د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر: په ټول هېواد کې شاوخوا ۶ زره صنعتي کارخونې فعالې دي

دا پېښه د تاجکستان د ختلان ولایت په «میر سید علي حمدوني» ولسوالۍ کې رامنځته شوې.

تاجکستاني چارواکي وايي، د ملي امنیت دولتي کمېټې د ځانګړو عملیاتو ډلې د سرحدي ځواکونو د «پنجب» پوستې له سرتېرو سره په همغږۍ د څلورو وسله‌والو قاچاقبرو هڅه شنډه کړه.

تاجک چارواکي وایي، دا ډله له افغانستان نه په غیرقانوني توګه سرحد ته اوښتې وه.

د چارواکو په وینا، کله چې د سرحدي ځواکونو له لوري د تسلیمېدو امر ورکړل شو، وسله‌والو پر امنیتي ځواکونو ډزې وکړې. په نښته کې د ډلې ۵۰ کلن مشر چې د تخار ولایت د ینګي‌کلا ولسوالۍ اوسېدونکی و، ووژل شو. درې نور غړي په تیښته بریالي شوي دي.

تاجکستاني چارواکي وایي، د پېښې له ځایه ۷۱ کیلوګرامه او ۹۲۹ ګرامه چرس، یو کلاشنکوف او نور تجهیزات نیول شوي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ‌ پښتو ته ویلي، چې له سې شنبې راهیسې په کندهار ښار او په ځانګړې توګه عینو مېنه او د ښار په لومړۍ، دویمه او څلورمه امینتي حوزه کې امنیتي تدابیر سخت شوي دي.

د طالبانو له منځه یوې امنیتي سرچینې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې یاد امنیتي تدابیر د دې ډلې د وزیرانو شورا غونډې لپاره نیول شوي دي.

دغې سرچینې د نوم نه ښودلو په شرط وویل:« ځینې وزیران حج ته تللي وو، اوس یې د حج مراسم خلاص شوي دي او دا ډیر وخت کیږي چې په کندهار کې د وزیرانو شورا غونډه نه ده شوې، امنیتي تدابیر سخت شوي او کیدای شي سبا یا بل سبا د امیر المومنین په مشرۍ د وزیرانو شورا غونډه جوړه شي.»

په کندهار کې ځايي طالب چارواکو د امنیتي تدابیرو سختېدو په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

پر همدغه مهال سرچینو افغانستان انټرنشل ـ پښتو ته ویلي، چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د «عدالت لپاره انعامونو» پروګرام له لارې د افغانستان د ملکي هوايي چلند ادارې د پخواني رییس محمود شاه حبیبي د ځای او بېرته راوستلو په اړه د معلوماتو ورکړې لپاره د ۵ مېلیونه ډالره انعام له اعلان وروسته ځايي طالبانو ته د امنیتي تدابیرو سختېدو امر شوی دی.

سرچینې وايي:« په عینو مېنه کې چیک پواینټونه ډیر شوي دي، د عینو مینې په ځینو سړکونو باندې خلکو ته د تګ راتګ اجازه نه ورکول کیږي، تلاشۍ ډیرې شوې دي او تردې چې د خلکو تیلیفونونه هم کتل کیږي.»

دا په داسې حال کې ده، چې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو په وري میاشت کې راپور ورکړی و، چې د افغانستان د ملکي هوايي چلند پخوانی رییس محمود شاه حبیبي له پخواني زندان څخه عینو مینې ته انتقال شوی دی.

د محمود شاه حبیبي ورور احمد شاه حبیبي له افغانستان انټرنشنل سره په تازه مرکه کې ویلي، چې ورور یې د طالبانو له خوا د کندهار په زندان کې ساتل کېږي.

په دې سیمو کې د افغان کارګرو پر راتګ د اوکرایني رسنیو اندېښنه له دې ځایه سرچینه اخلي، چې دا به د روسیې له خوا د اشغال دوام ته مشروعیت ورکړي او د هغو ځايي اوسېدونکو ځایونه به ډک کړي، چې په زور د روسیې پوځ ته د جبري جذب له امله وژل شوي یا بې‌ځایه شوي دي.

روسي چارواکو له طالبانو سره دا هوکړه کړې چې افغان مسلکي برېښنايي کارپوهان، رنګمالان، د ودانیو کارګران، د کرنیزو برخو ماهران به په تاتارستان، داغستان، کراسنوادار او دغه راز دونباس کې د بیا رغونې لپاره وګوماري.

په افغانستان کې د روسیې د سوداګریز مرکز مشر رستم حبیب الله ویلي چې «افغان متخصصین به د زیربناوو بیا جوړولو، کرنې او د ساختماني چارو په برخه کې ونډه واخلي». نوموړي زیاته کړې: «موږ تمه لرو چې دا کارګر به د چیچن، داغستان او کراسنودار له لوري قانوني جوازونه تر لاسه کړي».

حبیب الله بازا خبري اژانس ته ویلي، « د افغانستان د کرنې برخې متخصصین چمتو دي چې د روسیې د کرنې برخې ته خپل خدمتونه وړاندې کړي. دا کسان د څارويو پالونکي، ویترنران او د کروندو پوهان دي. ډېر ژر به د ساختماني متخصصینو یو ګروپ له افغانستان څخه د روسیې ازادو شویو سیمو دونېڅک او لوهانسک ته واستوو. هغوی به د ځمکې پاکولو او بنسټیزو جوړښتونو د بیا رغونې چارې پر مخ یوسي. په روسیه کې د افغان متخصصینو لپاره لویه اړتیا شته.»

د طالبانو حکومت، چې تر اوسه په روسیه کې د ترهګرو سازمان په توګه ثبت و، اوس د کرملین له نظره یو مشروع همکار بلل کېږي.

