د میلیونونو کډوالو د ستنېدو او محدود شمېر کسانو ته د استوګنې د نمرو د وېش په تړاو د افغانستان انټرنشنل - پښتو له راپور وروسته د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت ویلي، راستنو شویو د ملاتړ په موخه د ځمکو ورکړې بهیر چټک شوی او تر اوسه یې په څه باندې ۲۰ زره راستنو شویو ځمکې وېشلي.
د افغانستان د رسنیو ملاتړ سازمان او د شکنجې پر وړاندې نړیوال سازمان د ملګرو ملتونو د شکنجې ضد کمېټې ته یو رسمي راپور وړاندې کړی، چې په کې د ۲۰۲۲ او ۲۰۲۶ کلونو ترمنځ په پاکستان کې له افغان کډوالو سره د سیستماتیک ناوړه چلند پېښې مستند شوې دي.
د امریکا د سنا د بهرنیو اړیکو د کمېټې مخکښې غړې جین شاهین په یوه لیک کې د دغه هېواد له بهرنیو چارو وزارت څخه غوښتي، چې افغان متحدان په امریکا کې مېشت کړي. دې سناتورې خبرداری ورکړی، که افغان کډوال بېرته افغانستان ته واستول شي، نو د طالبانو له جدي تعقیب او ځورونې سره به مخ شي.
په داسې حال کې چې کډوالي په یوه نړیوال بحران بدله شوې د اتریش او ازبکستان حکومتونو د افغان کډوالو د ایستلو لپاره یو تړون لاسلیک کړی دی. شنونکي د افغان کډوالو د ستنولو لپاره د یادو هېوادونو دا تړون د بریتانیا او روانډا له ناکامې طرحې سره ورته بولي.
د طالبانو د کډوالو د دایمي مېشتېدنې او د ځمکو وېش کمېټې خبر ورکړی، چې د تېرې یوې اونۍ په ترڅ کې یې د هېواد په یوشمېر ولایتونو کې پر ۹زره او ۳۵۲ راستنو شویو کډوالو کورنیو د استوګنې نمرې وېشلې دي.
یوشمېر افغان پناهغوښتونکو د ترکيې سرحدي ځواکونه تورن کړي، چې د ایران او ترکیې پر پوله یې د دوی پر وړاندې له وهلو او ربړونې کار اخیستی. د افغانستان انټرنشنل لهخوا په ترلاسه شوې ویډیو کې دغه کډوال وايي، چې د ترکيې سرحدي ځواکونو «د کډوالو غوږونه پرې کړي دي».
له قطر څخه کانګو ته د افغان پناه غوښتونکو د احتمالي لېږلو په درشل کې د ملګرو ملتونو سرمنشي انټونیو ګوترېش ویلي، کډوالي بحران نهدی، بلکې بحران د کډوالۍ د مدیریت څرنګوالی دی. بل لور ته امریکا غواړي چې شاخوا ۱۱۰۰ افغان پناه غوښتونکي له قطر څخه کانګو ته ولېږدوي.
د بېځایه شویو نړۍوال سازمان په تاجکستان کې د یوه افغان له جرم وروسته د تاجکستان په خجند سیمه کې د افغان کډوالو د لادرکه کېدو راپورونه د اندېښنې وړ بللي. د یاد سازمان په وینا؛ یو فردي جرم باید د ټولیزې سزا او جبري اېستنې لامل نهشي.
په برېتانیا کې په ځايي وخت د سبانۍ (پنجشنبه د غويي ۱۷مه) سیمهییزو ټاکنو لپاره له وېسټ هیرو سیمې څخه د محافظه کار ګوند نوماند «ناتن سمېټ» له نوماندۍ سربېره له ګوندي فعالیتونو تعلیق شو. یاد ګوند د دغې چارې لامل د افغانانو په ګډون د پناه غوښتونکو د ډلهییزې اېستنې غوښتنه، بللې ده.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو د ستونزو د اواري کمېسیون پر پاکستان نیوکه کړې، چې د تورخم له لارې افغانستان ته ستنېدونکي کډوال د بېځایه پلمو له امله په ورځو ورځو ځنډوي. طالبانو ویلي، چې د افغان کډوالو د منلو او ځای پرځای کولو لپاره بشپړ امکانات لري.
د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزیر نجیبالله حیات حقاني وايي، چې په ننګرهار کې د کډوالو لپاره پر ۱۸زره جریبه ځمکه استوګنیز ښارګوټی جوړوي. حقاني له ګاونډیو هېوادونو غوښتي، چې له افغان کډوالو سره د «انساني او اسلامي» اصولو پر بنسټ چلند وکړي.
