په پاکستان کې د وګړو د ثبت ادارې سرچینو د جمعې په ورځ «ده نېشن» ورځپاڼې ته ویلي، چې هره ورځ شاوخوا له ۵۰۰ تر ۶۰۰ پورې افغان کډوال د چمن پنډغالي ته لېږدول کېږي او هلته یې افغانستان ته د بېرته ستنېدو اسناد بشپړېږي.
د افغانستان د تېر نظام د مالیې پخواني وزیر حضرت عمر زاخېلوال د هرات په انجیل ولسوالۍ کې پر عامو وګړو د ناڅرکندو وسلهوالو له لوري خونړی برید «زړه بوږنونکې فاجعه» او «بشري جنایت» بللی دی. هغه د یاد برید له غندنې سربېره عاملینو ته یې د سزا ورکړې غوښتنه کړې.
د پېښور سترې محکمې په لنډمهالي ډول د پاکستاني پولیسو له لوري د هغې افغان کورنۍ د اېستلو مخه نیولې، چې درېیم هېواد ته د تګ په تمه ده. د دغې کورنۍ د کډوالۍ قضیه د ملګرو ملتونو د کډوالو له عالي کمېشنرۍ سره تر ارزونې لاندې ده.
په خیبرپښتونخوا، بلوچستان او سند کې د افغان کډوالو د نیولو لپاره عمليات لا هم دوام لري. هېواد ته په جبري او یا په خپله خوښه ستنېدونکي افغانان بیا له سختو کړاوونو سره مخ دي. د کډوالو چارو اداره وايي، له ۲۰۲۳ کال راهیسې څه باندې ۲،۱ ميليون افغان کډوال افغانستان ته لېږدول شوي دي.
افغانستان انټرنشنل ته باخبره سرچینو ویلي، څلور وسلهوال چې کلاشینکوف او توپانچې یې درلودې او پر موټرسایکل سپاره وو، د جمعې ورځې له غرمې وروسته پر هغو ملکي وګړو ډزې وکړې چې د تفریح لپاره انجیل ولسوالۍ ته تللي وو. د سرچینو په وینا، دې پېښه کې د دوه ښځو په ګډون ۱۳ کسان وژل شوي.
د اسلامي جمعیت ګوند د هرات په انجیل ولسوالۍ کې وروستی وسلهوال برید په کلکه غندلی او هغه یې یوه «انساني فاجعه» بللې ده. اعلامیه کې ویل شوي، ترهګري یوه ویجاړوونکې پدیده ده، چې د افراطي افکارو او د حذف غوښتونکو لیدلورو څخه راولاړېږي.
په بلخ کې د طالبانو د رسنیو دفتر ویلي، په حیرتان بندر کې د طالبانو او ازبکستاني چارواکو د رېل پټلۍ له لارې د سوداګرۍ د زیاتوالي په تړاو ناسته کړې ده. د طالبانو له اړخه د دې ناستې مشري د رېل ګاډي مسوولینو او د ازبکستاني پلاوي مشري د ټرانسپورټ وزیر کوله.
د افغانستان د تېر نظام د بهرنیو چارو پخواني وزیر محمد حنیف اتمر د هرات په انجیل ولسوالۍ کې پر ملکي وګړو ډزې «وحشیانه برید» او «د بشریت پر ضد نهبښونکی جنایت» بللی دی. هغه له ملګرو ملتونو او د بشري حقونو له بنسټونو غوښتي، چې دا «جنایت» په هر اړخیز ډول وڅېړي.
مقاومت جبهې په هرات کې پر اهل تشیع برید غندلی او هغه یې د طالبانو د امنیتي خلا پایله بللې ده. دغې جبهې له بشري حقونو او نړۍوالو سازمانونو غوښتي، چې د یوه حقیقت موندونکي پلاوي په استولو سره دغه «بشري ضد جنایت» تر ارزونې وروسته مستند کړي.