په تازه توافق کې د طالبانو یوه لوړپوړي پلاوي ژمنه کړې چې له افغانستان نه به له سل تر ۱۰۰۰ پورې "ماهر متخصصین" روسیې ته واستوي.

اوکراینی خبریال دنیس کازانسکي، چې د دونباس له جګړه‌ځپلو سیمو رپوټونه ورکوي، دغه بهیر "نوی غلی اشغال" ګڼي.

هغه وايي: «په ۲۰۲۲ کې دونباسيان جبري جګړې ته بوتلل شول. اوس به طالبان راشي چې د هغوی ځای ونیسي. هغوی ته به ۱۰۰ زره روبله معاش ورکړي، په داسې حال کې چې ځايي خلکو کلونه په۱۵ زره روبلو ژوند کاوه. دا د دونباس د حقیقي ازادۍ په معنی نه دی».

اوکرایني رسنۍ وايي، چې په اشغال شویو سیمو کې د روسي تبلیغاتي رسنیو له قوله، دا "یو اقتصادي پرمختګ" ګڼل شوی.

د افغان کارګرانو د حقوقو برخلیک، امنیتي شرایط، او نور اړوند مسایل لا روښانه نه دي.

هغه همداراز شانګهای همکارۍ سازمان له غړو هېوادونو نه غوښتي، چې په افغانستان کې د سولې او پرمختګ په ټينګښت کې ونډه واخلي.

د روسیې اېنټرفاکس خبري اژانس سې‌شنبه (د چنګاښ ۳مه) راپور ورکړی، چې ښاغلي وندیکتوف د شانګهای همکاریو سازمان د غړو هېوادونو د امنیت شوراګانو د منشیانو په غونډه کې وویل: «زموږ په اند اوس یې وخت رارسېدلی، چې د شانګهای همکاریو سازمان او افغانستان ترمنځ د اړیکو د یخ ماتېدو په اړه فکر وشي او دا کار باید د اړیکو ډلې د کار له بیا پېلېدو سره وکړو.»

د روسیې د ملي امنیت شورا منشي سرګي شویګو هم د روان کال په غبرګولي میاشت کې له خپلو سیمه‌ییزو سیالانو سره په یوې غونډه کې وړاندیز کړی و، چې د شانګهای همکارۍ سازمان-افغانستان د اړیکو ټیم د کار بیا پیلېدو په اړه خبرې‌ اترې وشي.

نوموړي په ​​مسکو کې د شانګهای همکارۍ سازمان د غړو هېوادونو د امنیت شورا د منشیانو په غونډه کې زیاته کړې وه، چې طالبان د روسیې د ترهګرو له نوملړ نه اېستل شوي دي.

د هغه په وینا، اوس له دې ځنډ سره کولای شي د شانګهای همکاریو سازمان او افغانستان د اړیکو ټیم د فعالیت د بیاپیلېدو په اړه بحث وشي.

دا په داسې حال کې ده، چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین تېر کال ویلي و، چې نوموړی د شانګهای همکارۍ سازمان-افغانستان د اړیکې ډلې د پیل ملاتړ کوي.

د یادونې ده، چې پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته هیچا ته د هېواد په استازولۍ د شانګهای همکارۍ سازمان په غونډو کې د ګډون اجازه نه ده ورکړل شوې.

د کابل ځینې اوسېدونکي نیوکه کوي، له بل پلوه د هوا له ګرمېدو سره د ساري او انتاني ناروغیو او په ځانګړې توګه د نس ناستي پېښې هم زیاتې شوې دي؛ خو دولتي روغتونونه د دغو ناروغیو د مخنیوي او درملنې په برخه کې نه لازم درمل لري، نه تجهیزات او نه هم پر وخت خدمات.

د خالد په نوم یو کابل مېشتی وایي، چې په دولتي روغتونونو کې د درملو کمښت او د بنسټیزو اسانتیاوو نشتوالي په ځانګړې توګه د ښځو او ماشومانو ژوند له جدي ګواښ سره مخ کړی دی.

د هغه په وینا؛ دغه حالت په لرو پرتو سیمو کې تر دې کړکېچن دی، ځکه چې په ډېرو برخو کې د نړۍوالو مرستو د کمښت له امله روغتیايي برخه د له‌منځه تلو له ګواښ سره مخ ده.

هغه په نیوکې سره وایي، له بل پلوه شخصي روغتونونه چې د ناروغانو لپاره یوازینی بدیل بلل کېږي؛ درمل او خدمات په ډېره لوړه بیه وړاندې کوي او طالبان هم په دې برخه کې بې غوري کوي او د خلکو ستونزو ته رسېدنه نه کوي.

له دې سره بیا یو شمېر درمل پلورونکي وایي، چې دوی درمل شخصي روغتونونو ته په مناسبه بیه ورکوي؛ خو دغه روغتونونه یې په لوړه بیه پر خلکو پلوري.

هادي چې د کابل په رحمان مېنې کې درمل پلوري وایي، طالبان له شخصي روغتونونه بډې ترلاسه کوي او تر ډېره دغه روغتونونه د طالبانو تر فشار لاندې دي او حکومت هم پر درملو درنه مالیه لګوي.

هغه وایي:« باید حکومت د سګرټو، نوشابو او بې کیفیته وارد شویو خوراکي توکو مالیه لوړه کړي؛ نه دا چې پر درملو او روغتیایي توکو فشار زیات کړي.»

د افغانستان روغتیايي سیسټم چې تر ډېره پر بهرنیو مرستو ولاړ و؛ اوس له جدي ګواښ سره مخ دی.