د بېپولې ډاکټرانو (MSF) سازمان ویلي، د افغانستان په سوېل کې د خوارځواکو ماشومانو شمېر په څرګند ډول لوړ شوی دی. دوی وایي، د ۲۰۲۶ کال په لومړیو کې د دوی تر ملاتړ لاندې د تغذیې مرکزونو ته د بستر شويو خوارځواکو ماشومانو شمېر د تېر کال د همدې مودې په پرتله ۳۰ سلنه زیات شوی دی.
د افغانستان د بشري حقونو د خپلواک کمېسیون پخوانۍ مشرې شهرزاد اکبر ویلي، د طالبانو تر ادارې لاندې د ازادۍ د سلب په مرکزونو او د استخباراتو تر څار لاندې زندانونو کې شکنجه یوه عامه پدیده ده او قربانیان د خپلو شکایتونو د ثبت او خوندیتوب لپاره اغېزمنو میکانیزمونو ته لاسرسی نه لري.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، د متحده ایالاتو د جوړېدو، د لوېدیځو سیمو د پراختیا او د غلامۍ د ختمېدو تر شا د خلکو مذهبي باورونو مهم رول لوبولی او امریکا یې د نړۍ په تاریخ کې په یوه استثنايي هېواد بدله کړې ده.
افغانه غر ختونکې زکیه احمد، د نړۍ تر ټولو لوړې څوکې «ماونټ ایورسټ» ته له ختلو وروسته ویلي چې د دې تاریخي بریا تر شا یې اصلي انګېزه د افغانستان هغو ښځو او نجونو ته غږ پورته کول وو چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې له زدهکړو، کار او بنسټیزو حقونو بېبرخې شوې دي.
د ایران د زاهدان ښار د اهلسنتو د جمعې امام مولوي عبدالحمید، ویلي چې د ایران او امریکا د ملي ګټو تړل له اسراییل او لبنان سره سمه تګلاره نه ده او دواړه هېوادونه باید لومړی خپلې دوه اړخیزې ستونزې د خبرو له لارې حل او عادي ډیپلوماټیکې اړیکې دې رامنځته کړي.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویلي، د روانې اوونۍ په ترڅ کې ۳۴۴ افغانان چې په پاکستان کې د قانوني استوګنې د اسنادو د نه لرلو له امله نیول شوي وو، له زندانونو تر خوشې کېدو وروسته بېرته افغانستان ته راستانه شوي دي.
امریکايي خبري شبکې «فاکس نیوز» د یوه لوړپوړي امریکايي چارواکي له قوله راپور ورکړی، چې د امریکا پوځ د جمعې په ورځ د شپږو پوځي الوتکو په کارولو سره د ایران پر څلورو هدفونو هوايي بریدونه کړي دي.
د افغانستان د پخواني جمهوري نظام د بهرنیو چارو وزیر محمد حنیف اتمر، د محرم میاشتې او عاشورا د ورځې په مناسبت ویلي چې د افغانستان د ثبات او پرمختګ لپاره ملي یووالی، ګډ کار او د خبرو اترو فرهنګ اړین دی.
د ايران سپاه پاسداران ډلې ويلي چې سمندري ځواک یې د هغه څه ځواب ورکړی چې دوی یې د «امریکا تېری او د ژمنو ماتول» بولي. د سپاه پاسداران د عامه اړيکو دفتر په يوه خبرپاڼه کې وویل چې په سیمه کې یې د امریکا د پوځ د ځای پر ځای کېدو پر ځایونو بریدونه کړي دي.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کمېشنر ولکر تورک، بلجیم ته د طالب چارواکو له سفر وروسته په افغانستان کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړې. هغه ویلي چې په اوسنیو شرایطو کې د افغان کډوالو جبري ستنول د توجیه وړ نه دي، ځکه چې ښایي له شکنجې او جدي امنیتي ګواښونو سره مخ شي.