په پکتیکا کې د طالبانو لهمنځه یو شمېر سرچینو افغانستان انټرنشنل-پښتو ته ویلي، د جمعې ورځې مازیګر یو ځل بیا د پکتیکا د برمل ولسوالۍ اړوند ډیورند کرښه کې د طالبانو او پاکستاني عسکرو ترمنځ نښته شوې ده. د سرچینو په وینا، په دې نښته کې له بېپيلوټه الوتکې هم ګټه اخیستل شوې ده
د طالبانو د پېښو پر وړاندې د مبارزې چمتووالي ادارې ویاند یوسف حماد د فرانسې خبري اژانس ته ویلي، چې د وري له شپږمې راهیسې لږ تر لږه ۱۴۸ کسان د سختو ورښتونو، سېلابونو او د ځمکې ښوېدنې له امله مړه شوي دي.
د هرات ولایت لپاره د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور رییس احمدالله متقي ویلي، چې د انجیل ولسوالۍ په دهمهري سیمه کې پر ملکي وګړو ډزې یو «ترهګریز برید» وو. نوموړي پرته له دې چې کومه ځانګړې ډله یاده کړي ویلي، چې د دې پېښې په تړاو یو شکمن کس نیول شوی دی.
د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف له خپل برېتانوي سیال سره په ټېلیفوني خبرو کې هغه ته بلنه ورکړه، چې پاکستان ته سفر وکړي. د برېتانیا لومړي په دې خبرو کې د ایران او امریکا ترمنځ د اوربند د رامنځته کېدو او د خبرو د بیا پیل په برخه کې د پاکستان د ډیپلوماټیکو هڅو ستاینه کړې ده.
د امریکا له ډیموکرات ګوند څخه د ۲۰۲۴ کال د ولسمشریزو ټاکنو پخوانۍ نومانده او د جو بایډن مرستیاله کاملا هرېس ویلي، چې ښايي په ۲۰۲۸ کال کې بیاځلي د ولسمشریزو ټاکنو لپاره نومانده شي.
د طالبانو عامې روغتیا وزات وايي، د ۱۴۰۴ کال په دویم پړاو ازموینه کې د معالجوي طب او ستوماتولوژۍ پوهنځیو له شاوخوا ۷ زره فارغانو د فعالیت جواز یا اېګزېټ ازموینه د جمعې په ورځ په کابل پوهنتون کې واخیستل شوه. په دې ازموینه کې هم نجونو فارغانو ته د ګډون اجازه نهوه ورکړل شوې.
د افغانستان د خلکو وحدت ګوند مشر محمد محقق له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر د ستاینې لیک په اړه وضاحت ورکړ. نوموړي ویلي، د پاکستان ستاینه یې ځکه کړې چې د اوربند لپاره یې هڅې کړې دي.
د روسیې یوې پوځي محکمې د دغه هېواد د دفاع وزارت پخوانی مرستیال، پاول پوپوف د مالي فساد او درغلیو په تور په ۱۹ کاله تنفیذي بند محکوم کړ. نوموړی تورن دی چې د یوه پوځي پارک د جوړولو له بودیجې او امکاناتو څخه یې شخصي ګټه پورته کړې ده.
د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي د هرات ولایت په انجیل ولسوالۍ کې پر ملکي وګړو وسله وال برید په کلکو ټکو غندلی او دا کړنه چې له امله یې لسګونو کسانو ته مرګژوبله اوښتې «غیرانساني» عمل بللی دی.
کله چې موږ له فضا څخه د سټیلایټ پر مټ ځمکې ته وګورو، یو حیرانوونکی انځور مو مخې ته راځي؛ یوه ښکلې، شنه او نیلي سیاره، داسې لکه یو ژوندی موجود چې ساه اخلي. دا منظره انسان ته د فکر کولو لپاره ژور پیغام هم ورکوي او له دې لوړ او بېطرفه لید څخه ځمکه هېڅ سرحدونه نه لري.
په نورستان کې ځایي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې په کامدېش ولسوالۍ کې د پاکستاني ځواکونو د تېرې ورځې په بریدونو کې ۲۵ څاروي وژل شوي او شاوخوا ۳۰ نور ټپيان دي. په دغو بریدونو کې یوه مېرمن هم ټپي شوې ده.
تېر جمهوري نظام پرمهال د ملي پخلاینې شورا مشر عبدالله عبدالله په هرات کې پر ملکي وګړو برید غندلی. نوموړي پر ملکي وګړو برید «غیرانساني» بللی او له طالبانو یې غوښتنه کړې، چې د یادې پیښې د عاملینو د پېژندلو او سزا ورکولو لپاره جدي او عملي اقدام وکړي.