نیویارک ټایمز ورځپاڼې په یو څېړنیز راپور کې ویلي، چې د امریکا د پوځ ځانګړو ځواکونو د افغانستان د جګړې پر مهال د قانون ماتونې، ناقانونه کړنو او سخت تاوتریخوالي کلتور رامنځته کړ او دغه فرهنګ اوس د امریکا په کورنیو پوځي اډو کې هم ژوندی پاتې دی.
د راپور له مخې، د افغانستان په جګړه کې د ځانګړو ځواکونو ګڼ واحدونه د پوځ رسمي اصولو ته هېڅ درناوی نه درلود. هغوی په لرې پرتو اډو کې د بندیانو پر وړاندې د شکنجې، ناقانونه بندي کولو او وژنو کې ښکیل وو.
نیویارک ټایمزلیکلي، د ۲۰۱۲کال په دورانکې په میدان وردګو ولایت پهنرخ ولسوالۍ کېنهه افغانان د ځانګړو ځواکونو له خوا ونیول شول او وروسته یې مړي د یوې امریکایي پوځي اډې ترڅنګ وموندل شول. ځایي شاهدانو او افغان همکارانو ویلي، چې بندیان لومړی شکنجه شوي او بیا وژل شوي دي. سره له دې، د امریکا د پوځ درې بیلابیلو رسمي څېړنو هېڅوک د دې پېښې مسوول ونه ګاڼه.
ورځپاڼه زیاتوي، دغه ډول پېښې یوازې د نرخ ولسوالۍ پورې محدودې نه وې، بلکې د افغانستان په نورو سیمو کې هم د ځانګړو ځواکونو ورته کړنې ترسره شوې وې.
په راپور کې راغلي، ځانګړي ځواکونه کله ناکله له ځان سره درواغجنې وسلې یا چاودېدونکي توکي وړل، څو د وژل شویو کسانو ترڅنګ یې کېږدي. د دې موخه دا وه چې هغوی د وسلهوالو طالبانو یا نورو ډلو غړي وښيي، څو د ناقانونه وژنو پوښتنه ونه شي.
نیویارک ټایمز ټینګار کوي، چې د افغانستان د جګړې دغه فرهنګ د امریکا پوځ ته دننه انتقال شوی دی. د راپور پر اساس، اوس هم په ځانګړو ځواکونو کې د قتل، نشهيي موادو د قاچاق، مالي فساد او جنسي جرمونو ګڼې پېښې ثبت کېږي. د فورت براګ په پوځي اډه کې د دغو جرمونو شمېر تر ټولو لوړ ښودل شوی دی.
په راپور کې راغلي، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د هغه دفاع وزیر پیت هېګست د ځانګړو ځواکونو ملاتړ کاوه. هغوی یوازې د دغو ځواکونو کړنې توجیه نه کړې، بلکې په ځینو قضیو کې یې هغه سرتېري هم بښلي، چې د جګړې د جنایتونو تور پرې پورې و. ټرمپ د خپل ولسمشرۍ پر مهال څو سرتېري له زندانه خوشې کړل چې په افغانستان کې د وژنو او شکنجو په تور محکوم شوي وو.
نیویارک ټایمزوايي، د امریکا د پوځ د ځانګړو ځواکونو دغه فرهنګ د حساب ورکولو او شفافیت پر وړاندې یوه لویه ننګونه ده. د ورځپاڼې په باور، که څه هم جګړه له افغانستانه پای ته رسېدلې، خو د هغې بېقانوني او تاوتریخوالی اوس د امریکا په پوځي جوړښت کې د یوه عادي فرهنګ په توګه پاتې شوی دی.
دغه دوه ورځنۍ سیالۍ د یوه سوداګر په مالي مرسته او د غزني په کوربتوب د هېواد له اتو ولایتونو (پکتيا، پکتيکا، لوګر، خوست، کابل، ميدان وردګ، زابل او غزني) د نېزه وهنې د ۹ لوبډلو تر منځ تېره ورځ ( پنجشنبه د تلې ۱۰مه) پيل او نن (جمعه د تلې ۱۱مه) پای ته ورسېدې.
د دغو سیالیو په پایلوبه کې د طالبانو د سپورټ ادارې مشر احمدالله وثیق وويل، «موږ هڅه کوو، چې دوديزې لوبې بیا را ژوندۍ کړو او پلان لرو، چې په راتلونکي کې دغه ډول ټورنمنټونه په نورو ولايتونو کې هم برابر کړو.»
د طالبانو د المپيک، بدني روزنې او سپورټ ادارې په وینا، د دغو سیالیو لومړي مقام ګټونکې لوبډلې ته يو موټر، دويم مقام ګټونکې لوبډلې ته ۲۰ زره افغانۍ او درېيم مقام ګټونکې لوبډلې ته بیا ۱۰ زره افغانۍ او ترڅنګ يې درې واړو لوبډلو ته کپونه او مډالونه هم ورکړل شوي.