومه کړي چې پوتین واقعاً د جګړې ختمولو لپاره جدي دی که نه».
ونس دا هم زیاته کړې: « صادقانه، پوتین پخپله هم نه پوهېږي چې له دې جګړې څنګه ووځي، خو دا دوه اړخیزه لوبه ده. که روسیه خبرو ته علاقه ونه لري، امریکا به هم ووایي چې دا جګړه زموږ نه ده».
واشنګټن خبرداری ورکړی، چې که مسکو د سولې لپاره جدي نه وي، پر روسیې به نور بندیزونه هم ولګوي.
د سولې لپاره اروپايي فشارونه
تېره اونۍ د پوتین له خوا د مستقیمو مذاکراتو له وړاندیز وروسته، د روسیې او اوکراین استازي له ۲۰۲۲ راهیسې لومړی ځل په استانبول کې سره کښېناستل. دا لیدنه د ټرمپ تر فشار او د اوکراین او اروپایي هېوادونو د اوربند غوښتنو په پایله کې وشوه.
د جرمني، فرانسې، ایټالیا او بریتانیا مشرانو له امریکا سره، د جګړې د بندولو د لارو چارو په اړه خبرې کړې دي.
د جرمني صدراعظم فریدریښ مېرڅ او د ایټالیا صدراعظمې جورجیا ملوني ویلي، اروپا تر اوسه له دې پرېکړې لرې ده چې اوکراین ته پوځیان واستوياو تمرکز یې اوس پر بېقید او شرطه اوربند دی.
د بریتانیا صدراعظم کییر سټارمر د یکشنبې په ورځ له دغو مشرانو سره ټیلیفوني خبرې کړې دي.
د فرانسې ولسمشر امانویل مکرون هم په ایکس (پخوانی ټویټر) کې لیکلي: « پوتین باید سبا وښيي چې د سولې اراده لري، او هغه ۳۰ ورځنی اوربند ومني چې ټرمپ وړاندیز کړی او د اوکراین او اروپا له ملاتړه برخمن دی».
روسیې د یکشنبې په ورځ له جګړې راهیسې تر ټولو ستر ډرون برید پر اوکراین ترسره کړ.
د اوکراین استخباراتو ویلي، روسیې شاید د وچو ترمنځ د یوه بالستیک توغندي د ازموینې نیت هم درلود، خو دا ادعا تر اوسه نورو سرچینو نه ده تایید کړې.
پوتین مخکې ویلي و، چې که اوکراین غواړي جګړه ختمه شي، باید د ناتو له غړیتوب رسمي انکار وکړي او له هغو څلورو سیمو څخه چې روسیه یې خپل ملکیت بولي، شاتګ وکړي.
اوس مهال روسي ځواکونه د اوکراین شاوخوا پنځمه برخه خاوره تر خپل کنټرول لاندې لري.