د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دوشنبې په ورځ وویل، اسټرالیا هېواد ته د ایران د ښځینه فوټبال ملي ټیم د لوبغاړو د بېرته ستنېدو په اجازه ورکولو سره، «یوه لویه بشري تېروتنه» کوي. هغه د اسټرالیا له لومړي وزیر څخه وغوښتل، چې د دې ټیم غړو ته پناه ورکړي.
یوې امریکایي رسنۍ راپور ورکړی، چې د قطر په یوه پوځي کمپ کې بند پاتې افغان پناهغوښتونکي د ایران د بریدونو له کبله د «دوزخ په څېر» ژوند تېروي. د راپور لهمخې، هره ورځ د امریکا د دغو افغان متحدینو ژوند له ګواښ سره مخ دی چې پهکې ماشومان او ښځې هم شته.
د سوېډن په مالمو ښار کې د یوه افغان ښوونکي دنده وروسته له هغه د ښار د چارواکو له خوا ځنډول شوې، چې په رسنیو کې یې د طالبان ملاتړ کړی و. نوموړي ویلي، د افغانستان پخوانیو حکومتونو تېروتنه کړې وه چې نجونې یې ښوونځیو ته پر تګ مجبوره کړې وې.
د قطر لومړي وزیر محمد بن عبدالرحمان الثاني له سکاینیوز سره په مرکه کې ویلي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ روان کړکېچ باید د ډیپلوماسۍ او خبرو اترو له لارې حل شي.
رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی چې د غزې د سولې خبرې، چې د متحده ایالاتو په منځګړیتوب روانې وې، د امریکا، اسراییل او ایران ترمنځ د جګړې له پیل وروسته درېدلې دي.
په داسې حال کې چې د ننګرهار په بازارونو کې د خوراکي توکو بیې په بېسارې توګه لوړې شوې دي او خلک د څار له نشتوالي شکایت کوي، په دغه ولایت کې د طالبانو د کنټرول او احتکار کمېسیون د یو شمېر هټیو د تړلو خبر ورکړی دی.
د سویډن په مالمو ښار کې د طالبانو د ملاتړ او په رسنیو کې د افغانستان پر ډیموکراسۍ له نیوکې وروسته د یوه افغان ښوونکي دنده ځنډول شوې ده. هغه ویلي و، چې «پخوانیو افغان حکومتونو تېروتنه وکړه چې ښځو ته یې ښوونځي ته د تګ اجازه ورکړې وه».
د نجونو د زدهکړو فعاله او د سولې نوبل جایزې ګټونکې ملالې یوسفزۍ د ښځو د نړیوالې ورځې په تړاو د ملګرو ملتونو په رسمي غونډه کې د افغان نجونو د وضعیت په اړه اندېښنه وښوده او له نړیوالې ټولنې یې وغوښتل چې د طالبانو بندیزونه د جنسیتي اپارتاید په توګه په رسمیت وپېژني.
رویټرز خبري اژانس وایي، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ښايي د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د هغو هېوادونو په نوملړ کې شامل کړي چې د بهرنیو وګړو د غیرقانوني نیولو ملاتړ کوي.
د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف په یوه تازه پرېکړه کې د تېلو د کمښت او بیو لوړېدو له امله د دولتي ادارو پر موټرو ۵۰ سلنه تېل کم کړل. نوموړي ویلي، چې د دولتي چارواکو معاشونه هم کمیږي.
د ترکیې ساحلي ګارد ویلي، چې د انتالیا په سمندرغاړو کې د یوې ربړي کښتۍ د ډوبېدو له امله لږ تر لږه ۱۴ افغان پناه غوښتونکو، چې شپږ ماشومان هم پکې شامل دي، خپل ژوند له لاسه ورکړی.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان بانک وایي چې د دغه بانک مرستیال صدیق الله خالد په افغانستان کې د یوناما له مرستیال اندریکا راټواټ او د ملګرو ملتونو د پراختیایي پروګرام مشر سټیفن روډریکس سره لیدلي او د بانکي سکتور د پیاوړتیا پر ګډ چوکاټ یې خبرې اترې کړې دي.
د ملي مقاومت جبهې مشر احمد مسعود وايي، طالبانو افغانستان د خلکو لپاره په دوزخ او د ترهګرو ډلو لپاره جنت ګرځولی، خو زیاته یې کړه، چې «له طالبانو کرکه باید د بهرني تیري او بمبارۍ د ملاتړ لامل نه شي». مسعود زیاته کړه، چې «په نړۍ کې هیڅ ډول یرغل د ازادۍ او وقار لامل نه شي کېدای».
د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي وایي چې کیېف د ایران له ګاونډیو هېوادونو، یو شمېر اروپايي دولتونو او امریکا نه د امنیتي مرستو ۱۱ غوښتنې ترلاسه کړې دي. هغه وویل دغو هېوادونو د بېپیلوټه الوتکو د مخنیوي وسایلو، د برېښنایي جګړې سیستمونو او پوځي روزنې غوښتنه کړې ده.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ وجهي صندوق (یونیسف) وایي چې په تېر میلادي کال کې یې په ټول افغانستان کې د۶۱۰ زره هغو ماشومانو درملنه کړي چې له شدیدې خوارځواکۍ سره مخ وو.
په نننۍ نړۍ کې جګړه یوازې د ټانکونو، توغندیو او پوځونو ترمنځ فزیکي نښته نه ده؛ دا د نړۍوال نظم د بدلون، د قدرت د بلاکونو د ټکر او د جیوپوليټیکي سیالۍ نوی انځور دی. نړۍ هره ورځ زرګونه پېښې تجربه کوي، خو ځینې پېښې د تاریخي لوري د بدلون لامل ګرځي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنیټ ویلي چې پر ښځو د طالبانو محدودوونکي سیاستونه افغان روغتیايي برخې ته جدي ستونزې پېښولی شي.
د طالبانو د هرات والي شیخ اسلامجار د ترکمنستان له جنرال کونسل باتور یولوف سره د سوداګرۍ د پراختیا، د نفتي توکو د ترانزیټ د اسانتیا او د اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا په اړه خبرې کړې دي.
د طالبانو د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزارت وایي، د دغه وزارت وزیر عبداللطیف منصور په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ وجهي صندوق له استازي تاج الدین اویوواله سره لیدلي او د بشري مرستو د پراختیا په اړه یې خبرې اترې کړې دي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي ویلي، چې پاکستان اوربند مات کړ او د کابل په ګډون یې د افغانستان شاوخوا لس ولایتونه بمباري کړل. متقي زیاتوي، چې افغانستان له یوې تحمیلي جګړې سره مخ دی او د پاکستان پوځ غواړي پر افغانستان د فشار له لارې خپلې غوښتنې ومني.
د هرات طالب والي اسلام جار په دغه ولایت کې د ترکمنستان د جنرال قونسل باتور یولوف سره د ټرانزيټ او سوداګرۍ پر پراختیا په اړه خبرې کړي. طالبانو ویلي چې په دې لیدنه کې د تیلو د محصولاتو او د دواړو هېوادونو د اقتصادي اړیکو پر پیاوړتیا هم بحث شوی.