د امريکا متحده ايالات وايي، سره له دې چې په افغانستان کې وضعيت يوې «انساني فاجعې» ته ورته بلل کېږي، خو دې هېواد ته نړۍوالې مرستې بايد و ارزول شي، ځکه طالبان لا هم پر خپلو دريځونو ټينګ ولاړ دي او ښځې يې له بنسټيزو حقونو بېبرخې کړې دي.
د فرانسې ولسمشرۍ ماڼۍ اعلان وکړ، چې د دغه هېواد ولسمشر امانوېل مکرون به د چهارشنبې په ورځ (د کب ۲۰مه) د اوو صنعتي هېوادونو له مشرانو سره یوه ټلیفوني ناسته وکړي، ترڅو د ایران د کړکېچ او د انرژۍ د بیو د لوړېدو په اړه خبرې اترې وکړي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنري وايي، زرګونه افغانان چې په ایران کې ژوند کوي، پر دغه هېواد د امریکا او اسراییل د بریدونو له امله هره ورځ له پولې اوړي او بېرته افغانستان ته ستنېږي.
د ماشوم ژغورنې نړۍوالې ادارې اعلان کړی، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وسلهوالو نښتو د زیاتېدو له امله د افغانستان په ختیځو سیمو کې شاوخوا ۶۸ زره ماشومان اړ شوي چې خپل کورونه پرېږدي.
ملګرو ملتونو په سیمه کې د شخړو د زیاتېدو له امله پر افغان کډوالو او پناهغوښتونکو د ناوړه پایلو په اړه خپله ژوره اندېښنه څرګنده کړې ده. د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند وایي، دغه کړکېچونه کولای شي افغانستان ته د افغان پناهغوښتونکو د بېرته ستنېدو نوې څپه رامنځته کړي.
د امريکا د کانګرس دوو استازو د ډونالډ ټرمپ د حکومت له هغې پرېکړې هرکلی کړی، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان يې د هغو هېوادونو په نوملړ کې شامل کړ، چې په ناقانونه توګه امریکایي وګړي زنداني کوي. دوی ټينګار کړی، چې د طالبانو «د برمته کولو ډيپلوماسي» نور د زغملو نه ده.
د امریکا ولسمشر له «فاکسنیوز» سره په مرکه کې ټینګار وکړ، چې د ایران پر وړاندې د امریکا او اسراییل د ګډو پوځي عملیاتو لومړنۍ پایلې «له تمې ډېرې زیاتې» وې. نوموړي وویل، چې د بریدونو په لومړۍ څپه کې د ایران شاوخوا ۵۰ سلنه توغندیز توان له منځه وړل شوی دی.
د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د ایران خلکو ته په یوه پیغام کې ویلي، چې د ازادۍ لپاره په «تاریخي جګړه» کې ښکېل دي او دا د ایران د خلکو لپاره یو بېساری فرصت دی، څو د ایتالله رژیم نسکور او خپله ازادي ترلاسه کړي.
د طالبانو تر ادارې لاندې د افغانستان برېښنا شرکت خبر ورکړی، چې په تاشقرغان تنګي کې د سخت باران او توپان له امله د وارداتي برېښنا په مزو کې تخنیکي ستونزه راغلې. خبرپاڼه کې ویل شوي، چې له همدې امله د کابل په ګډون د هېواد د ۱۱ ولایتونو برېښنا پارچاو شوې ده.
يوه پېژندل شوي امريکايي څېړونکي مایکل کوګلمن ويلي، چې په افغانستان کې پر طالبانو د واشنګټن وروستي فشارونه «حيرانوونکي» ښکاري او ښايي د سيمې له روانو بدلونونو سره تړاو ولري.
د چين د بهرنيو چارو وزير وانګ يي د سېشنبې په ورځ له افغان طالبانو او پاکستان څخه وغوښتل، چې د تاوتريخوالي له لا زياتېدو څخه ډډه وکړي او ژر تر ژره د خبرو او مذاکراتو مېز ته بېرته راوګرځي.