نږدې پنځه کاله کېږي چې طالبان بیا ځلې پر افغانستان واکمن شوي دي، خو لا هم میلیونونه افغان ښځې او نجونې له زده کړو، کار او ورزش څخه محرومې دي. په همدې حال کې د افغانستان د ښځو کرکټ جلاوطنه لوبډله نن د انګلستان د کمبرېج یوه تاریخي لوبغالي کې کلونه وروسته بیا د سیالۍ ډګر ته کوزېږي.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ (سنټکام) ويلي، چې ځواکونو یې د جون د مياشتې پر ۲۶مه، پر هغې سوداګریزې بېړۍ پر وړاندې چې د هرمز تنګي څخه د تېرېدو په حال کې وه او ایران د خپل برید موخه ګرځولې، په غبرګون کې پر ايران بریدونه کړي دي.
په تېر جمهوري نظام کې اقتصادي سلاکار او د هرات ولایت د شیعه ټولنې مخکښ شخصیت سیروس علاف، د عاشورا د مراسمو پر مهال د طالبانو پر کړنو نیوکه کړې او ویلي یې دي چې په داسې حال کې چې خلک د اقتصادي ستونزو او لوږې سره مخ دي، اوسني واکمنان د خلکو پر ظاهري بڼې تمرکز کوي.
د پرتګال سترې محکمې په دغه هېواد کې د دووه اسماعیلیه ښځو پر وژنه د تورن افغان کډوال عبدالبشیر د دوسيې د بیا ځلې رواني طبي ارزونې امر کړی، ترڅو د دغه افغان تورن جزايي مسوولیت وټاکي. پر دغه افغان تور دی چې په ۲۰۲۳م کال کې یې په لیزبون کې په یوه اسماعیلیه مرکز کې دوه ښځې وژلې وې.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، ایران د هُرمز تنګي له لارې پر تېرېدونکو بېړیو د بریدونو په ترسره کولو سره د اوربند له هوکړې سرغړونه کړې او خبرداری یې ورکړی چې که امریکا غبرګون وښيي، پایلې به یې څرګندې شي.
د ترکیې د ادرنه ښار پولیس وایي چې د دوو جلا عملیاتو په ترڅ کې یې لږ تر لږه ۴۰ بېاسناده کډوال نیولي دي. پولیسو زیاته کړې چې په نیول شویو ناقانونه کډوالو کې افغان وګړي هم شامل دي.
د هند د پنجاب ایالت د امرتسر ښار پولیسو ویلي چې د وسلو، نشهیي توکو او د حوالې له لارې د پیسو مینځلو یوه له پولو اوښتې شبکه یې له منځه وړې ده. دوی وایي چې د دغه عملیاتو په ترڅ کې یې اووه کسان، چې یو افغان وګړی هم په کې شامل دی، نیولي دي.
رویټرز خبري اژانس په امریکا کې د اسراییل د سفیر له قوله راپور ورکړی، چې امریکا، اسراییل او لبنان د یوې درېاړخیزې هوکړې چوکاټ لاسلیک کړی دی.
د افغانستان د کانونو او پټرولیم پخوانۍ وزیرې نرګس نهان، د برېټانیا له پاچا چارلز څخه مننه کړې چې د افغان ښځينه کرېکټ جلاوطنه لوبډلې سره یې ليدلي او ملاتړ یې کوي. هغې ویلي، دا کتنه یو ځل بیا دا روښانه کوي چې «افغانان د افغانستان اصلي استازي» دي.
د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام (ډبلیو ایف پي) ویلي چې په افغانستان کې یې ۱۷۲ زره زدهکوونکو ته د ویټامینونو او مغذي موادو بډایه بسکویټونو یوه جوپه وېشلې ده.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د دایمي استازولۍ سرپرست، نصیر احمد فایق، د ملګرو ملتونو د منشور د تصویب د ۸۰مې کلیزې په مناسبت ویلي چې میلیونونه افغانان لا هم له هغو بنسټیزو حقونو څخه محروم دي چې دغه منشور یې د ساتنې لپاره رامنځته شوي و.