په خوست ولایت کې د طالبانو سیمهییزو چارواکو اعلان کړی، چې د مرکز اړوند په صحرا باغ سیمه کې یې د راستنېدونکو کډوالو لپاره د یو نوي ښارګوټي د خط اندازۍ چارې په رسمي ډول پیل کړې دي.
د پولنډ سرحدي ځواکونو ویلي، چې د لیتوانیا له پولې سره نږدې سیمو کې یې د څو جلا عملیاتو پر مهال ۸ افغان وګړي دغه هېواد ته د ناقانونه ننوتلو د هڅې په تور نیولي دي.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو د عالي کمېشنرۍ مرستیالې وینسا مټر بولي ویلي، د بودیجې له زیاتوالي سره به راتلونکی کال افغان کډوالو او راستنېدونکو ته مرستې پراخې شي. بل پلو طالب چارواکي د کډوالو د جبري ستنولو او خراب وضعیت په اړه اندېښنه ښيي.
د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت وايي، چې د ننګرهار ولایت د بهسودو ولسوالۍ اړوند خانکي ښارګوټي کې یې پر راستنو شویو ۲۸۲ کډوالو کورنیو استوګنیزې نمرې وېشلې دي. د یاد وزارت په وینا؛ دغه نمرې پرون یکشنبه د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزیر نجیبالله حیات حقاني له لوري وېشل شوې دي.
د بلوچستان ایالت کیچ تربت ولسوالۍ اړوند دشت بشولي سیمه کې پر یوه مساپر وړونکي موټر د پاکستاني ځواکونو په ډزو کې دوه افغانان وژل شوي او دوه نور ټپیان دي. د تربت دولتي روغتون مشر ډاکټر وحید بلیدي افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې په ټپیانو کې یوه ښځه هم شامله ده.
د امریکايي رسنیو د راپورونو له مخې، په امریکا کې یوه فدرالي قاضي د ډونالډ ټرمپ د حکومت د کډوالۍ د پالیسیو یوه مهمه هغه برخه لغوه کړې، چې له مخې یې د ګڼو هېوادونو د کډوالۍ او پناهغوښتنې دوسیو ارزونه په پراخه کچه درول شوې وه.
د یو شمېر افغان پناه غوښتونکو خپلوانو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې د ترکیې او ایران ترمنځ پر پوله د ترکیې پولیسو له خوا یو شمېر افغان ځوانان سخت شکنجه شوي، یو شمېر وژل شوي او ځیني ټپیان شوي هم دي.
په کندهار کې د طالبانو رسنیز دفتر خبر ورکړی، چې د ملاهبت الله د حکم او د اړونده ادارو په لارښوونه او سپارښتنه د دغه ولایت په ژړۍ ولسوالۍ کې پر ۳زره او ۵۰۰ راستنو شویو کډوالو کورنیو د ځمکو د وېش لړۍ پیل شوه.
د برېتانوۍ ټېلګراف ورځپاڼې موندنې ښيي، چې په تېر کال کې له برېتانیا څخه د اېستل شویو افغان پناهغوښتونکو شمېر تر ۲ سلنې کم وو. د شبانه محمود په مشرۍ د برېتانیې کورنیو چارو وزارت تېر کال افغانانو ته د تحصیلي او همداراز د کاري ویزو بهیر هم بند کړی وو.
له پاکستان څخه افغانستان ته د افغان کډوالو د ستنېدو لړۍ له زیاتېدو سره، ستنېدونکي کډوال وایي چې د حکومتي ژمنو سره سره د ثبت، انتقال او اساسي اسانتیاوو ستونزې لا هم پر خپل ځای دي، او ګڼې کورنۍ په لنډي کوتل کې د څو ورځو لپاره د نوبت په تمه په نامناسبو شرایطو کې ژوند کوي.
د خیبر پښتونخوا د خیبر ولسوالۍ د لنډي کوتل مرستیال کمېشنر انعامالله وزیر افغان کډوالو ته ویلي، چې په یوه اونۍ کې خپل کاروبارونه راټول کړي او له یادې سیمې ووځي. نوموړي خبرداری ورکړی، که څوک له ټاکلې مودې وروسته هم په یادې سیمه کې پاتې شي؛ نو پر وړاندې به یې سخت قانوني چلند وشي.