د ښځو د خوځښت شبکې له پاکستان څخه د افغان پناه غوښتونکو او کډوالو جبري اېستل په کلکه غندلي او دا کار یې یو «غیرانساني» اقدام او د بشري حقونو له اصولو او د جبري نه ستنولو له قانون څخه ښکاره سرغړونه بللې ده. پاکستان له ۸ ورځو راهیسې په یو مخیز ډول د افغانانو د شړلو بهیر پیل کړی دی.
په پاکستان کې د افغان کډوالو د اېستلو عملیات د دوبي د سختې ګرمۍ له داسې څپو سره هممهاله پیل شوي، چې په ډېرو برخو کې د تودوخې درجه ۴۰ سانتي ګراده اټکل شوې. د سختې ګرمۍ او د اړینو اسانتیاوو د نشتوالي له امله ستنېدونکي افغان ماشومان، سپین ږېري، مېرمنې او ناروغان له ګڼو ستونزو سره مخ دي.
د خېبر پښتونخوا په نوښار ولسوالۍ کې د مېشتو افغان کډوالو پرضد د نیولو او بېرته ستنولو بهیر چټک شوی دی. د یادې ولسوالۍ مرستیال کمېشنر ګوهر زمان وزیر ویلي، چې د مرکزي حکومت او ایالتي حکومت د لارښوونو له مخې په روانو عملیاتو کې تراوسه تر ۴۲زره ډېر افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي۔
د ضربالاجل تر پای ته رسېدو وروسته د خیبر پښتونخوا په چارسده کې د افغان کډوالو پرضد عملیات چټک شوي دي. د چارسدې د ځایي چارواکو د معلوماتو له مخې؛ د روانې جولای میاشتې له ۱۱مې نېټې راهیسې د روانو عملیاتو پرمهال تر ۱۱۵ ډېر افغان کډوال نیول شوي دي.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا له خوا د ټاکل شویو خپلواکو کارپوهانو یوې ډلې د امریکا د ولسمشر لهخوا د کډوالۍ اړوند د څه باندې ۱۰۰ قاضیانو د ګوښه کولو په اړه اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي، چې دغه اقدام د کډوالۍ محاکمو او د متحده ایالاتو د عدلي نظام خپلواکي کمزورې کوي.
د پېښور د خزانې پنډغالي مېشت افغان کډوال افغانستان ته د ستنېدو لپاره یوازې خپل سامانونه نه ټولوي؛ بلکې ګڼې کورنۍ اړې شوې هغه کورونه هم په خپلو لاسونو ونړوي، چې د تېرو څلورو تر پنځو لسیزو په موده کې یې د خپلې خوارۍ او مزدورۍ له پیسو جوړ کړي وو.
د امريکا د کانګرس شپږو ډيموکرات استازو د امريکا د کورني امنيت له وزير مارک وين مولين څخه غوښتي چې د افغان پناه غوښتونکي محمد نذير پکتياوال د جسد د طبي معاينې بشپړ راپور خپور کړي.
د پاکستان د پنجاب ایالت د ملتان ښار د نشتر روغتون ۱۳ افغان ډاکټران چې یوه ښځینه ډاکټره هم پهکې شامله ده، له نیول کېدو وروسته نن د تورخم له لارې په جبري توګه افغانستان ته ستانه کړل.
د پاکستان د کورنیو چارو وزارت لهخوا افغانانو ته ورکړل شوی ضربالاجل (د جولای په ۱۰مه) پای ته ورسېد او ورسره هممهاله په دغه هېواد کې د مېشتو افغان کډوالو پرضد عملیات پیل شول. د بلوچستان په مرکز کوټه کې هم پولیسو ته هره ورځ د لږترلږه ۱۲ افغان کډوالو د نیولو سپارښتنه شوې.
د ننګرهار ولایت په عمري پنډغالي کې تازه ستنې شوې افغان کورنۍ وايي، د ښځو او ناروغانو په ګدون زرګونه افغان کډوال لاهم د پاکستان په زندانونو کې بندیان دي. د دوی په خبره؛ پاکستاني پولیس د پیسو په بدل کې خلک خوشې کوي؛ خو هغه کسان چې د پیسو د ورکړې توان نهلري په جبري توګه یې ستنوي.
د طالبانو تر ادارې لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون اعلان کړی، چې یوازې پرون (سېشنبه د چنګاښ ۲۳مه)، له پاکستان او ایران څخه ۶۹۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۳۷۲۶ کېږي په جبري توګه هېواد ته ستنې کړای شوې دي.