د جرمني لومړي وزیر فریدریښ میرڅ د سېشنبې په ورځ وویل، چې د ایران پر وړاندې د امریکا او اسراییل په روانه جګړه کې د «خطرناک کړکېچ» شاهدان دي او د دې جګړې د ژر پای ته رسولو لپاره «په ښکاره ډول هېڅ ګډه تګلاره» نشته.
د کاناډا پوليسو د سېشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د ټورنټو په ښار کې د امريکا پر قونسلګرۍ شوی بريد «د ملي امنيت پېښه» بلل کېږي او په تړاو يې دوه کسان نيول شوي دي. د راپورونو لهمخې، د سهار شاوخوا څلور نيمې بجې د قونسلګرۍ پر ودانۍ ډزې شوې دي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د دوشنبې په ورځ په افغانستان کې د امریکايي وګړو پر توقیف سختې نیوکې وکړې. دغه کړنه ښايي د دې لامل شي، چې واشنګټن د امریکا د پاسپورټ لرونکو کسانو لپاره افغانستان ته د تګراتګ په برخه کې جدي محدودیتونه یا بشپړ بندیز وضع کړي.
د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د ایران له ولسمشر مسعود پزشکیان سره په ټلیفوني خبرو کې د تاوتریخوالي د ژر کمېدو غوښتنه وکړه. دا ټلیفوني اړیکه وروسته له هغې ټینګه شوه، چې پوتین د دوشنبې ماښام د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره هم ټلیفوني خبرې وکړې.
پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې د فقر کچه لوړه شوې او له ایران څخه د زرګونو افغان کارګرو له شړلو وروسته له دې هېواد سره په سرحدي هرات ولایت کې د غلاوو ګراف ډېر لوړ شوی. د موندنو لهمخې، په تېرو ۳ میاشتو کې ۵۶۲ کسان یوازې په همدې ولایت کې د غلاوو په تړاو نیول شوي دي.
د وحدت ګوند مشر محمد محقق وايي، د طالبانو او پاکستان د وسلهوالو ځواکونو د پوځي وړتیاوو تر منځ هېڅ ډول پرتله نهشته. نوموړی زیاتوي، طالبان به له اسلاماباد سره په روانه نښته کې هېڅکله بريالي نهشي او په ورته مهال ټيټيپي هم په هغه کچه نهدی چې پاکستان ته سرخوږی جوړ کړي.
د کابل ښار یو شمېر اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته په لېږلو پیغامونو کې د توکو له لوړو بیو شکایت کړی دی. دوی وايي چې د خوراکي توکو، تېلو او مایع ګازو بیې په وروستیو ورځو کې لوړې شوې دي او د دوی پر ورځني ژوند یې اغیزمن کړی.
د فرانسې خبري اژانس راپور ورکوی چې د ایران کردي وسلهوالې ډلې وایي، د تهران د حکومت پر ضد د مقابلې لپاره چمتو دي او د یوه پاڅون په تمه ناست دي. د ایران اسلامي جمهوري دولت بیا دغه ډلې «ترهګر سازمانونه» بولي او د هغوی فعالیت د امنیتي ګواښ په توګه تعریفوي.
د طالبانو برېښنا شرکت اعلان کړی چې د سمنګان ولایت د تاشقرغان تنګي په سیمه کې د سخت توپان له امله له ازبکستان څخه د وارداتي برېښنا مزی پرې شوی دی.
د عوامي نشنل ګوند مشر د خیبر په باړه کې د پاکستاني طالبانو د تلاشۍ ویډیو ته په غبرګون کې ویلي چې د پاکستان پوځ د وسله والو پر ضد په افغانستان کې عملیات وکړل، خو وسله وال د پېښور حیات اباد سیمې ته نږدې په خیبر سیمه کې راڅرګند شوي دي.