پاکستاني چارواکو اعلان کړی، د خیبر پښتونخوا په بنو ولسوالۍ کې د افغان کډوالو ۳ کمپونه په بشپړ ډول تخلیه شوي او ۵۲۵ افغان کورنۍ بېرته افغانستان ته ستنې کړل شوې دي. چارواکو ویلي، د کډوالو د بېرته ستنولو بهیر یوازې دغو کمپونو پورې محدود نه، بلکې ټول ناقانونه افغانان پهکې شامل دي.
د محمد یونسي په نوم یو ۲۹ کلن افغان پناه غوښتونکی له نږدې دوو کلونو راهیسې د امریکا د تګزاس ایالت په یوه توقیف ځای کې بندي دی او د هغه کورنۍ او مدافع وکیلان د کاناډا د کډوالۍ له وزیرې لینا مټلج ډیاب څخه غوښتنه کړې، چې د بشري خواخوږۍ له مخې ورته کاناډا ته د ننوتلو جواز ورکړي.
د اروپا د پارلمان غړې او جرمنۍ سیاستوالې هانا نیومن اندېښنه ښودلې، چې جرمني د هغو افغانانو د جبري اېستلو چمتووالی نیسي، چې هېڅ ډول جرمي مخینه نهلري. تر دې مخکې د جرمني رسنیو هم ویلي وو، چې لږ تر لږه ۵ افغانان، چې هېڅ یوه یې جرم نهدی کړی، دا مهال له جرمني د اېستلو په تمه دي.
افغانستان ته ستنېدونکی یو کډوال فرمان افغان وایي، د مزدورۍ له لارې یې د خپلې کورنۍ اړتیاوې پوره کولې؛ خو څو ځلې د پولیسو له لوري ونیول شو. هغه وایي: «یو ځل درې ورځې په زندان کې وساتل شوم او د خوشې کېدو لپاره مې ۳۰زره کلدارې ورکړې. دویم ځل بیا ۳۵زره کلدارې راڅخه واخیستل شوې».
د طالبانو د کډوالو د دایمي مېشتېدنې او د ځمکو وېش کمېټې خبر ورکړی، پرون یې په څلورو ولایتونو ننګرهار، فراه، فاریاب او نیمروز کې پر تازه ستنو شویو ۱۲۰۰ کډوالو کورنیو استوګنیزې نمرې وېشلې چې له دې سره د وېشل شویو استوګنیزو نمرو شمېر ۵۹زره او ۵۴۸ ته لوړ شو.
په پاکستان کې د بېاسناده افغان کډوالو د بېرته ستنولو روان بهیر له امله اوس هغه کورنۍ هم بېرته افغانستان ته د ستنېدو په حال کې دي، چې ماشومانو یې له کلونو راهیسې په دغه هېواد کې زدهکړې کولې.
د بشري حقونو څار بنسټغړې الیسا کلمن، د امریکا د کډوالۍ ادارې په توقیف کې د افغان پناهغوښتونکي محمد نذیر پکتیاوال د مړینې په تړاو د روڼتیا، حسابورکونې او د هغه د بشپړ عدلي طبې معاينې د راپور د خپرېدو غوښتنه کړې ده.
د پولنډ سرحدي ځواکونو اعلان کړی چې د لیتوانیا او بلاروس له پولو سره په درې ورځنیو عملیاتو کې یې ۷۱ کډوال، چې یو شمېر افغانان هم په کې شامل دي، نیولي دي.
د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور ورکړی، د پاکستان حکومت له ۲۰۲۳کال راهیسې شاوخوا ۲.۵ مېلیونه هغه افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه کړي چې په پاکستان کې له اسنادو پرته مېشت وو. د راپور له مخې؛ دغه بهیر د پنجاب د کورنیو چارو وزارت د بهرنیو وګړو د امنیتي څانګې تر څار لاندې روان دی.
له پاکستان نه د افغان کډوالو د اېستلو عملیاتو له پیل سره هممهاله یوشمېر افغان کډوالو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، د کورونو مالکانو ترې غوښتي چې ژر تر ژره د دوی کورونه تش کړي. دوی وایي، نه پوهېږي چېرته ولاړ شي؛ ځکه د اوسېدو لپاره د نوي کور موندل اوس یو له ستونزمنو چارو ده.
په داسې حال کې چې د پاکستان د کورنیو چارو وزارت لهخوا افغانانو ته ورکړل شوی ضربالاجل پای ته رسېدلی او ورسره هممهاله په دغه هېواد کې د مېشتو افغان کډوالو پرضد عملیات پیل شوي، د نورو کډوالو ترڅنګ یې افغان نرښځې هم له سختې وېرې او بېباورۍ سره مخ کړې دي.